Οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού δεν προκαλούν μόνο εξάντληση, αφυδάτωση και δυσκολία στον ύπνο. Σύμφωνα με νέα επιστημονικά δεδομένα, η ζέστη μπορεί να αυξήσει και την πιθανότητα εμφάνισης ή επιδείνωσης σωματικού πόνου, ακόμη και σε άτομα που δεν πάσχουν από σοβαρά προβλήματα υγείας.

Ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από μεγάλη, αντιπροσωπευτική έρευνα της εταιρείας Gallup στις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία κατέγραψε καθημερινά αναφορές για τον πόνο από περισσότερους από δύο εκατομμύρια πολίτες.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσο αυξανόταν η θερμοκρασία, τόσο μεγαλύτερη ήταν και η πιθανότητα οι συμμετέχοντες να αναφέρουν γενικευμένο σωματικό πόνο. Η μεγαλύτερη αύξηση παρατηρήθηκε όταν η θερμοκρασία έφτανε ή ξεπερνούσε τους 32°C.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι φάνηκαν να είναι οι ενήλικες μέσης ηλικίας και τα άτομα με χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο.

Γιατί η ζέστη επιδεινώνει τον πόνο

Οι επιστήμονες εξηγούν ότι υπάρχουν τόσο άμεσοι όσο και έμμεσοι μηχανισμοί που συνδέουν τις υψηλές θερμοκρασίες με την εμφάνιση πόνου.

Στους άμεσους παράγοντες περιλαμβάνονται:

• η αφυδάτωση,
• οι φλεγμονώδεις διεργασίες,
• οι μεταβολές στην αρτηριακή πίεση,
• η γενικότερη επιβάρυνση πολλών φυσιολογικών λειτουργιών του οργανισμού.

Παράλληλα, η ζέστη επηρεάζει έμμεσα τον πόνο, καθώς αυξάνει το στρες, διαταράσσει τον ύπνο, μειώνει την ψυχική ευεξία και περιορίζει τη σωματική δραστηριότητα. Όλοι αυτοί οι παράγοντες είναι γνωστό ότι ενισχύουν την αίσθηση του πόνου.

Ο φαύλος κύκλος πόνου και κακού ύπνου

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η σχέση μεταξύ πόνου και ύπνου είναι αμφίδρομη.

Ο ανεπαρκής ή κακής ποιότητας ύπνος κάνει τον οργανισμό πιο ευαίσθητο στον πόνο, ενώ ο ίδιος ο πόνος δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τον ύπνο.

Κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα, όταν πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να κοιμηθούν λόγω της ζέστης, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: η έλλειψη ύπνου αυξάνει την ευαισθησία στον πόνο και ο πόνος, με τη σειρά του, επιδεινώνει περαιτέρω την ποιότητα του ύπνου.

Επιπτώσεις και στη συγκέντρωση

Οι συνέπειες του πόνου δεν περιορίζονται μόνο στη σωματική δυσφορία.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, όταν το σώμα πονά, ο εγκέφαλος στρέφει σημαντικό μέρος της προσοχής του στη διαχείριση του πόνου. Έτσι, απομένουν λιγότεροι γνωστικοί πόροι για λειτουργίες όπως η συγκέντρωση, η μνήμη και η λήψη αποφάσεων.

Αυτό μπορεί να επηρεάσει την απόδοση στην εργασία, τη μάθηση στο σχολείο ή ακόμη και τις καθημερινές αποφάσεις.

Η τοπική θερμότητα δεν είναι το ίδιο με τον καύσωνα

Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα στη θεραπευτική εφαρμογή θερμότητας – όπως ένα θερμαντικό επίθεμα για την ανακούφιση του πόνου στη μέση – και στην παρατεταμένη έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες περιβάλλοντος.

Στην πρώτη περίπτωση η θερμότητα εφαρμόζεται τοπικά και μπορεί να ανακουφίσει συγκεκριμένες μυϊκές ενοχλήσεις. Αντίθετα, η έκθεση σε καύσωνα επιβαρύνει συνολικά τον οργανισμό, ενεργοποιώντας μηχανισμούς που μπορούν να επιδεινώσουν τον πόνο.

Επιπτώσεις και στην οικονομία

Η μελέτη εκτιμά ότι η αύξηση του πόνου λόγω των υψηλών θερμοκρασιών κοστίζει ήδη στην οικονομία των ΗΠΑ περίπου 2 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, εξαιτίας της μειωμένης παραγωγικότητας και των επιπτώσεων στην υγεία.

Εάν οι θερμοκρασίες συνεχίσουν να αυξάνονται χωρίς αποτελεσματικά μέτρα προσαρμογής, το κόστος αυτό θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 9 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο έως το 2050.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι, καθώς τα κύματα καύσωνα γίνονται συχνότερα και εντονότερα, οι επιπτώσεις αυτές ενδέχεται να αποτελέσουν σημαντική πρόκληση τόσο για τα συστήματα υγείας όσο και για την παραγωγικότητα και την ποιότητα ζωής των πολιτών.

Πώς μπορούμε να προστατευθούμε

Οι ειδικοί συστήνουν απλά αλλά αποτελεσματικά μέτρα για τη μείωση της επιβάρυνσης από τη ζέστη:

• επαρκή ενυδάτωση,
• αποφυγή έντονης σωματικής δραστηριότητας τις πιο ζεστές ώρες της ημέρας,
• παραμονή σε δροσερούς, κλιματιζόμενους χώρους,
• προγραμματισμό των υπαίθριων δραστηριοτήτων νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα.

Όπως επισημαίνουν, ο σωματικός πόνος αποτελεί μία ακόμη, λιγότερο γνωστή συνέπεια της ακραίας ζέστης, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική την προστασία του οργανισμού κατά τη διάρκεια των περιόδων υψηλών θερμοκρασιών.

Πηγή: The Conversation