Νέα αντιπαράθεση μεταξύ του Υπουργείου Υγείας και της φαρμακοβιομηχανίας πυροδοτεί ο τρόπος με τον οποίο επιχειρείται να συνεχιστεί το πρόγραμμα «Προλαμβάνω» κατά της παχυσαρκίας, μετά την απόφαση των ευρωπαϊκών οργάνων να μην δώσουν "πράσινο φως" στη χρηματοδότησή της δράσης μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) με επιστολή προς τον Υπουργό Υγείας και στην Αναπληρώτρια ζητάει να μην εφαρμοστεί οποιαδήποτε μορφή υποχρεωτικής επιστροφής (clawback) στα φάρμακα που διατέθηκαν μέσω του προγράμματος, σημειώνοντας ότι πρόκειται για σκευάσματα τα οποία ουδέποτε αιτήθηκαν την ένταξή τους στην αποζημίωση.
Η αντίδραση έρχεται μετά τη νομοθετική ρύθμιση που προβλέπει ότι, από την 1η Σεπτεμβρίου, οι δράσεις του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης «Σπύρος Δοξιάδης» θα χρηματοδοτούνται πλέον από τον προϋπολογισμό του ΕΟΠΥΥ. Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο υπουργός Υγείας στη Βουλή στην παρουσίαση της νομοθετικής ρύθμισης, η χρηματοδότηση θα προέλθει από την ΕΚΑΠΥ, μέσω πόρων που προέρχονται από το rebate των φαρμακευτικών προϊόντων.
Ωστόσο, η αγορά θεωρεί ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται στην πηγή χρηματοδότησης, αλλά στον τρόπο με τον οποίο επιχειρείται να καλυφθεί το κόστος του προγράμματος. Όπως σημειώνεται, το Υπουργείο Υγείας αποφάσισε μονομερώς να καλύψει τα εν λόγω φάρμακα, χωρίς να έχει υποβληθεί σχετικό αίτημα από τους ΚΑΚ, χωρίς να έχει προηγηθεί αξιολόγηση και συμφωνημένη διαδικασία αποζημίωσης και χωρίς να έχει εξασφαλισθεί η ένταξη της σχετικής δαπάνης σε ευρωπαϊκά ή άλλα διαθέσιμα κονδύλια, ούτε εκλήθησαν οι εταιρείες εκ των προτέρων σε οποιαδήποτε διαπραγμάτευση ή συνεννόηση.
Clawback και σε φάρμακα που ουδέποτε αιτήθηκαν αποζημίωση
Όπως επισημαίνεται στην επιστολή του ΣΦΕΕ, που κοινοποιήθηκε και στους Υπουργούς Εθνικής Οικονομίας και Επικρατείας, οι εταιρείες ουδέποτε υπέβαλαν αίτημα για αποζημίωση των συγκεκριμένων φαρμάκων, ούτε συμμετείχαν σε διαδικασία αξιολόγησης, διαπραγμάτευσης ή συμφωνίας με το Δημόσιο. Παρ' όλα αυτά, καλούνται εκ των υστέρων να αναλάβουν μέρος της σχετικής δαπάνης μέσω του μηχανισμού των υποχρεωτικών επιστροφών.
Ο Σύνδεσμος χαρακτηρίζει ιδιαίτερα προβληματική την αναδρομική εφαρμογή του μέτρου, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για πρωτοφανή πρακτική που δημιουργεί σοβαρά ζητήματα ασφάλειας δικαίου και θεσμικής αξιοπιστίας.
Παράλληλα τονίζει ότι, παρότι στηρίζει διαχρονικά τις πολιτικές πρόληψης και αναγνωρίζει τα οφέλη της αντιμετώπισης της νοσογόνου παχυσαρκίας για τη δημόσια υγεία, η εφαρμογή ενός προγράμματος χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τους κατόχους άδειας κυκλοφορίας δεν μπορεί στη συνέχεια να μεταφράζεται σε αναδρομική οικονομική επιβάρυνση των εταιρειών.
Ειδικότερα, σημειώνεται ότι η υλοποίηση μιας τέτοιας πρωτοβουλίας χωρίς διασφάλιση των απαραίτητων πόρων, με απόλυτο αιφνιδιασμό των εταιρειών και με πιθανή διακύβευση της συνέχισης της θεραπείας για τους ασθενείς, ακυρώνει την ουσία της παρέμβασης.
«Κακό προηγούμενο»
Επιπροσθέτως, στην επιστολή σημειώνεται ότι με αυτή την απόφαση δημιουργείται ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο για το μέλλον του φαρμάκου στη χώρα, καθώς υπονομεύει στο μέγιστο βαθμό την αξιοπιστία και την προβλεψιμότητα των θεσμικών διαδικασιών και την εμπιστοσύνη των εταιρειών σε αυτές.
Δεδομένου ότι οι υποχρεωτικές επιστροφές στα αποζημιούμενα φάρμακα στην Ελλάδα είναι ήδη από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, γίνεται λόγος για ένα ακόμη μέτρο που έρχεται να επιβαρύνει ένα σύστημα το οποίο, σύμφωνα με τη βιομηχανία, λειτουργεί επί χρόνια με ανεπαρκή δημόσια χρηματοδότηση.
Ο ΣΦΕΕ υποστηρίζει ότι αντί να ενισχυθεί ο προϋπολογισμός του φαρμάκου, η Πολιτεία επιλέγει να καλύπτει νέες δαπάνες μεταφέροντας το κόστος στις επιχειρήσεις.
Παράγοντες της αγοράς εξηγούν στο News4Health ότι η συγκεκριμένη περίπτωση διαφέρει από κάθε προηγούμενη, καθώς αφορά προϊόντα που δεν εντάχθηκαν ποτέ στο σύστημα αποζημίωσης με πρωτοβουλία των εταιρειών. Όπως σημειώνουν, οι κάτοχοι άδειας κυκλοφορίας δεν κλήθηκαν να διαπραγματευτούν ούτε να αποδεχθούν τους όρους αποζημίωσης, ενώ ενημερώθηκαν μόλις λίγες ημέρες πριν από την κατάθεση της σχετικής τροπολογίας ότι εξετάζεται η επιβολή αναδρομικού clawback, χωρίς να δοθούν περισσότερες λεπτομέρειες.
Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν επίσης ότι παραμένει ασαφές το πραγματικό ύψος της δαπάνης που αφορά αποκλειστικά το πρόγραμμα, καθώς τα συγκεκριμένα φάρμακα διακινούνται μέσω των ιδιωτικών φαρμακείων και όχι μέσω ξεχωριστού καναλιού διάθεσης. Παράλληλα, εκφράζονται ερωτήματα και για τη νομική βάση της ρύθμισης.
Σύμφωνα με πληροφορίες του News4Health, εξετάζεται κατά πόσο η αναδρομική επιβολή υποχρεωτικών επιστροφών σε προϊόντα που ουδέποτε αιτήθηκαν αποζημίωση μπορεί να συμβαδίζει με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, ενώ δεν αποκλείεται να υπάρξουν και νομικές ενέργειες από πλευράς εταιρειών.
Ένα ακόμη ζήτημα που παραμένει ανοικτό είναι η επόμενη ημέρα του προγράμματος. Οι εταιρείες αναμένεται να κληθούν σε διαπραγμάτευση για τη νέα φάση του «Προλαμβάνω» από τον Σεπτέμβριο, ωστόσο κύκλοι της αγοράς εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο μπορεί να οικοδομηθεί κλίμα εμπιστοσύνης μετά τις πρόσφατες εξελίξεις.
Την ίδια στιγμή, ασθενείς που συμμετείχαν στο πρόγραμμα βρέθηκαν να καλύπτουν οι ίδιοι το κόστος της θεραπείας κατά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, αναμένοντας την επανεκκίνηση της δράσης, η οποία μένει να φανεί αν θα γίνει βάσει των εξαγγελιών του Υπουργείου.
