Η εντατική εκτροφή πουλερικών συμβάλλει στην ταχύτερη εξάπλωση του καμπυλοβακτηριδίου (Campylobacter), του συχνότερου βακτηριακού αιτίου διάρροιας παγκοσμίως, ενώ παράλληλα ευνοεί την εμφάνιση στελεχών με αυξημένη αντοχή στα αντιβιοτικά, σύμφωνα με νέα διεθνή μελέτη.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η εντατικοποίηση της πτηνοτροφίας έχει οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της ανταλλαγής στελεχών του βακτηρίου μεταξύ άγριων πτηνών και πουλερικών εκτροφής, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για την ανάμειξη, την εξάπλωση και την απόκτηση νέων γενετικών χαρακτηριστικών από το παθογόνο.

Παράλληλα, οι ερευνητές εντόπισαν αύξηση των γενετικών χαρακτηριστικών που σχετίζονται με την αντοχή στα αντιμικροβιακά φάρμακα, γεγονός που προκαλεί ανησυχία ότι οι σοβαρές λοιμώξεις στον άνθρωπο θα είναι στο μέλλον δυσκολότερο να αντιμετωπιστούν.

«Ένα καζάνι βακτηριακής εξέλιξης»

Ο καθηγητής Sam Sheppard από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης περιγράφει με έντονο τρόπο την κατάσταση:

«Καθώς ο πληθυσμός των κοτόπουλων έχει εκτοξευθεί, τα ζώα αυτά αποκτούν ολοένα και περισσότερα στελέχη από διαφορετικά άγρια πτηνά και έχουν μετατραπεί σε ένα καζάνι βακτηριακής εξέλιξης. Πολλά στελέχη συναντώνται και υβριδοποιούνται. Αυτό είναι κάτι που δεν θέλουμε, γιατί έτσι εμφανίζονται νέα "τέρατα" μικροβίων τύπου Frankenstein.»

Το καμπυλοβακτηρίδιο αποτελεί τη συχνότερη βακτηριακή αιτία γαστρεντερίτιδας παγκοσμίως. Υπολογίζεται ότι το 60%-80% των λοιμώξεων από αυτό συνδέεται με τον χειρισμό ή την κατανάλωση ωμού κοτόπουλου.

«Το σωστό μαγείρεμα σκοτώνει τα παθογόνα, όμως αρκεί μια μικρή σταγόνα από τα υγρά του ωμού κοτόπουλου για να μολύνει το μαρούλι, τα χέρια ή το μαχαίρι σας», εξηγεί ο καθηγητής Sheppard.

Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία

Οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν χωρίς ειδική θεραπεία, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται χορήγηση αντιβιοτικών. Επιπλέον, η λοίμωξη αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αυξανόμενη αντοχή στα αντιβιοτικά έχει ήδη καταστήσει ορισμένες από τις θεραπείες που χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν λιγότερο αποτελεσματικές έναντι των λοιμώξεων από Campylobacter.

Τα κοτόπουλα αποτελούν πλέον το 70% των πτηνών

Η μελέτη αποδίδει την επιτάχυνση της εξέλιξης του βακτηρίου στη ραγδαία αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής κοτόπουλων.

Από τη δεκαετία του 1960 μέχρι σήμερα, ο αριθμός των κοτόπουλων έχει αυξηθεί επτά φορές, φτάνοντας τα περίπου 27 δισεκατομμύρια πουλερικά. Πλέον αντιπροσωπεύουν περίπου το 70% όλων των πτηνών στη Γη.

Η εντατική εκτροφή έχει οδηγήσει στη δημιουργία ταχύτατα αναπτυσσόμενων κοτόπουλων, τα οποία φτάνουν στο εμπορικό τους βάρος και οδηγούνται στη σφαγή σε ηλικία μόλις πέντε εβδομάδων.

Ανάλυση 2.800 γονιδιωμάτων από 30 χώρες

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), ανέλυσε σχεδόν 2.800 γονιδιώματα του βακτηρίου που συλλέχθηκαν από κοτόπουλα και άγρια πτηνά σε 30 χώρες, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ και η Κίνα, κατά την περίοδο 1979-2024.

Τα δεδομένα επέτρεψαν στους επιστήμονες να ανασυνθέσουν την εξελικτική πορεία των διαφορετικών στελεχών και να υπολογίσουν τη συχνότητα μετάδοσής τους μεταξύ διαφορετικών ειδών πτηνών.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, πριν από την εξημέρωση του κοτόπουλου πριν από περίπου 5.000 χρόνια, τα στελέχη του καμπυλοβακτηριδίου παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό περιορισμένα σε συγκεκριμένα είδη πτηνών. Ωστόσο, από το 1900 και μετά, η ανταλλαγή στελεχών μεταξύ κοτόπουλων και άγριων πτηνών αυξήθηκε περίπου κατά 100 φορές, με την τάση αυτή να επιταχύνεται τις τελευταίες δεκαετίες.

«Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε με αυτή την παραγωγή»

Ο καθηγητής Sheppard υπογραμμίζει ότι το βασικό πρόβλημα είναι η τεράστια κλίμακα της βιομηχανικής παραγωγής.

«Η κλίμακα είναι αυτό που δημιουργεί το πρόβλημα. Όταν αλλάζουμε τα οικοσυστήματα του πλανήτη με τόσο δραματικό τρόπο, ευνοούμε την εξέλιξη παθογόνων μικροοργανισμών μέσα σε αυτά τα πτηνά. Πρόκειται για έναν τεράστιο κίνδυνο για τον άνθρωπο. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να παράγουμε κοτόπουλα σε τόσο μεγάλη κλίμακα.»

Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης γενετικές μεταλλάξεις που επιτρέπουν στο βακτήριο να προσαρμόζεται καλύτερα στο περιβάλλον των σύγχρονων πτηνοτροφικών μονάδων. Ανάμεσα σε αυτές περιλαμβάνονται γονίδια που σχετίζονται με την αντοχή στα αντιβιοτικά, διευκολύνοντας την επιβίωση του μικροβίου σε συστήματα όπου τα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται συστηματικά είτε για την πρόληψη ασθενειών είτε για την ενίσχυση της ανάπτυξης των ζώων.

Πηγή: Guardian