Επιστήμονες εντόπισαν γενετικά «αποτυπώματα» που φαίνεται να ευθύνονται για περίπου το 85% των καρκίνων του προστάτη, προσφέροντας νέα και σημαντικά στοιχεία για τους βιολογικούς μηχανισμούς που καθορίζουν γιατί σε ορισμένους άνδρες η νόσος εξελίσσεται επιθετικά και μπορεί να αποβεί θανατηφόρα.

Οι ειδικοί χαρακτηρίζουν τα ευρήματα «ιδιαίτερα συναρπαστικά», καθώς εκτιμούν ότι στο μέλλον θα μπορούσαν να συμβάλουν στην έγκαιρη αναγνώριση των καρκίνων υψηλού κινδύνου και να επιτρέψουν πιο εξατομικευμένες θεραπευτικές επιλογές για τους ασθενείς.

Για τη νέα μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα καρκινικού ιστού από 959 άνδρες.

Συνολικά, οι επιστήμονες εντόπισαν οκτώ διαφορετικά γενετικά «αποτυπώματα», τα οποία εξηγούν περίπου το 85% των περιπτώσεων καρκίνου του προστάτη.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι τέσσερα από αυτά τα « αποτυπώματα» των μεταλλάξεων (integrated mutational footprints) συνδέθηκαν με επιθετικούς όγκους, οι οποίοι είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εξαπλωθούν πέρα από τον προστάτη.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι αυτά τα «σημαντικά νέα στοιχεία» για τους βιολογικούς μηχανισμούς που οδηγούν την ασθένεια θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για την ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών εξετάσεων προσυμπτωματικού ελέγχου, αλλά και για την έγκαιρη αναγνώριση των καρκίνων υψηλού κινδύνου.

«Για πολλά χρόνια γνωρίζουμε ότι ο καρκίνος του προστάτη δεν αποτελεί μία και μοναδική νόσο», δήλωσε η Ros Eeles, καθηγήτρια Ογκογενετικής στο Institute of Cancer Research (ICR), επίτιμη σύμβουλος στο Royal Marsden NHS Foundation Trust και συνιδρύτρια του Pan Prostate Cancer Group (PPCG).

«Δύο άνδρες μπορεί να λάβουν την ίδια διάγνωση, αλλά να έχουν καρκίνους που εξελίσσονται και συμπεριφέρονται με πολύ διαφορετικό τρόπο, και μέχρι σήμερα δεν έχουμε κατανοήσει πλήρως τη βιολογία πίσω από αυτές τις διαφορές.

»Ορισμένα από αυτά τα ευρήματα μάς βοηθούν να κατανοήσουμε την επιθετική νόσο, ενώ άλλα αποκαλύπτουν εντελώς νέους δρόμους για περαιτέρω έρευνα.

»Το σημαντικότερο είναι ότι η συγκεκριμένη εργασία μάς φέρνει πιο κοντά στην αναγνώριση διακριτών μοριακών μορφών του καρκίνου του προστάτη. Μακροπρόθεσμος στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι οι ασθενείς θα λαμβάνουν τη σωστή θεραπεία, τη σωστή στιγμή, με βάση τη βιολογία του δικού τους καρκίνου και όχι σύμφωνα με μια προσέγγιση που είναι ίδια για όλους».

Η νέα μελέτη πραγματοποιήθηκε από το Pan Prostate Cancer Group (PPCG), μια παγκόσμια κοινοπραξία η οποία έχει πλέον συγκεντρώσει μοριακά δεδομένα από περισσότερους από 2.000 καρκίνους του προστάτη.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι ορισμένα από τα γενετικά «αποτυπώματα» συνδέονταν με την ηλικία και την καταγωγή των ασθενών, ενώ ορισμένα μοτίβα εμφανίζονταν συχνότερα σε μαύρους άνδρες.

Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, είναι η αξιοποίηση των ευρημάτων για την ανάπτυξη και δοκιμή συστημάτων ταξινόμησης των όγκων του προστάτη με βάση τις μοριακές τους πληροφορίες.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να συμβάλει στην έγκαιρη αναγνώριση των πιο επιθετικών καρκίνων και, παράλληλα, να βοηθήσει τους γιατρούς να επιλέγουν πιο εξατομικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, καθηγητής Joachim Weischenfeldt από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, δήλωσε:

«Εντοπίσαμε οκτώ γενετικά αποτυπώματα που εξηγούν περίπου το 85% των καρκίνων του προστάτη.

Τέσσερα από αυτά τα αποτυπώματα συνδέονταν με καρκίνους που είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εξαπλωθούν, βοηθώντας μας να κατανοήσουμε γιατί ορισμένοι καρκίνοι του προστάτη συμπεριφέρονται πιο επιθετικά από άλλους.

Είναι αξιοσημείωτο πόση κλινική σημασία φαίνεται να έχουν αυτά τα γενετικά αποτυπώματα. Μπορούν να βοηθήσουν στη διάκριση μεταξύ ασθενών που αναπτύσσουν απειλητικό για τη ζωή καρκίνο και εκείνων που δεν αναμένεται να εμφανίσουν μια τέτοια εξέλιξη.

Παρότι απαιτούνται περαιτέρω κλινικές μελέτες προτού τα ευρήματα αυτά μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν στην κλινική πράξη, μας φέρνουν ένα βήμα πιο κοντά στην κατανόηση της βιολογίας που οδηγεί τον επιθετικό καρκίνο του προστάτη και στην παροχή πιο εξατομικευμένης θεραπείας στους ασθενείς».