Οι επιπτώσεις των διαταραχών ύπνου εκτείνονται πέρα από την υπνηλία και την εξάντληση. Σύμφωνα με νέα μελέτη, συνδέονται με κοινές αλλά και διακριτές μεταβολές σε εγκεφαλικές περιοχές που ελέγχουν την προσοχή, τη λήψη αποφάσεων και τον έλεγχο των συναισθημάτων. Τα ευρήματα της μελέτης, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Scientific Reports» θα μπορούσαν μελλοντικά να συμβάλουν στην έγκαιρη διάγνωση και στην ανάπτυξη πιο εξατομικευμένων θεραπειών.
Κοινές εγκεφαλικές αλλαγές σε διαφορετικές διαταραχές
Σύμφωνα με το σχετικό δημοσίευμα της ιστοσελίδας Scitechdaily υπολογίζεται ότι 50 έως και 70 εκατομμύρια Αμερικανοί ζουν με κάποια διαταραχή ύπνου. Αναζητώντας κοινά νευρολογικά μοτίβα, ερευνητές από το Κέντρο για Παιδιά και Οικογένειες του Πανεπιστημίου Florida International (FIU) πραγματοποίησαν μετα-ανάλυση, συνδυάζοντας τα αποτελέσματα 57 μελετών απεικόνισης εγκεφάλου.
Αντί να εξετάσουν κάθε πάθηση ξεχωριστά, οι επιστήμονες συνέκριναν δύο βασικές κατηγορίες:
- Δυσυπνίες (dyssomnias), όπως η αϋπνία και η υπνική άπνοια, που δυσκολεύουν την έλευση ή τη διατήρηση του ύπνου.
- Παραϋπνίες (parasomnias), όπως η υπνοβασία, οι διαταραχές με εφιάλτες και οι νυχτερινοί τρόμοι, οι οποίες χαρακτηρίζονται από ασυνήθιστα επεισόδια που διαταράσσουν τον κύκλο του ύπνου.
«Καθώς ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αναγνωρίζουν τη σημασία του ύπνου, γίνεται επιτακτική η ανάγκη να κατανοήσουμε τι συμβαίνει στον εγκέφαλο», δήλωσε ο Μάθιου Σάδερλαντ, γνωστικός νευροεπιστήμονας στο FIU και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
«Συνδυάζοντας τα αποτελέσματα πολλών ερευνών, αποκτούμε μια πιο ξεκάθαρη εικόνα για το πώς οι διαταραχές ύπνου επηρεάζουν τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου και σε ποια σημεία πρέπει να επικεντρωθεί η μελλοντική έρευνα», πρόσθεσε.
Η προσοχή επηρεάζεται ανεξαρτήτως διαταραχής
Και οι δύο κατηγορίες διαταραχών συσχετίστηκαν με μειώσεις στον θάλαμο, μια περιοχή του εγκεφάλου που φιλτράρει τις αισθητηριακές πληροφορίες, υποστηρίζει τη συγκέντρωση και συμμετέχει σε ανώτερες γνωστικές λειτουργίες.
Οι ερευνητές εντόπισαν αλλαγές συγκεκριμένα στο προσκέφαλο (pulvinar), μια περιοχή εντός του θαλάμου που κατευθύνει την προσοχή και συμβάλλει στη διαχείριση του γνωστικού ελέγχου. Οι αλλαγές αυτές συνδέθηκαν με ευρύτερα εγκεφαλικά δίκτυα που υποστηρίζουν τη συγκέντρωση και την εκτέλεση καθηκόντων. Το εύρημα ενδέχεται να εξηγεί γιατί η διαταραγμένη ποιότητα ύπνου σχετίζεται με πιο αργούς χρόνους αντίδρασης, χειρότερη ικανότητα λήψης αποφάσεων και αυξημένη πιθανότητα λαθών και ατυχημάτων.
Παραϋπνίες και έλεγχος των συναισθημάτων
Οι παραϋπνίες εμφάνισαν επίσης ένα ξεχωριστό πρότυπο δομικών αλλαγών. Οι ερευνητές εντόπισαν μεταβολές στον οπίσθιο φλοιό του προσαγωγίου (posterior cingulate cortex), περιοχή που συμβάλλει στην κινητοποίηση, στη λήψη αποφάσεων και στη ρύθμιση των συναισθημάτων. Το εύρημα αυτό μπορεί να συμβάλει στην εξήγηση των μεταβολών στη διάθεση, στη συμπεριφορά και στον συναισθηματικό έλεγχο που βιώνουν μερικές φορές τα άτομα με αυτές τις διαταραχές ύπνου.
Αντίθετα, στις δυσυπνίες δεν παρατηρήθηκαν σταθερές δομικές μεταβολές, γεγονός που υποδηλώνει ότι κάθε τύπος διαταραχής ύπνου επηρεάζει τον εγκέφαλο με διαφορετικό τρόπο.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ανάπτυξη παρεμβάσεων που όχι μόνο θα βελτιώνουν τον ύπνο, αλλά και θα προστατεύουν τα εγκεφαλικά δίκτυα που σχετίζονται με την προσοχή, τη λήψη αποφάσεων και τη συναισθηματική ρύθμιση.
Στα επόμενα στάδια της έρευνας, η ομάδα θα επικεντρωθεί σε επιμέρους παραϋπνίες, όπως η υπνοβασία και η διαταραχή συμπεριφοράς κατά τον ύπνο REM. Παράλληλα, οι επιστήμονες θα διερευνήσουν εάν οι εγκεφαλικές αλλαγές συμβάλλουν στην εμφάνιση διαταραχών ύπνου, αποτελούν συνέπειά τους ή οφείλονται σε συνδυασμό των δύο παραγόντων.
Πηγή: ERTNEWS.GR
