Μια νέα ερευνητική μελέτη ανοίγει τον δρόμο για μια διαφορετική προσέγγιση στη θεραπεία του γλοιοβλαστώματος, της πιο επιθετικής μορφής καρκίνου του εγκεφάλου. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η χημειοθεραπεία ενδέχεται να είναι πιο αποτελεσματική όταν χορηγείται μέσα στα πρώτα λεπτά ή τις πρώτες ημέρες μετά την αφαίρεση του όγκου και όχι αρκετές εβδομάδες αργότερα, όπως συμβαίνει σήμερα.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Translational Medicine, υποδεικνύει ότι η χειρουργική επέμβαση δημιουργεί δύο σύντομα χρονικά «παράθυρα» κατά τα οποία ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός γίνεται προσωρινά πιο διαπερατός, επιτρέποντας στα αντικαρκινικά φάρμακα να φτάσουν ευκολότερα στον εγκέφαλο.

Τι δείχνουν τα νέα ευρήματα

Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός αποτελεί έναν φυσικό μηχανισμό προστασίας του εγκεφάλου, καθώς εμποδίζει την είσοδο πολλών ουσιών από την κυκλοφορία του αίματος. Ωστόσο, η ίδια αυτή προστασία περιορίζει και την αποτελεσματικότητα πολλών αντικαρκινικών θεραπειών.

Σήμερα, η συνήθης κλινική πρακτική προβλέπει την έναρξη χημειοθεραπείας και ακτινοθεραπείας περίπου τέσσερις έως έξι εβδομάδες μετά το χειρουργείο, ώστε να αναρρώσει ο ασθενής.

Οι ερευνητές εκτιμούν όμως ότι η περίοδος αμέσως μετά την επέμβαση ίσως αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για πιο αποτελεσματική εξάλειψη των καρκινικών κυττάρων που παραμένουν στον εγκέφαλο.

Δύο κρίσιμα χρονικά παράθυρα

Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ πραγματοποίησαν πειράματα σε ποντίκια, προσομοιώνοντας τη χειρουργική αφαίρεση γλοιοβλαστώματος. Χρησιμοποίησαν ένα φαρμακευτικό σκεύασμα το οποίο, υπό φυσιολογικές συνθήκες, δεν μπορεί να περάσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό.

Η ομάδα διαπίστωσε ότι μετά την επέμβαση ο προστατευτικός φραγμός διαταράσσεται προσωρινά, δημιουργώντας δύο συγκεκριμένα χρονικά παράθυρα κατά τα οποία τα φάρμακα μπορούν να διεισδύσουν στον εγκεφαλικό ιστό:

• περίπου 15 λεπτά μετά το χειρουργείο,
• μεταξύ 48 και 72 ωρών μετά την επέμβαση.

Οι ερευνητές αναφέρουν ότι αξιοποιώντας αυτά τα χρονικά διαστήματα κατάφεραν να καταστείλουν αποτελεσματικά την επανεμφάνιση των όγκων στα πειραματόζωα.

«Ανακαλύψαμε μια ευάλωτη στιγμή του όγκου»

Ο Δρ Thomas Kisby, συν-επικεφαλής της μελέτης στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, δήλωσε:

«Για πρώτη φορά δείξαμε ότι η χειρουργική επέμβαση για το γλοιοβλάστωμα δημιουργεί για σύντομο χρονικό διάστημα μια ευαλωτότητα που μπορούμε να εκμεταλλευτούμε.»

Και πρόσθεσε:

«Εάν η θεραπεία χορηγηθεί μέσα στα συγκεκριμένα χρονικά παράθυρα που εντοπίσαμε, μπορεί να αναστείλει σημαντικά την εξέλιξη της νόσου πριν αυτή επανεμφανιστεί.»

Σύμφωνα με τον ίδιο:

«Πιστεύουμε ότι οι ώρες και οι ημέρες αμέσως μετά το χειρουργείο μπορεί να αποτελούν το "κλειδί" για την αποτροπή της υποτροπής του γλοιοβλαστώματος.»

Παράλληλα, σημείωσε ότι τα ευρήματα δημιουργούν την προοπτική ήδη διαθέσιμα φάρμακα να χρησιμοποιηθούν με πιο στοχευμένο και στρατηγικό τρόπο.

Προοπτικές για νέες στοχευμένες θεραπείες

Ο καθηγητής Kostas Kostarelos, επίσης συν-επικεφαλής της μελέτης από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ και το Catalan Institute of Nanoscience and Nanotechnology στη Βαρκελώνη, δήλωσε:

«Η έρευνα αυτή έχει τη δυνατότητα να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στη μετεγχειρητική αντιμετώπιση του καρκίνου.»

Όπως εξήγησε:

«Μετά την επέμβαση, οι όγκοι του εγκεφάλου συχνά επανεμφανίζονται από τον ιστό που περιβάλλει την περιοχή όπου αφαιρέθηκε ο όγκος. Προτείνουμε να αξιοποιηθούν οι πιο σύγχρονες στοχευμένες θεραπείες, όπως νανοσωματιδιακά φάρμακα, ανοσοθεραπείες και γονιδιακές θεραπείες, ώστε να αντιμετωπιστεί αυτή η περιοχή υψηλού κινδύνου και να αυξηθούν οι πιθανότητες μακροχρόνιας επιβίωσης των ασθενών.»

Οι ειδικοί ζητούν κλινικές δοκιμές

Ο Δρ Gerben Borst, επίτιμος σύμβουλος ογκολόγος στο The Christie NHS Foundation Trust, χαρακτήρισε τα αποτελέσματα ιδιαίτερα ενθαρρυντικά.

«Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στη θεραπεία του γλοιοβλαστώματος είναι η εξάλειψη των μικροσκοπικών καρκινικών κυττάρων που παραμένουν μετά το χειρουργείο.»

Όπως ανέφερε:

«Τα ευρήματα δείχνουν ότι η καλύτερη κατανόηση της φυσικής αντίδρασης του οργανισμού στη χειρουργική επέμβαση μπορεί να μας βοηθήσει να χορηγούμε αποτελεσματικότερα τα αντικαρκινικά φάρμακα, αντί να βασιζόμαστε αποκλειστικά στην ανάπτυξη νέων και δαπανηρών θεραπειών.»

Ωστόσο υπογράμμισε ότι:

«Παρότι η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, παρέχει σημαντικές γνώσεις για τη βελτίωση της μεταφοράς φαρμάκων στον εγκέφαλο. Απαιτούνται περαιτέρω μελέτες και κλινικές δοκιμές για να διαπιστωθεί εάν η προσέγγιση αυτή θα ωφελήσει τους ασθενείς.»

«Πιθανή σημαντική ανακάλυψη»

Ο καθηγητής Robert Bristow, διευθυντής του Manchester Cancer Research Centre, δήλωσε:

«Το γλοιοβλάστωμα είναι η πιο θανατηφόρα μορφή καρκίνου του εγκεφάλου, επομένως τα αποτελέσματα αυτά είναι ιδιαίτερα συναρπαστικά και δημιουργούν ελπίδες για μια σημαντική πρόοδο στην προσπάθεια να αποτραπεί η επανεμφάνιση των όγκων μετά το χειρουργείο.»

Από την πλευρά του, ο Δρ Simon Newman, επικεφαλής επιστημονικός υπεύθυνος του οργανισμού The Brain Tumour Charity, ανέφερε:

«Η σημαντική αυτή μελέτη πρώιμου σταδίου αναδεικνύει πόσο πολύπλοκη είναι η ανάπτυξη φαρμάκων για τους όγκους του εγκεφάλου, καθώς πρέπει πρώτα να ξεπεράσουν τον ιδιαίτερα περιοριστικό αιματοεγκεφαλικό φραγμό.»

Και συνέχισε:

«Η διαπίστωση ότι ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός μπορεί να γίνεται πιο διαπερατός μετά το χειρουργείο και να δημιουργείται έτσι μια θεραπευτική ευκαιρία για τη χορήγηση φαρμάκων είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρα.»

Ο ίδιος επισήμανε ότι το επόμενο βήμα είναι η επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων μέσω κλινικών δοκιμών σε ανθρώπους.

Πηγή: Independent