Φωτογραφίες εντυπωσιακής απώλειας βάρους, προσωπικές εμπειρίες και συμβουλές για τη χρήση ενέσιμων και μη φαρμάκων για την απώλεια βάρους κατακλύζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Για πολλούς ανθρώπους που προσπαθούν να χάσουν βάρος, αυτές οι ιστορίες μοιάζουν πιο προσιτές και πειστικές από τις συμβουλές ενός επαγγελματία υγείας.
Μάλιστα, βρετανική μελέτη του 2026, στην οποία συμμετείχαν 684 ενήλικες, έδειξε ότι το 48% όσων έπαιρναν ή είχαν λάβει στο παρελθόν φάρμακα αδυνατίσματος χρησιμοποιούσαν τα social media ως πηγή ενημέρωσης. Οι επαγγελματίες υγείας αναζητούνταν λιγότερο συχνά.
Γιατί, όμως, εμπιστευόμαστε αγνώστους στο διαδίκτυο ακόμη και όταν πρόκειται για αποφάσεις που αφορούν την υγεία μας; Η ψυχολογία δίνει ορισμένες ενδιαφέρουσες εξηγήσεις.
Γιατί οι προσωπικές εμπειρίες μάς επηρεάζουν τόσο πολύ
Όπως εξηγεί σε σχετικό του άρθρο στο The Conversation, o Edge Hill University, οι άνθρωποι τείνουμε να εμπιστευόμαστε περισσότερο όσους θεωρούμε ότι ανήκουν στην ίδια κοινωνική ομάδα με εμάς. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται κοινωνική ταυτότητα και αφορά την αίσθηση του ανήκειν που δημιουργείται μέσα από κοινές εμπειρίες, ενδιαφέροντα και στόχους.
Έτσι, κάποιος που προσπαθεί να χάσει βάρος μπορεί να αισθανθεί μεγαλύτερη οικειότητα με ανθρώπους που αντιμετωπίζουν παρόμοιες δυσκολίες. Οι συμβουλές τους ενδέχεται να φαίνονται πιο σχετικές και αξιόπιστες, ακόμη κι αν δεν διαθέτουν ιατρικές γνώσεις.
Το πρόβλημα ξεκινά όταν η εμπιστοσύνη σε μια κοινή εμπειρία μετατρέπεται σε εμπιστοσύνη στην ιατρική συμβουλή. Το γεγονός ότι κάποιος είχε θετικά αποτελέσματα από ένα φάρμακο δεν σημαίνει ότι γνωρίζει τους κινδύνους ή ότι η εμπειρία του είναι αντιπροσωπευτική.
Πώς οι διαδικτυακές ομάδες επηρεάζουν τις πεποιθήσεις μας
Οι διαδικτυακές κοινότητες μπορούν να προσφέρουν ενθάρρυνση και συναισθηματική υποστήριξη. Ωστόσο, επηρεάζουν και το ποιες εμπειρίες προβάλλονται περισσότερο.
Όταν κάποιος βλέπει συνεχώς εντυπωσιακά αποτελέσματα απώλειας βάρους, μπορεί να αρχίσει να θεωρεί ότι θα έχει ανάλογη επιτυχία. Παράλληλα, οι αρνητικές εμπειρίες ή οι επιφυλάξεις για ένα φάρμακο ενδέχεται να περνούν σε δεύτερη μοίρα.
Το πρόβλημα της παραπληροφόρησης είναι επίσης σημαντικό. Μελέτη του 2026, που εξέτασε 194 δημοφιλή βίντεο στο TikTok και στο YouTube Shorts σχετικά με φάρμακα αδυνατίσματος, διαπίστωσε ότι μόλις το 24% των συνολικών προβολών αφορούσε περιεχόμενο που οι ερευνητές αξιολόγησαν ως ιατρικά ακριβές.
Τα ευρήματα αφορούν συγκεκριμένα δημοφιλή βίντεο και όχι το σύνολο του περιεχομένου στο διαδίκτυο. Αναδεικνύουν, ωστόσο, πόσο εύκολα μια εντυπωσιακή ανάρτηση μπορεί να αποκτήσει μεγάλη απήχηση χωρίς να παρέχει αξιόπιστη επιστημονική ενημέρωση.
Οι κίνδυνοι των μη εγκεκριμένων φαρμάκων αδυνατίσματος
Οι κίνδυνοι γίνονται ακόμη μεγαλύτεροι όταν οι διαδικτυακές συστάσεις αφορούν μη εγκεκριμένα σκευάσματα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το retatrutide, γνωστό και ως «Reta», ένα πειραματικό φάρμακο της Eli Lilly που βρίσκεται υπό μελέτη για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα κλινικών δοκιμών, δεν έχει ακόμη λάβει έγκριση για ιατρική χρήση στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Παρόλα αυτά, προϊόντα που διαφημίζονται ως «Reta» κυκλοφορούν μέσω μη ελεγχόμενων καναλιών. Τον Οκτώβριο του 2026, οι βρετανικές αρχές κατάσχεσαν περισσότερες από 12.000 πλαστές ενέσιμες συσκευές αδυνατίσματος που έφεραν την ονομασία retatrutide ή tirzepatide.
Τέτοια προϊόντα μπορεί να περιέχουν λανθασμένες δραστικές ουσίες, ακατάλληλες δόσεις ή επιβλαβείς προσμίξεις.
Είναι σημαντικό να διακρίνουμε τα μη εγκεκριμένα σκευάσματα από τα εγκεκριμένα συνταγογραφούμενα φάρμακα, ενώ ακόμα και τα εγκεκριμένα φάρμακα, μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες και απαιτούν ιατρική παρακολούθηση.
Πώς να παίρνετε πιο σωστές αποφάσεις
Οι διαδικτυακές κοινότητες μπορούν να προσφέρουν ουσιαστική ψυχολογική υποστήριξη. Χρειάζεται, όμως, να διαχωρίζουμε την προσωπική εμπειρία από την επιστημονικά τεκμηριωμένη ιατρική πληροφορία.
Πριν ακολουθήσετε μια συμβουλή, εξετάστε αν αυτός που την παρέχει προωθεί κάποιο προϊόν ή έχει οικονομικό όφελος. Να είστε επιφυλακτικοί απέναντι σε υποσχέσεις θεαματικής απώλειας βάρους, οδηγίες αυθαίρετης αλλαγής δοσολογίας και προσφορές φαρμάκων εκτός νόμιμων φαρμακείων.
Η απόφαση για τη λήψη φαρμάκων αδυνατίσματος πρέπει να λαμβάνεται σε συνεργασία με εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας, με βάση τις ατομικές ανάγκες και το ιατρικό ιστορικό.
Οι εμπειρίες των άλλων μπορούν να προσφέρουν ενθάρρυνση, αλλά δεν υποκαθιστούν την επιστημονική γνώση και την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.
