Έναν νέο υπότυπο κατάθλιψης, που ονομάζεται «κιρκάδια κατάθλιψη» (circadian depression), εντόπισαν ερευνητές, συνδέοντάς τον με διαταραχές στο εσωτερικό βιολογικό ρολόι του οργανισμού. Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα άτομα που εμφανίζουν αυτόν τον τύπο κατάθλιψης ενδέχεται να ανταποκρίνονται λιγότερο αποτελεσματικά στις συνήθεις αντικαταθλιπτικές θεραπείες.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό British Journal of Psychiatry, βασίστηκε σε κλινικά και γενετικά δεδομένα 11.380 Αυστραλών, οι περισσότεροι από τους οποίους αντιμετώπιζαν σοβαρή και υποτροπιάζουσα κατάθλιψη. Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι το 23% των συμμετεχόντων παρουσίαζε χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου υπότυπου.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της κιρκάδιας κατάθλιψης

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής την Emiliana Tonini από το Brain and Mind Centre του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, όρισε την κιρκάδια κατάθλιψη με βάση την παρουσία τουλάχιστον τριών από έξι χαρακτηριστικά:

• Εποχικότητα στην εμφάνιση των καταθλιπτικών επεισοδίων.

• Καθυστερημένη ώρα ύπνου.

• Μεγαλύτερη διάρκεια ύπνου κατά τη διάρκεια της κατάθλιψης.

• Προτίμηση για δραστηριότητες τις βραδινές ώρες («νυχτερινός τύπος»).

• Έντονη κόπωση κατά την αφύπνιση.

• Κοινωνικό jet lag, δηλαδή σημαντικές διαφορές στο ωράριο ύπνου μεταξύ εργάσιμων ημερών και Σαββατοκύριακου.

Οι συμμετέχοντες με αυτά τα χαρακτηριστικά εμφάνιζαν, κατά μέσο όρο, σοβαρότερα συμπτώματα, πρωιμότερη έναρξη της κατάθλιψης, περισσότερα επεισόδια, καθώς και αυξημένη συχνότητα αυτοκτονικότητας και συμπτωμάτων που σχετίζονται με υπομανία ή ψύχωση.

Παράλληλα, εντοπίστηκαν γενετικές συσχετίσεις με τη ΔΕΠΥ και τις διαταραχές της διάθεσης, καθώς και ενδείξεις μεταβολικών και φλεγμονωδών διαφορών.

Γιατί μπορεί να χρειάζεται διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, τα αντικαταθλιπτικά της κατηγορίας των SSRI και SNRI παρουσίαζαν μικρότερη αποτελεσματικότητα και περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες σε αυτή την ομάδα.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι παρεμβάσεις που ρυθμίζουν τον κύκλο ύπνου-εγρήγορσης, όπως η έκθεση στο πρωινό φως, η σταθεροποίηση του ωραρίου ύπνου και γευμάτων και η τακτική ημερήσια δραστηριότητα, θα μπορούσαν να συμβάλουν σε πιο εξατομικευμένη αντιμετώπιση. Η μελατονίνη αποτελεί επίσης πιθανή θεραπευτική κατεύθυνση που χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση.

Ωστόσο, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα είναι προκαταρκτικά. Η μελέτη περιλάμβανε άτομα ευρωπαϊκής γενετικής καταγωγής, γεγονός που περιορίζει τη γενίκευση των συμπερασμάτων, ενώ απαιτούνται νέες έρευνες για την επιβεβαίωση του υπότυπου και την αξιολόγηση των κατάλληλων θεραπειών.

Η αναγνώριση της κιρκάδιας κατάθλιψης θα μπορούσε μελλοντικά να βοηθήσει στην έγκαιρη διάγνωση και στην επιλογή πιο στοχευμένων παρεμβάσεων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι ασθενείς θα πρέπει να αλλάζουν την αγωγή τους χωρίς ιατρική καθοδήγηση.