Τι είναι αυτό που μας κάνει πραγματικά ευτυχισμένους; Τα χρήματα, οι ευνοϊκές συνθήκες ζωής ή οι ουσιαστικές σχέσεις με τους ανθρώπους γύρω μας; Κορυφαίοι ερευνητές της ευτυχίας, συνδυάζοντας δεκαετίες επιστημονικής έρευνας με την προσωπική τους εμπειρία, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι ανθρώπινες σχέσεις, η ουσιαστική επικοινωνία και οι καθημερινές επιλογές που δίνουν νόημα στη ζωή μας, αποτελούν βασικούς παράγοντες για την ευημερία μας.

«Η ευτυχία προκύπτει από έναν συνδυασμό πολλών παραγόντων, αλλά αν έπρεπε να ξεχωρίσω έναν, αυτός θα ήταν οι σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους», λέει η Λάρα Άκνιν, καθηγήτρια κοινωνικής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Simon Fraser.

Νωρίτερα φέτος, η Άκνιν συμμετείχε σε διαδικτυακή συνάντηση μέσω Zoom με άλλους 12 κορυφαίους διεθνείς ερευνητές στον τομέα της επιστήμης της ευτυχίας. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στα συμπεράσματα που προκύπτουν από συνολικά 600 χρόνια έρευνας γύρω από την ευτυχία, σε συνδυασμό με τα προσωπικά βιώματα των ειδικών, τόσο για τα συστατικά μιας καλής ζωής όσο και για το μέλλον του επιστημονικού κλάδου που οι ίδιοι συνέβαλαν να αναπτύξουν. Οι απόψεις τους καταγράφηκαν σε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Journal of Happiness Studies».

Τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας

Οι ανθρώπινες σχέσεις έχουν καθοριστική σημασία. Αρκετοί από τους ερευνητές που συμμετείχαν στη διαδικτυακή συνάντηση ανέφεραν ότι, αφού είδαν τα αποτελέσματα των δικών τους μελετών, άρχισαν συνειδητά να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στους αγαπημένους τους.

Τα περισσότερα χρήματα δεν συνεπάγονται μεγαλύτερη ευτυχία. Ένα ικανοποιητικό εισόδημα και η οικονομική ασφάλεια αποτελούν σημαντικές προϋποθέσεις. Ωστόσο, όταν καλύπτονται οι βασικές ανάγκες, η αύξηση του εισοδήματος έχει μικρότερη επίδραση στην ευτυχία.
Η εργασία που έχει νόημα συμβάλλει ουσιαστικά στην ευημερία. Η ευτυχία ενισχύεται όταν οι άνθρωποι ασχολούνται με δραστηριότητες που θεωρούν σημαντικές και συμβαδίζουν με τις προσωπικές τους αξίες.

Η ευτυχία καλλιεργείται μέσα από συνειδητές καθημερινές συνήθειες. Αρκετοί ερευνητές δήλωσαν ότι έχουν ενσωματώσει στην προσωπική τους ζωή ευρήματα της επιστήμης της ευτυχίας, όπως η έκφραση ευγνωμοσύνης, η απόλαυση των θετικών εμπειριών, η επένδυση στις ανθρώπινες σχέσεις, η ουσιαστική ακρόαση των άλλων, ο εθελοντισμός και η ενεργότερη κοινωνική συμμετοχή.

Ευτυχία δεν σημαίνει να αισθανόμαστε διαρκώς καλά. Η ευημερία ενισχύεται όταν οι άνθρωποι διαμορφώνουν τη ζωή τους με βάση τις αξίες, τα δυνατά τους σημεία και τις σχέσεις τους, ενώ παράλληλα μαθαίνουν να προσαρμόζονται στις αλλαγές των συνθηκών.

«Οι ανθρώπινες σχέσεις συγκαταλέγονται στους πιο αξιόπιστους παράγοντες πρόβλεψης της ευτυχίας, όπως προκύπτει από ένα εκτεταμένο και ισχυρό σώμα επιστημονικών δεδομένων από τις κοινωνικές επιστήμες», σημειώνει η Ακνίν, συν-συγγραφέας της μελέτης και προσθέτει τα εξής: «Γνωρίζουμε ότι ακόμη και ένας άνθρωπος στον οποίο μπορούμε να βασιστούμε έχει τεράστια σημασία. Όταν έχουμε περισσότερες σχέσεις και συμμετέχουμε σε περισσότερες κοινότητες στις οποίες αισθανόμαστε ότι ανήκουμε, αυτό ενισχύει ακόμη περισσότερο την αίσθηση ευημερίας».

Οι ερευνητές προσέγγισαν επίσης την ευτυχία ως μια συνεχή διαδικασία που εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου. Οι άνθρωποι που είναι γενικά ευτυχισμένοι δεν αισθάνονται χαρούμενοι κάθε στιγμή, ενώ η ευτυχία δεν αποτελεί προνόμιο μόνο όσων έχουν ιδανικές ζωές, ευνοϊκές συνθήκες ή μια εκ φύσεως αισιόδοξη στάση. Αντίθετα, μπορεί να καλλιεργηθεί μέσα από συνειδητές επιλογές, αυτογνωσία και προσαρμοστικότητα, ακόμη και όταν η ζωή γίνεται δύσκολη, εξηγεί η ερευνήτρια.

Ορισμένα από τα σημαντικότερα θεωρητικά μοντέλα για την ευτυχία υποστηρίζουν ότι περίπου το 10% της συνολικής ευτυχίας ενός ανθρώπου οφείλεται στις συνθήκες της ζωής του, δηλαδή σε παράγοντες που είναι σημαντικοί και σχετικά δύσκολο να αλλάξουν, όπως ο τόπος κατοικίας, η ηλικία, η εργασιακή ή η προσωπική του κατάσταση. Αντίθετα, έως και το 40% συνδέεται με τις «εκούσιες δραστηριότητες», δηλαδή με τον τρόπο που επιλέγει κανείς να περνά τον χρόνο του.

«Αυτό αφήνει σημαντικά περιθώρια σε ανθρώπους που έχουν εκ φύσεως πιο απαισιόδοξη στάση να αρχίσουν να εφαρμόζουν επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές, όπως ο διαλογισμός ή η πρακτική της ευγνωμοσύνης, οι οποίες μπορεί να τους βοηθήσουν να βλέπουν τον κόσμο πιο θετικά», αναφέρει.

Η επιστήμη της ευτυχίας

Η επιστήμη της ευτυχίας, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, ήταν ακόμη μια αμυδρή ιδέα στο μυαλό των πρωτοπόρων της όταν άρχισε να διαμορφώνεται ως επιστημονικός κλάδος τη δεκαετία του 1970, σημειώνει η ερευνήτρια, η οποία είναι επίσης μία από τις συντάκτριες της ετήσιας έκθεσης «World Happiness Report».

Καθώς όλο και περισσότεροι ερευνητές προσεγγίζουν τη μελέτη της ευτυχίας μέσα από διαφορετικές θεωρητικές και επιστημονικές οπτικές, «οι πρωτοπόροι του πεδίου εκτιμούν ότι η έρευνα έχει πλέον κατακερματιστεί», εξηγεί.

Παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις, ωστόσο, οι ερευνητές συμφωνούν στην ανάγκη η επιστημονική γνώση να μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη, να ελέγχεται με αυστηρές μεθόδους και, τελικά, να συμβάλλει στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων.

«Με τόσες μεγάλες και απειλητικές εξελίξεις να εκτυλίσσονται αυτή την περίοδο στον κόσμο, ανησυχώ μερικές φορές ότι η επιδίωξη της ευτυχίας μπορεί να φαίνεται επιφανειακή ή ασήμαντη. Ένας από τους λόγους, όμως, για τους οποίους παραμένω προσηλωμένη στην επιστημονική μελέτη της είναι ότι η ευτυχία, από μόνη της, συνδέεται με μια σειρά θετικών αποτελεσμάτων, μεταξύ των οποίων και το κίνητρο να βοηθάμε τους άλλους», εξηγεί.

«Όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι η ζωή τους πηγαίνει καλά, έχουν τη δυνατότητα, την ικανότητα και το κίνητρο να συμμετέχουν στα κοινά, να φροντίζουν τους ανθρώπους που αγαπούν και να στηρίζουν τις κοινότητές τους», προσθέτει.

Όταν προσφέρουμε στους άλλους, εξηγεί η Ακνίν, εκείνοι με τη σειρά τους μεταδίδουν αυτή την προσφορά και την ανταποδίδουν με τον δικό τους τρόπο.

«Η γενναιοδωρία δεν λειτουργεί με τη λογική ότι ό,τι κερδίζει ο ένας το χάνει ο άλλος».

Πηγή: ERTNEWS.GR