Με αφορμή την αυριανή Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών (20 Μαΐου), ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) αναδεικνύει για άλλη μια φορά τον στρατηγικό ρόλο της κλινικής έρευνας για τους ασθενείς, το σύστημα υγείας και την εθνική οικονομία, σε μια περίοδο αυξανόμενων διεθνών προκλήσεων και έντονου ανταγωνισμού για την προσέλκυση επενδύσεων.
Η σημερινή διεθνής συγκυρία χαρακτηρίζεται από γεωπολιτική αστάθεια, αναδιάταξη των εφοδιαστικών αλυσίδων, αυξημένο ενεργειακό κόστος, πληθωριστικές πιέσεις και αυστηρότερα κανονιστικά πλαίσια στην Ευρώπη. Παράλληλα, οι πολιτικές τιμολόγησης και αποζημίωσης φαρμάκων, καθώς και η διαρκής υποχρηματοδότηση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, επηρεάζουν σημαντικά την προβλεψιμότητα και τη δυναμική των επενδύσεων στον χώρο της υγείας.
Έντονος διεθνής ανταγωνισμός
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι κλινικές μελέτες εξελίσσονται σε πεδίο έντονου διεθνούς ανταγωνισμού. Η Ευρώπη χάνει σταδιακά έδαφος έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας, ενώ και η Ελλάδα εμφανίζει τα τελευταία χρόνια επιβράδυνση στην προσέλκυση νέων κλινικών μελετών, παρά το υψηλό επιστημονικό δυναμικό και τις δυνατότητες του συστήματος υγείας.
Στην πράξη, η Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται των δυνατοτήτων της στον τομέα των κλινικών μελετών, με τις επενδύσεις να παραμένουν στάσιμες σε επίπεδα χαμηλότερα αντίστοιχων χωρών. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι επενδύσεις σε κλινικές μελέτες στη χώρα για το 2025 ήταν περίπου στα 160 εκατ. ευρώ -επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από το πραγματικό δυναμικό της Ελλάδας, το οποίο θα μπορούσε να είναι πολλαπλάσιο στη βάση ενός πιο ανταγωνιστικού και σταθερού θεσμικού πλαισίου. Την ίδια στιγμή, τα οφέλη για το σύστημα υγείας, τους ασθενείς και την οικονομία είναι σαφή και πολυεπίπεδα, τόσο σε όρους πρόσβασης στην καινοτομία όσο και εξοικονόμησης πόρων και ενίσχυσης της επιστημονικής δραστηριότητας.
Σημαντικά οφέλη
Ο ΣΦΕΕ επισημαίνει για άλλη μια φορά ότι οι κλινικές μελέτες αποφέρουν σημαντικότατα οφέλη, καθώς:
- προσφέρουν στους ασθενείς πρώιμη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες αρκετά χρόνια πριν από την κυκλοφορία τους,
- ενισχύουν οικονομικά και επιστημονικά τα δημόσια νοσοκομεία και τους ερευνητές,
- συμβάλλουν στη συγκράτηση υψηλής εξειδίκευσης ανθρώπινου δυναμικού στη χώρα,
- και δημιουργούν σημαντική εξοικονόμηση πόρων για το σύστημα υγείας, μέσω της δωρεάν παροχής ακριβών θεραπειών και διαγνωστικών/εργαστηριακών εξετάσεων στο πλαίσιο υλοποίησης των μελετών.
Πρόβλημα στην εισαγωγή κινήτρων
Ενώ έχουν γίνει σημαντικές βελτιώσεις σε θεσμικά θέματα, όπως μείωση της γραφειοκρατίας, τυποποίηση διαδικασιών, μείωση χρόνου κ.λπ., υφίσταται πρόβλημα στην εισαγωγή κινήτρων για την προσέλκυση κλινικών μελετών, συγκεκριμένα:
- Δικαιούχοι: Δεν θεωρούνται δικαιούχοι οι αλλοδαπές μητρικές εταιρείες που υλοποιούν μελέτες στην Ελλάδα απευθείας από το εξωτερικό και όχι μέσω των θυγατρικών τους, παρότι πρόκειται για βασικούς φορείς ανάπτυξης κλινικών προγραμμάτων διεθνώς.
- Προϋπολογισμοί: Δεν προβλέπεται διακριτό κονδύλι προς συμψηφισμό για έργα Έρευνας & Ανάπτυξης και παραγωγικές επενδύσεις, γεγονός που περιορίζει τη στοχευμένη ενίσχυση της κλινικής έρευνας.
- Χρονικοί περιορισμοί υλοποίησης: Η απαίτηση ολοκλήρωσης τουλάχιστον του 70% του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου έως το τέλος του 2028 δεν ανταποκρίνεται στη φύση των κλινικών μελετών, οι οποίες συχνά διαρκούν 3 – 5 χρόνια και κορυφώνονται επιχειρησιακά προς το τέλος της υλοποίησής τους.
«Χαμένος ο Έλληνας ασθενής»
Ο Γενικός Διευθυντής του ΣΦΕΕ, Μιχάλης Χειμώνας, σημείωσε σχετικά: «Μία πολυεθνική εταιρεία μπορεί να επιλέξει οποιαδήποτε χώρα για τη διεξαγωγή κλινικών μελετών. Εάν οι μελέτες δεν πραγματοποιηθούν στην Ελλάδα, θα πραγματοποιηθούν σε άλλη χώρα. Ο πραγματικά χαμένος, όμως, είναι ο Έλληνας ασθενής, ο οποίος στερείται έγκαιρης πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες που ενδέχεται να διατεθούν ευρέως στην αγορά μετά από έως και 10 χρόνια. Παράλληλα, το σύστημα υγείας χάνει την ευκαιρία παροχής σύγχρονων και υψηλού κόστους θεραπειών χωρίς επιβάρυνση για το Δημόσιο, ενώ η εθνική οικονομία στερείται πολύτιμων επενδύσεων, νέων θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και σημαντικής επιστημονικής δραστηριότητας. Η ενίσχυση των κλινικών μελετών δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακή προτεραιότητα. Είναι στρατηγική επιλογή δημόσιας υγείας, που επηρεάζει άμεσα την πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία, τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας».
