Τα αγκάθια της φαρμακευτικής πολιτικής και την έλλειψη αποτελεσματικής αντίδρασης και παρέμβασης της πολιτείας, με αποτέλεσμα να μένουν για δύο χρόνια χωρίς νέα φάρμακα οι πολίτες και να τίθεται σε κίνδυνο η επάρκεια των εμβολίων αναδείχθηκαν κατά τη διάρκειας διαδικτυακής συνέντευξης τύπου του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος.
«Η κρίση της πανδημίας του κορονοϊού ανέδειξε ταυτοχρόνως τις αδυναμίες αλλά και τις αυξημένες ανάγκες επιπρόσθετης χρηματοδότησης των υγειονομικών συστημάτων παγκοσμίως, αφενός για να ανταποκριθούν σε συνθήκες κρίσης, αφετέρου για να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τις αυριανές προκλήσεις», ανέφερε ο Πρόεδρος του Δ.Σ του ΣΦΕΕ, Ολύμπιος Παπαδημητρίου. Μια βιώσιμη πολιτική ώστε να είναι προσιτή η Φροντίδα Υγείας σε όλους, κατά τον Πρόεδρο του ΣΦΕΕ, απαιτεί την ανεύρεση νέων προτύπων οργάνωσης, επικαιροποίηση των προς διάθεση πόρων και ορθολογικότερη χρήση των διαθέσιμων, ανακατανομή των δαπανών, χρήση της τεχνολογίας και αναζήτηση νέων προτύπων χρηματοδότησης.
«Μετά από μία οικονομική κρίση πολλών ετών, με αμφισβητούμενα μέτρα λογιστικής διαχείρισης που είχαν μεταξύ των θυμάτων και το σύστημα υγείας δεν μπορούσαμε να περιμένουμε πολλά πράγματα πέρα από τον ηρωισμό και την αυταπάρνηση των λειτουργών του συστήματος υγείας. Τώρα όμως δίνεται στην Ελλάδα η ευκαιρία να αναθεωρήσει και να εκσυγχρονίσει ουσιαστικά τη δομή του η συστήματος υγειονομικής περίθαλψης. Αυτή η ευκαιρία πρέπει να κεφαλαιοποιηθεί. Πρέπει να μπει ένα τέλος σε χρονιές παθογένειες», ανέφερε.
Η Δαμόκλειος Σπάθη του clawback
Αυξημένο κατά 45% είναι το πρώτο τρίμηνο του έτους το clawback (σε σχέση με το αντίστοιχο περσινο), που διαμορφώθηκε στα 234 εκατ. ευρώ, δηλαδή το ποσό της υπέρβασης της φαρμακευτικής δαπάνης που καλούνται να πληρώσουν οι φαρμακευτικές εταιρείες, υπογράμμισε ο Γενικός Διευθυντής, Μιχάλης Χειμώνας. Μάλιστα, αν δεν ληφθούν μέτρα αναστολής της ξέφρενης πορείας της δαπάνης, ο κ. Χειμώνας προειδοποίησε ότι μόνο το clawback μπορεί ξεπεράσει και το 1 δισ. ευρώ φέτος!
«Είναι πολύ περισσότερα αυτά που δεν έχουν γίνει, από αυτά που έχουν γίνει», είπε με νόημα ο κ. Παπαδημητρίου, αναδεικνύοντας ως παράδειγμα προς μίμηση, σε ό,τι αφορά την ταχύτητα εφαρμογής νέων πρακτικών, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
«Τα νούμερα αυτά δεν μπορεί να τα στηρίξει η φαρμακοβιομηχανία», υποστήριξε ο κ. Χειμώνας, εξηγώντας πως το clawback δεν συνδέεται με κέρδη ή άλλο όφελος των εταιρειών. Προκειμένου, δε, να αναδείξει το βάρος που σηκώνουν οι εταιρείες αλλά και τη συμβολή τους στη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας ανέφερε χαρακτηριστικά πως «αν οι εταιρείες ξαφνικά σταματούσαν να πληρώνουν το clawback το σύστημα υγείας θα κατέρρεε».
Όπως εξήγησε, άλλες 15 χώρες έχουν κάποιας μορφής clawback στη φαρμακευτική τους δαπάνη, αλλά η Ελλάδα είναι μόνη χώρα που είναι ανεξέλεγκτο. Μάλιστα, η Ρουμανία, που είχε βρεθεί στην ίδια κατάσταση με εμάς, την προηγούμενη εβδομάδα θεσμοθέτησε ανώτατο όριο στο clawback.
Η πρόταση ΣΦΕΕ
Ο πρώτος Πυλώνας αφορά στον επαναπροσδιορισμό του Φαρμακευτικού Προϋπολογισμού ο οποίος, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πλέον, πως είναι ανεπαρκής και δεν καλύπτει τις πραγματικές ανάγκες της χώρας.
«Τη στιγμή που σε όλη την Ευρώπη επανεξετάζονται οι δαπάνες Υγείας, είναι η ώρα να αναθεωρηθεί ο προϋπολογισμός φαρμάκου στη χώρα μας κινούμενος σε ρεαλιστική και επιστημονική βάση», ανέφερε ο κ. Παπαδημητρίου. Λαμβάνοντας υπόψη ιστορικά, επιδημιολογικά και δημογραφικά δεδομένα αλλά και τη λήξη της πατέντας παλαιότερων φαρμάκων και την είσοδο νέων θεραπειών (horizon scanning), «τα οποία από το 2018 στερεί το κράτος στον Έλληνα πολίτη».
Με αντιμετώπιση της υπερσυνταγογράφησης αλλά και έλεγχο όλων τα κέντρων κόστους πέραν του φαρμάκου, στο χώρο της Υγείας, για την απαραίτητη εξεύρεση πόρων και βεβαίως χωρίς να αγνοούνται ούτε οι δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας αλλά ούτε και οι δυνατότητες βιωσιμότητας των φαρμακευτικών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, δημιουργία επιπρόσθετου κονδυλίου, που θα αφορά στην πρόληψη, δηλαδή για κάλυψη και των εμβολιασμών, αλλά και για την απόκτηση ευελιξίας στην ανταπόκριση στις αυξημένες ανάγκες που ανέδειξε ο COVID-19. Μέριμνα για την κάλυψη των προνοιακών αναγκών της πολιτείας μέσα από έναν ειδικό πρόσθετο προϋπολογισμό, αποτελεσματική πολιτική αύξησης της χρήσης γενοσήμων και βιο-ομοειδών, καθώς και σταθεροποίηση και απλοποίηση της τιμολογιακής πολιτικής με μικρές βελτιώσεις.
Ο δημόσιος φαρμακευτικός προϋπολογισμός παραμένει σταθερός εδώ και τέσσερα χρόνια ενώ οι ανάγκες αυξάνονται συνεχώς. H δαπάνη για τα φάρμακα των ανασφάλιστων πολιτών κυμαίνεται γύρω στα 290 εκατομμύρια και είναι μέρος αυτού του προϋπολογισμού, όπως και τα εμβόλια που εντάσσονται σε αυτή τη δαπάνη, το ύψος της δαπάνης των οποίων υπολογίζεται στα 200 εκατ. ευρώ.
«Αν ακολουθηθεί αυτή η πρακτική θα τεθεί εφέτος ζήτημα για την επάρκεια των εμβολίων», προειδοποίησε ο κ. Παπαδημητρίου.
Ο δεύτερος Πυλώνας αφορά στην ενίσχυση των προσπαθειών για την αύξηση της αποτελεσματικότητας, ως αναγκαία προϋπόθεση προκειμένου να αποκτήσουμε ένα ορθολογικό και αποδοτικό Δημόσιο Σύστημα Υγείας.
Η προτεινόμενη επίτευξη του στόχου εδράζεται πάνω σε μια νέα αρχιτεκτονική διαχείρισης ασθενών που αντικαθιστά το νοσοκομειοκεντρικό σύστημα και προβλέπει τη ριζική αλλαγή της νοοτροπίας χρήσης φαρμάκων. Με έμφαση στην πρωτοβάθμια περίθαλψη, στην ενσωμάτωση βέλτιστων διεθνών πρακτικών και σε διαδικασίες συνεχούς αξιολόγησης και ελέγχου αποδοτικότητας καθώς και στην πλήρη εφαρμογή και αξιοποίηση εργαλείων και μεταρρυθμίσεων που αν και υπάρχουν δεν αξιοποιούνται πλήρως.
Ο τρίτος Πυλώνας αφορά στην επαναξιολόγηση του μηχανισμού επιστροφών (clawback), του οποίου το συνεχώς και ανεξέλεγκτα αυξανόμενο ύψος αποτελεί βασική απειλή της βιωσιμότητας του συστήματος.
Όπως σημείωσαν οι εκπρόσωποι του Συνδέσμου, αποτελεί κοινό τόπο πως ο μηχανισμός αποπληρωμής πρέπει να λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας, προστατεύοντας το οικοσύστημα από τον κίνδυνο πλεονασματικών δαπανών. Όμως σήμερα ο μηχανισμός δεν παρέχει κίνητρα για αλλαγή δράσης αντιθέτως, διαιωνίζει τις παθογένειες, καθώς αντί να ωθεί στην αντιμετώπισή τους τις αναπαράγει αφού απλώς μετακυλίει το κόστος τους στις φαρμακευτικές επιχειρήσεις.
Τρεις διαδοχικές εκθέσεις ενισχυμένης εποπτείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Surveillance Reports της Commission Ιούνιος 2019, Νοέμβριος 2019 και Φεβρουάριος 2020) κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου ότι ο μηχανισμός υποχρεωτικών επιστροφών (clawback) δημιουργεί ηθικό κίνδυνο και δεν είναι βιώσιμος.
«Ο μηχανισμός των υποχρεωτικών εκπτώσεων και επιστροφών μπορεί να λειτουργήσει ως επενδυτικό κίνητρο και να αποκτήσει αναπτυξιακό χαρακτήρα μέσα από τη δίκαιη αναθεώρηση και τον εξορθολογισμό του αλλά και την συνυπευθυνότητα Φαρμακοβιομηχανίας και Πολιτείας (θέσπιση ανώτατου ορίου συνεισφοράς της φαρμακοβιομηχανίας το οποίο θα μειώνεται ετησίως και το οποίο θα επενδύει μέρος του στην φαρμακευτική καινοτομία). Επίσης, προτάθηκε η συνεισφορά όλων των εμπλεκόμενων μερών στη δαπάνη, με εφαρμογή συμφωνιών επιμερισμού ρίσκου (risk-sharing), εξαίρεση της δαπάνης του ΙΦΕΤ από τον φαρμακευτικό προϋπολογισμό και υπολογισμό της υπέρβασης πάνω στην πραγματική τιμή που πωλούν οι εταιρείες και όχι στη λιανική τιμή».
Ο τέταρτος πυλώνας αφορά στην ενίσχυση της πρόσβασης των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες.
Στόχος των προτεινόμενων δράσεων είναι η διασφάλιση της προσιτής, ισότιμης και έγκαιρης πρόσβασης νέων καινοτόμων θεραπειών στην Ελληνική αγορά, μέσω μίας αποτελεσματικής, δυναμικής και συνεχούς διαδικασίας Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (Health Technology Assessment-HTA). Η αναδιοργάνωση της διαδικασίας αποτελεί μία πρόταση που εστιάζει στην επίτευξη αποτελεσμάτων, σε μια προσπάθεια επαναφοράς της εισαγωγής νέων προϊόντων – που καθυστερούν κατά δύο χρόνια περίπου- στην Ελληνική αγορά, με έμφαση στη φαρμακευτική καινοτομία.
Αξιοποίηση των κλινικών μελετών, εναρμόνιση με Ευρωπαϊκές πρακτικές, άρση εμποδίων και έξυπνες λύσεις για βιώσιμη χρηματοδότηση – όπως η δημιουργία ταμείου φαρμακευτικής καινοτομίας (innovation fund) - συνθέτουν τις παρεμβάσεις που απαιτούνται έτσι ώστε οι Έλληνες να διατηρούν το δικαίωμα στην ελπίδα και να μετέχουν όλων των ωφελημάτων που η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος προσφέρουν.
Ο πέμπτος πυλώνας αφορά στην αναπτυξιακή διάσταση του κλάδου και την προώθηση των επενδύσεων.
Ο φαρμακευτικός κλάδος αποτελεί τον τρίτο εξαγωγικό κλάδο της χώρας. Η δημιουργία ενός σταθερού θεσμικού και φορολογικού περιβάλλοντος και η θέσπιση ευνοϊκών κινήτρων (φορολογικά, οικονομικά, θεσμικά κ.α.) δημιουργούν ένα αναπτυξιακό πλαίσιο το οποίο μπορεί να προσελκύει επενδύσεις υψηλής αξίας και αποδοτικότητας, να επαναφέρει μέρος του επιστημονικού δυναμικού που έφυγε στο εξωτερικό και να αποτελέσει με την υιοθέτηση ενός ανοιχτού μοντέλου καινοτομίας, υπόδειγμα συνεργασίας τοπικών και διεθνών εταιρειών. Ένα πεδίο στο οποίο τα πρώτα δείγματα, όπως η φορολογική έκπτωση 200% των επενδύσεων σε έρευνα και ανάπτυξη είναι σαφώς ενθαρρυντικά σημείωσαν οι εκπρόσωποι του ΣΦΕΕ.
Παράλληλα, και στο πεδίο της κλινικής έρευνας, όπου ο συμψηφισμός του clawback με επενδύσεις σε κλινική έρευνα είναι ένα σημαντικό θετικό βήμα, που πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω με την αύξηση του σχετικού κονδυλίου ώστε να πολλαπλασιαστούν οι επενδύσεις και τα οφέλη των κλινικών μελετών στη χώρα μας για όλους: ασθενείς, υποδομές νοσοκομείων & συστήματος υγείας, ασθενείς, οικονομία. Μέσα από ένα τέτοιο πλαίσιο για τις κλινικές μελέτες υπογραμμίστηκε η δυνατότητα ανάδειξης της Ελλάδας σε κόμβο («hub») Κλινικής Έρευνας.
Ταυτόχρονα, σημειώθηκε πως το υψηλό επίπεδο δημόσιας υγείας και η πρόσβαση στις νέες καινοτόμες θεραπείες αποτελούν τη βάση αξιοποίησης και του μοντέλου του silver economy που μπορεί να αποδώσει πολλαπλάσια οφέλη στην ελληνική οικονομία.
Ο έκτος πυλώνας είναι η περαιτέρω αξιοποίησή των ψηφιακών τεχνολογιών στη λειτουργία και διακυβέρνηση όλων των οργανισμών που εμπλέκονται στην αλυσίδα αξίας της ελληνικής υγειονομικής περίθαλψης.
Η ενοποίηση συστημάτων (συνταγογράφησης φαρμάκων, αναλωσίμων, εξετάσεων), η χρήση των ψηφιακών δυνατοτήτων για έλεγχο αλλά και την αξιοποίηση των δεδομένων υγείας για τον προσδιορισμό των τάσεων στις δαπάνες υγείας και στο φάρμακο αποτελούν σημαντικές δράσεις που μπορούν να οδηγήσουν άμεσα σε αποδοτική εποπτεία, εξοικονόμηση πόρων, βελτιστοποίηση υπηρεσιών και δυνατότητα χάραξης αποτελεσματικών πολιτικών υγείας.
Ο έβδομος πυλώνας αφορά στην προώθηση ενός ισχυρού πλαισίου συνεργασίας φαρμακοβιομηχανίας-Πολιτείας για την προαγωγή της κοινωνικής υπευθυνότητας και αλληλεγγύης.
Η υιοθέτηση καλών πρακτικών, η τήρηση και η προαγωγή της νομιμότητας και της διαφάνειας, η ηθική και δεοντολογική λειτουργίας του συστήματος υγείας αποτελούν απαραίτητες συνθήκες για τη διασφάλιση της δίκαιης και ισότιμης πρόσβασης των Ελλήνων ασθενών στις αναγκαίες για εκείνους θεραπείες, τη στήριξη του έργου των Ελλήνων επιστημόνων, την προαγωγή της ιατρικής επιστήμης και του Δημόσιου Συστήματος Υγείας αλλά και την ευνοϊκή εκδήλωση της επιχειρηματικότητας. Ταυτόχρονα, η ενίσχυση της συνεργασίας φαρμακοβιομηχανίας-Πολιτείας σε προγράμματα πρόληψης, καταγραφής κλπ. μπορεί να αποδώσει ισχυρά οφέλη τόσο για το σύστημα υγείας όσο και την κοινωνία.
