Για πολλούς, η επίσκεψη στον οδοντίατρο προκαλεί φόβο, άγχος ή αναμνήσεις από δυσάρεστες εμπειρίες. Ωστόσο, η οδοντιατρική αλλάζει και γίνεται πολύ πιο φιλική.
Σήμερα, οι μέθοδοι χωρίς βελόνες και χωρίς τρυπάνια βοηθούν στη διαχείριση της τερηδόνας με πιο άνετους τρόπους, ειδικά για τα παιδιά, τους ανήσυχους ασθενείς και τα άτομα με ειδικές ανάγκες υγείας. Τρεις από τις πιο ελπιδοφόρες τεχνικές είναι το διαμινικό φθόριο αργύρου (SDF), η ατραυματική θεραπεία αποκατάστασης (ART) και η τεχνική Hall.
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, πολλές οδοντιατρικές κλινικές αναζήτησαν διαδικασίες που δεν παράγουν αερολύματα (που δεν ψεκάζουν νερό ή δημιουργούν ομίχλη), προκειμένου να μειώσουν τη μετάδοση του ιού. Το SDF και η ART έγιναν βασικές θεραπευτικές προσεγγίσεις κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου – και η δημοτικότητά τους συνεχίζει να αυξάνεται.
"Αυτές οι τεχνικές δεν κάνουν απλώς την οδοντιατρική πιο αποδεκτή – αμφισβητούν την παραδοσιακή πεποίθηση ότι κάθε τερηδόνα πρέπει να τρυπηθεί και να γεμίσει.", τονίζουν σε σχετικό τους άρθρο στο The Conversation οι , Λέκτορας στην Οδοντιατρική στο RCSI University of Medicine and Health Sciences και ο Paul Leavy , ερευνητής και επίσης λέκτορας στην ίδια σχολή.
"Διαχείριση" της τερηδόνας
Η τερηδόνα προκαλείται από βακτήρια στην οδοντική πλάκα που τρέφονται με σάκχαρα και παράγουν οξέα, φθείροντας σταδιακά την επιφάνεια του δοντιού όταν το βούρτσισμα δεν είναι καλό.
Η παραδοσιακή θεραπεία συνήθως περιλαμβάνει την αναισθητοποίηση του δοντιού με ένεση τοπικής αναισθησίας και στη συνέχεια την αφαίρεση του προβληματικού τμήματος του δοντιού με τρυπάνι. Η τρύπα (ή η τερηδόνα) που μένει στη συνέχεια αποκαθίσταται ή «γεμίζεται» με ένα υλικό πλήρωσης, για παράδειγμα οδοντικό σύνθετο υλικό. Αν και αποτελεσματική, αυτή η μέθοδος μπορεί να είναι επώδυνη ή τρομακτική, ειδικά για νεότερους ή ευάλωτους ασθενείς.
Ωστόσο, σήμερα γνωρίζουμε ότι δεν είναι απαραίτητο να αποκατασταθούν αμέσως όλες οι τερηδόνες και ότι η σταθεροποίηση της νόσου και η πρόληψη της εξέλιξής της μπορεί να είναι εξίσου σημαντική.
Οι γονείς συχνά εκπλήσσονται – και ανακουφίζονται – όταν μαθαίνουν ότι η τερηδόνα του παιδιού τους μπορεί να μην χρειάζεται καθόλου ένεση ή σφράγισμα. Μερικές φορές, ειδικά για μικρές τερηδόνες σε δόντια που πρόκειται να πέσουν φυσιολογικά, μπορεί να αρκεί η παρακολούθηση ή η εφαρμογή SDF.
Ομοίως, αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ότι η άνεση και η εμπιστοσύνη του ασθενούς είναι ουσιαστικά στοιχεία της μακροπρόθεσμης στοματικής υγείας και της ποιότητας ζωής. Μια τραυματική οδοντιατρική εμπειρία σε νεαρή ηλικία μπορεί να αποτρέψει κάποιον από το να αναζητήσει φροντίδα για χρόνια, επιδεινώνοντας τα προβλήματα με την πάροδο του χρόνου.
Ριζικά διαφορετική προσέγγιση
Το διαμινικό φθόριο αργύρου προσφέρει μια ριζικά διαφορετική προσέγγιση. Είναι ένα διαυγές υγρό που εφαρμόζεται απευθείας στην τερηδόνα με ένα μικρό πινέλο. Χρειάζονται μόνο λίγα δευτερόλεπτα και δεν απαιτείται τρύπημα, βελόνες ή ακριβός και περίπλοκος εξοπλισμός.
ΤοSDF λειτουργεί με δύο τρόπους. Το ασήμι έχει αντιβακτηριακές ιδιότητες που σκοτώνουν τα βακτήρια που προκαλούν την τερηδόνα, ενώ το φθόριο βοηθά στη σκλήρυνση της υπόλοιπης δομής του δοντιού. Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό για ρηχές τερηδόνες και μπορεί να σταματήσουν. Αρκετές μελέτεςέχουν διαπιστώσει ότι το SDF σταμάτησε την τερηδόνα σε περίπου 80% των περιπτώσεων που υποβλήθηκαν σε θεραπεία.
Δεν είναι ωστόσο μια τέλεια λύση, όπως επισημαίνουν οι συγγραφείς του άρθρου. Μια παρενέργεια είναι ότι η περιοχή που υποβάλλεται σε θεραπεία μαυρίζει, κάτι που μπορεί να αποτελεί αισθητικό πρόβλημα, ειδικά για τα μπροστινά δόντια. Ωστόσο, για τα πίσω δόντια ή για παιδιά που δεν μπορούν να ανεχθούν άλλες επιλογές, μπορεί να είναι μια αποδεκτή εναλλακτική λύση για την αποφυγή των βελόνων και του τρυπήματος ή της δαπανηρής θεραπείας με γενική αναισθησία.
Σφράγισμα δοντιών χωρίς τρυπάνια
Η ατραυματική θεραπεία αποκατάστασης είναι μια άλλη ήπια προσέγγιση. Αρχικά αναπτύχθηκε για χρήση σε περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση σε οδοντιατρικό εξοπλισμό, αλλά τώρα χρησιμοποιείται ευρέως ως μια φιλική προς τον ασθενή επιλογή.
Η ART περιλαμβάνει την αφαίρεση του μαλακού ιστού του δοντιού που έχει μολυνθεί με τερηδόνα με χειροκίνητα εργαλεία, χωρίς θορυβώδη τρυπάνια ή ενέσεις αναισθητικού. Μόλις αφαιρεθεί ο ιστός αυτός, η κοιλότητα γεμίζει με ένα υλικό που ονομάζεται φωτοπολυμεριζόμενη υαλοϊονομερής κονία . Αυτό το ειδικό υλικό κολλάει στο δόντι, απελευθερώνει φθόριο με την πάροδο του χρόνου και βοηθά στην πρόληψη περαιτέρω τερηδόνας.
Η διαδικασία είναι αθόρυβη, ελάχιστα επεμβατική και συνήθως διαρκεί λιγότερο από τις συμβατικές θεραπείες. Συχνά μπορεί να γίνει με τον ασθενή σε όρθια θέση, κάτι που είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για πολύ μικρά παιδιά ή άτομα με ειδικές ανάγκες. Αυτή η θεραπεία δεν απαιτεί οδοντιατρική καρέκλα ή πηγή ρεύματος, επομένως μπορεί να γίνει οπουδήποτε, από σχολεία έως γηροκομεία.
Θήκη χωρίς τρυπάνι
Μια άλλη ήπια και όλο και πιο δημοφιλής επιλογή για τη διαχείριση της τερηδόνας στα δόντια των παιδιών είναι η τεχνική Hall.
Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές θεραπείες που περιλαμβάνουν τρύπημα ή αφαίρεση της τερηδόνας, η τεχνική Hall λειτουργεί σφραγίζοντας τον μολυσμένο από τερηδόνα ιστό, αντί να τον αφαιρεί. Χρησιμοποιεί μια προδιαμορφωμένη μεταλλική θήκη – συχνά αποκαλούμενη «κορώνα από ανοξείδωτο χάλυβα» – που απλώς τοποθετείται πάνω από το δόντι χωρίς τρύπημα, ενέσεις ή αφαίρεση οδοντικού ιστού.
Ο οδοντίατρος αφού ελέγξει ότι το δόντι είναι κατάλληλο (συνήθως με ακτινογραφία), χρησιμοποιεί μικρά ορθοδοντικά διαχωριστικά μεταξύ των δοντιών του παιδιού για μερικές ημέρες, ώστε να δημιουργήσει χώρο. Στη συνέχεια, σε μια γρήγορη και ανώδυνη επίσκεψη, η θήκη τοποθετείται απαλά πάνω στο δόντι και συγκρατείται στη θέση της με ειδικό οδοντικό τσιμέντο. Αυτό είναι όλο – χωρίς βελόνες, χωρίς τρυπάνι και χωρίς δυσφορία.
Με τη σφράγιση της κοιλότητας με αυτόν τον τρόπο, τα βακτήρια που βρίσκονται στο εσωτερικό αποκόπτονται από τα σάκχαρα που χρειάζονται για να συνεχίσουν να προκαλούν βλάβη. Με την πάροδο του χρόνου, η τερηδόνα καθίσταται ανενεργή και η θήκη προστατεύει το νεογιλό δόντι μέχρι να πέσει φυσιολογικά.
