Η πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο πλαίσιο του προγράμματος EU4Health με τίτλο «Ο ρόλος της υγειονομικής περίθαλψης στη μείωση των ανισοτήτων και της φτώχειας στην ΕΕ», ανέδειξε κρίσιμα στοιχεία για την κατάσταση της υγειονομικής περίθαλψης στην Ελλάδα, εστιάζοντας στις οικονομικές ανισότητες , τις ανεκπλήρωτες ανάγκες υγείας και τις καταστροφικές ιδιωτικές δαπάνες.
Η έκθεση διαπιστώνει ότι η κάλυψη των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης έχει αντίκτυπο στη μείωση της φτώχειας, συγκρίσιμο με εκείνο των οικονομικών βοηθημάτων, όπως τα επιδόματα ανεργίας. Ωστόσο, από το 2019, έχει αυξηθεί το ποσοστό των πολιτών της ΕΕ με ανεκπλήρωτες ιατρικές ανάγκες, με τους πολίτες των χαμηλότερων εισοδηματικών κλιμακίων να επηρεάζονται δυσανάλογα. Οι τάσεις αυτές υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης των ανισοτήτων στην πρόσβαση στην υγεία.
Ανεκπλήρωτες ιατρικές και οδοντιατρικές ανάγκες
Η Ελλάδα καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ σε επίπεδο ανεκπλήρωτων ιατρικών και οδοντιατρικών αναγκών:
- Πάνω από το 8% των πολιτών δηλώνουν ότι δεν μπορούν να καλύψουν ιατρικές ανάγκες λόγω υψηλού κόστους
- Πάνω από 11% αναφέρουν ανεκπλήρωτες οδοντιατρικές ανάγκες, κυρίως για τον ίδιο λόγο.
Οι λόγοι αυτοί συνδέονται άμεσα με τη γενικευμένη ιδιωτικοποίηση της οδοντιατρικής περίθαλψης και τη συνεχιζόμενη οικονομική πίεση στα ελληνικά νοικοκυριά.
Καταστροφικές ιδιωτικές δαπάνες (OOP)
Η Ελλάδα ανήκει στην ομάδα χωρών με υψηλά ποσοστά καταστροφικών δαπανών για την υγεία:
- Περισσότερο από το 5% των νοικοκυριώ δαπανούν πάνω από το 40% της οικονομικής τους δυνατότητας για ιατρικά έξοδα.
- Ηλικιωμένοι και ευάλωτες ομάδες, όπως άτομα με αναπηρίες, πλήττονται δυσανάλογα.
- Τα νοικοκυριά με αποκλειστικά ηλικιωμένα μέλη είναι τα πιο εκτεθειμένα, επιβεβαιώνοντας το μεγαλύτερο οικονομικό βάρος σε προχωρημένη ηλικία
Χαμηλή Κάλυψη και Έλλειψη Πρόσβασης
Παρόλο που οι δημόσιες πολιτικές υγείας στηρίζονται στη καθολική κάλυψη, τα στοιχεία δείχνουν ότι:
- Η κάλυψη είναι ανεπαρκής, ειδικά για τα χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια.
- Η πρόσβαση σε φροντίδα είναι άνιση, με έντονη γεωγραφική και κοινωνική διαφοροποίηση.
- Η οικονομική δυνατότητα καθορίζει τελικά την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας.
Η κατάσταση στις υπόλοιπες χώρες
Η Γερμανία, η Ολλανδία και η Μάλτα καταγράφουν σχεδόν μηδενικά ποσοστά ανεκπλήρωτων αναγκών Η Λετονία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία εμφανίζουν ακόμα μεγαλύτερη επιβάρυνση από καταστροφικές δαπάνες, αλλά η Ελλάδα παραμένει στη δεύτερη υψηλότερη ομάδα κινδύνου.
Ανάγκη για Πολιτική Παρέμβαση
Η έκθεση θέτει ως προτεραιότητα την ενίσχυση της πρόσβασης σε προσιτές και ισότιμες υπηρεσίες υγείας. Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε:
- Αναμόρφωση της χρηματοδότησης του συστήματος υγείας ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι άμεσες ιδιωτικές δαπάνες.
- Στόχευση ευάλωτων ομάδων ιδιαίτερα ηλικιωμένων και φτωχών νοικοκυριών
- Βελτίωση της κάλυψης οδοντιατρικής περίθαλψης, που σήμερα επιβαρύνει σχεδόν αποκλειστικά τον πολίτη.
- Μείωση του κόστους πρόσβασης σε εξετάσεις και φάρμακα, μέσω ενίσχυσης των δημόσιων δομών και της αποδοτικότερης διαχείρισης πόρων.
"Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των συστημάτων υγείας αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο στην πορεία προς την ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας. Η πανδημία της Covid-19 υπογράμμισε την κρίσιμη ανάγκη για καλύτερα προετοιμασμένα συστήματα υγείας, ικανά να αντέξουν μελλοντικές κρίσεις.
Αυτό περιλαμβάνει όχι μόνο τη μακροπρόθεσμη ικανότητα των συστημάτων υγείας να ανταποκριθούν σε παρόμοιες κρίσεις υγείας στο μέλλον, αλλά και την ικανότητα να ανταποκριθούν σε ευρύτερες προκλήσεις, όπως οικονομικές υφέσεις, δημογραφικές αλλαγές ή το κόστος των νέων τεχνολογιών. Τα κενά στην πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη αποδυναμώνουν την ανθεκτικότητα των συστημάτων υγείας και ενέχουν τον κίνδυνο να εδραιωθούν οι υφιστάμενες ανισότητες στον τομέα της υγείας.
Η εξασφάλιση αποτελεσματικής ανταπόκρισης στις μελλοντικές προκλήσεις θα απαιτήσει, συνεπώς, την αποτελεσματική διαχείριση των συστημάτων υγείας, ακόμη και με περιορισμένους πόρους, χωρίς να θίγεται το θεμελιώδες δικαίωμα στην υγειονομική περίθαλψη για όλους. Επιπλέον, όπως υποστηρίζεται στην έκθεση του καθηγητή Draghi για το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, οι πολιτικές που προωθούν την οικονομική ανάπτυξη πρέπει να συνοδεύονται από κοινωνική ένταξη.
Η δημιουργία ανθεκτικών και χωρίς αποκλεισμούς συστημάτων υγείας είναι απαραίτητη για την επίτευξη αυτών των στόχων.", αναφέρεται χαρακτηριστικά στο προοίμιο της έκθεσης.
