Η μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων μπορεί να αντιστρέψει τις βλάβες που προκαλεί το εγκεφαλικό επεισόδιο, σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης. Τα ευεργετικά της αποτελέσματα περιλαμβάνουν την αναγέννηση των νευρώνων και την αποκατάσταση των κινητικών λειτουργιών, σηματοδοτώντας ένα ορόσημο στη θεραπεία των εγκεφαλικών διαταραχών.

Ένας στους τέσσερις ενήλικες προσβάλλεται από εγκεφαλικό επεισόδιο κατά τη διάρκεια της ζωής του, με περίπου τους μισούς από αυτούς να υποφέρουν από μόνιμες βλάβες, όπως παράλυση ή διαταραχές της ομιλίας, καθώς η εσωτερική αιμορραγία ή η μη αναστρέψιμη βλάβη στα εγκεφαλικά κύτταρα λόγω στέρησης τους από οξυγόνο. Δεν υπάρχουν επί του παρόντος θεραπείες για την αποκατάσταση αυτού του είδους βλαβών.

«Γι' αυτό είναι απαραίτητο να αναζητήσουμε νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις για την πιθανή αναγέννηση του εγκεφάλου μετά από ασθένειες ή ατυχήματα», λέει ο Christian Tackenberg, επιστημονικός διευθυντής του Τμήματος Νευροεκφυλισμού στο Ινστιτούτο Αναγεννητικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης (UZH).

Τα νευρικά βλαστοκύτταρα έχουν τη δυνατότητα να αναγεννήσουν τον εγκεφαλικό ιστό, όπως έδειξε πειστικά μια ομάδα με επικεφαλής τον Tackenberg και τη μεταδιδακτορική ερευνήτρια Rebecca Weber σε δύο μελέτες που διεξήχθησαν σε συνεργασία με μια ομάδα με επικεφαλής τον Ruslan Rust από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας.

«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι τα νευρικά βλαστοκύτταρα όχι μόνο σχηματίζουν νέους νευρώνες, αλλά και προκαλούν και άλλες διαδικασίες αναγέννησης», λέει ο Tackenberg.

Νέοι νευρώνες από βλαστικά κύτταρα

Στις μελέτες χρησιμοποιήθηκαν ανθρώπινα νευρικά βλαστικά κύτταρα, από τα οποία μπορούν να σχηματιστούν διαφορετικοί τύποι κυττάρων του νευρικού συστήματος. Τα βλαστικά κύτταρα προήλθαν από επαγόμενα πολυδύναμα βλαστικά κύτταρα, τα οποία με τη σειρά τους μπορούν να παρασκευαστούν από φυσιολογικά ανθρώπινα σωματικά κύτταρα. Για την έρευνά τους, οι ερευνητές προκάλεσαν μόνιμο εγκεφαλικό επεισόδιο σε ποντίκια, τα χαρακτηριστικά του οποίου μοιάζουν πολύ με την εκδήλωση εγκεφαλικού επεισοδίου στους ανθρώπους. Τα ζώα τροποποιήθηκαν γενετικά ώστε να μην απορρίπτουν τα ανθρώπινα βλαστικά κύτταρα.

Μία εβδομάδα μετά την πρόκληση του εγκεφαλικού επεισοδίου, η ερευνητική ομάδα μεταμόσχευσε νευρικά βλαστοκύτταρα στην τραυματισμένη περιοχή του εγκεφάλου και παρατήρησε τις επακόλουθες εξελίξεις χρησιμοποιώντας διάφορες μεθόδους απεικόνισης και βιοχημικές μεθόδους.

«Διαπιστώσαμε ότι τα βλαστοκύτταρα επέζησαν για ολόκληρη την περίοδο ανάλυσης των πέντε εβδομάδων και ότι τα περισσότερα από αυτά μετατράπηκαν σε νευρώνες, οι οποίοι μάλιστα επικοινωνούσαν με τα ήδη υπάρχοντα εγκεφαλικά κύτταρα», εξηγεί ο Tackenberg.

Ο εγκέφαλος αναγεννάται

Οι ερευνητές βρήκαν επίσης και άλλες ενδείξεις αναγέννησης:

• δημιουργία νέων αιμοφόρων αγγείων,
• εξασθένηση των διαδικασιών φλεγμονώδους απόκρισης
• και βελτίωση της ακεραιότητας του αιματοεγκεφαλικού φραγμού.

Η μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων σε ποντίκια ανέτρεψε επίσης τις κινητικές διαταραχές που προκλήθηκαν από το εγκεφαλικό επεισόδιο. Η απόδειξη αυτού δόθηκε εν μέρει από μια ανάλυση της βάδισης των πειραματόζωων.

Το timing της θεραπείας

Μια άλλη νέα διαπίστωση ήταν ότι η μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων λειτουργεί καλύτερα όταν δεν πραγματοποιείται αμέσως μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά μια εβδομάδα αργότερα, όπως επιβεβαίωσε η δεύτερη μελέτη. Σε κλινικό περιβάλλον, αυτό το χρονικό παράθυρο θα μπορούσε να διευκολύνει σημαντικά την προετοιμασία και την εφαρμογή της θεραπείας.

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα των μελετών, ο Tackenberg προειδοποιεί ότι υπάρχουν ακόμη πολλά να γίνουν.

«Πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε τους κινδύνους και να απλοποιήσουμε μια πιθανή εφαρμογή στον άνθρωπο», υπογραμμίζει και μαζί με τους συναδέλφους του εργάζεται για την δημιουργία ενός συστήματος ασφαλείας που αποτρέπει την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη βλαστικών κυττάρων στον εγκέφαλο.

Η χορήγηση βλαστικών κυττάρων μέσω ενδοαγγειακής ένεσης, η οποία θα ήταν πολύ πιο πρακτική από μια εγκεφαλική μεταμόσχευση, βρίσκεται επίσης σε φάση ανάπτυξης.

Οι αρχικές κλινικές δοκιμές με χρήση επαγόμενων βλαστικών κυττάρων για τη θεραπεία της νόσου του Πάρκινσον σε ανθρώπους βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη στην Ιαπωνία, αναφέρει ο Tackenberg. «Το εγκεφαλικό επεισόδιο θα μπορούσε να είναι μία από τις επόμενες ασθένειες για τις οποίες θα είναι δυνατή η διεξαγωγή κλινικής δοκιμής».

Πηγή: Universitat Zurich