Τα άτομα που κάνουν καθιστική εργασία -μάλιστα, στις ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν το 80% του τρέχοντος εργατικού δυναμικού- διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο να υποφέρουν από αϋπνία, σύμφωνα με μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 7 Ιανουαρίου στο Journal of Occupational Health Psychology.
«Γνωρίζουμε ήδη ότι ο ύπνος είναι σημαντικός για την παραγωγικότητα και την ευημερία των εργαζομένων, ωστόσο ο τρόπος με τον οποίο καταρτίζονται οι βάρδιες εργασίας τον θέτει σε κίνδυνο», δήλωσε η Δρ Claire Smith επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και επίκουρη Καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Φλόριντα.
Τα στοιχεία της έρευνας
Η συγκεκριμένη μελέτη, αναλύοντας δεδομένα από περισσότερους από 1.000 εργαζομένους σε μια περίοδο 10 ετών, εξέτασε πώς το πρόγραμμα εργασίας επηρεάζει την ρουτίνα ύπνου των εργαζομένων. Η έρευνα έλαβε υπόψιν στοιχεία όπως ο τεχνολογικός εξοπλισμός που χρησιμοποιεί κάθε εργαζόμενος, τα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας και τα χρονοδιαγράμματα εργασίας -ειδικά δε ποιες ακριβώς ώρες της ημέρας οι εργαζόμενοι βρίσκονται στον χώρο εργασίας τους.
Οι συμμετέχοντες μίλησαν για την συνηθισμένη ρουτίνα του ύπνου τους στην έναρξη της μελέτης (2004 έως 2006) και έδωσαν ξανά αναφορά μια δεκαετία αργότερα (2013 έως 2017) απαντώντας σε ερωτήσεις που αφορούσαν έξι βασικούς δείκτες: την διάρκεια του ύπνου, την ομαλότητα του, τυχόν συμπτώματα αϋπνίας, τον τρόπο που διαμορφώνεται συνήθως η ρουτίνα τους πριν κοιμηθούν, τα επίπεδα κούρασης που βιώνουν κατά τη διάρκεια της ημέρας αλλά και τον χρόνο που χρειάζονται κάθε φορά για να αποκοιμηθούν.
Ανάλογα με τα μοτίβα ύπνου που καταγράφηκαν, οι μελετητές εντόπισαν τρεις ξεχωριστές κατηγορίες ποιότητας ύπνου: εκείνων που κοιμούνται καλά, όσων υποφέρουν από αϋπνία και μια κατηγορία ατόμων που αργούν να αποκοιμηθούν.
Εκείνοι που απολαμβάνουν έναν καλό βραδινό ύπνο, προσεγγίζουν τα βέλτιστα επιστημονικά πρότυπα τα οποία περιλαμβάνουν τακτικούς κύκλους ύπνου με χαμηλά επίπεδα κούρασης κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Όσοι αντιμετωπίζουν αϋπνίες βρέθηκε ότι έχουν σύντομους κύκλους ύπνου ενώ αναφέρουν συχνότερα και υψηλότερα επίπεδα κόπωσης κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Οι συμμετέχοντες που αργούν να αποκοιμηθούν μοιράζονται ανάμεσα στις δυο βασικές κατηγορίες και συχνά προσπαθούν να αντισταθμίσουν τις ακανόνιστες ώρες του ύπνου τους με μεσημεριανή σίεστα ή επιπλέον ύπνο το Σαββατοκύριακο.
Το ωράριο εργασίας έχει σημασία
Οι εργαζόμενοι που δούλευαν μη συμβατικά ωράρια, ιδιαίτερα εκείνοι που βρίσκονταν στην εργασία τους κατά τη διάρκεια της νύχτας, είχαν 66% περισσότερες πιθανότητες να εμπίπτουν στην κατηγορία των ανθρώπων που προσπαθούν να αναπληρώσουν επιπλέον ώρες ύπνου εκτός της νυχτερινής κατάκλισης.
Σύμφωνα με την Δρ Smith οι υπάλληλοι γραφείου κατηγοριοποιούνταν συχνότερα στις ομάδες που κοιμούνται καλά ή σε εκείνους οι οποίοι αντιμετωπίζουν αϋπνίες, ενώ όσοι ασχολούνταν με χειρονακτικές εργασίες ήταν πιο πιθανό να συμπληρώνουν τελικά περισσότερες ώρες ύπνου σε απόλυτο αριθμό, προκειμένου να ανταπεξέλθουν στα απαιτητικά προγράμματα των βαρδιών τους.
Πάντως, το 90% όσων υπέφεραν από αϋπνία στην έναρξη της μελέτης, δεν είδαν βελτίωση ακόμα και 10 χρόνια μετά, εύρημα σημαντικό σύμφωνα με τους ερευνητές καθώς η συστηματική αϋπνία σχετίζεται με μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη, κατάθλιψη και κόπωση.
Το μεγάλο μέγεθος δείγματος και η στατιστική τεχνική της μελέτης, η οποία επιτρέπει την παρακολούθηση των προτύπων ύπνου των εθελοντών σε εκτεταμένο χρονικό διάστημα, καθιστά την έρευνα απίστευτα πολύτιμη, υπογράμμισε ο Δρ Luis Buenaver, διευθυντής του προγράμματος συμπεριφορικής ιατρικής ύπνου στο τμήμα ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins.
Και ενώ οι ερευνητές περίμεναν ότι η εκτεταμένη χρήση υπολογιστή είναι παράγοντας που επιβαρύνει την ποιότητα του ύπνου, τελικά η συσχέτιση μεταξύ τους φαίνεται να είναι μικρότερη από όσο πίστευαν.
Αν και είναι γνωστό ότι οι συσκευές με οθόνη εκπέμπουν φως που μπορεί να διαταράξει τον ύπνο, κατά την Δρ. Smith, η σύγχρονη τεχνολογία μπορεί να αντισταθμίσει αυτές τις αρνητικές επιπτώσεις καθώς αυξάνει την αποτελεσματικότητα της εργασίας, προστατεύοντας τελικά την ποιότητα ύπνου των εργαζόμενων.
Συμβουλές για… όνειρα γλυκά
Μικρές προσαρμογές κατά τη διάρκεια της εργάσιμης ημέρας μπορούν να μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε προβλήματα στον ύπνο μας, λένε οι ειδικοί.
Για όσους εργάζονται πολλές ώρες καθιστοί, μικρά διαλείμματα κίνησης κατά την διάρκεια της μέρας μπορούν να ωφελήσουν την βραδινή τους ρουτίνα. Ακόμα και η χρήση της σκάλας αντί του ασανσέρ στο γραφείο, είναι ένας εύκολος τρόπος να αυξήσουμε την σωματική μας δραστηριότητα, προτείνουν οι επιστήμονες.
Η δουλειά στον υπολογιστή είναι καλύτερα να περιορίζεται στις ώρες γραφείου αφού μεταμεσονύχτιες εργασίες μπορεί να διαταράξουν το βιολογικό μας ρολόι και να μας στοιχίσουν πολύτιμες ώρες ύπνου.
Ιδανικά, λένε οι ειδικοί, smartphone και υπολογιστές πρέπει να κλείνουν δύο ώρες πριν ξαπλώσουμε στο κρεββάτι μας. Αν αυτό δεν είναι εφικτό, τουλάχιστον μπορούμε να χρησιμοποιούμε φίλτρο μπλε φωτός στις συσκευές μας για να ελαχιστοποιήσουμε τις επιπτώσεις.
Παράλληλα, όσοι εργάζονται κυρίως βραδινές βάρδιες, θα ωφεληθούν από την έκθεση στο φως της ημέρας που θα βοηθήσει στην αναπροσαρμογή του κιρκάδιου ρυθμού του σώματος.
Πηγές: Edition.cnn, Psycmet.apa
