Όσον αφορά τον αέρα σε δημόσιους χώρους, οι μικροβιοφοβικοί μπορούν να αναπνέουν λίγο πιο εύκολα. Σύμφωνα με μια νέα μελέτη του Northwestern University, ο ατμοσφαιρικός αέρας στα αεροπλάνα και στα νοσοκομεία περιέχει κυρίως αβλαβή μικρόβια που συνήθως συνδέονται με το ανθρώπινο δέρμα.

Στην πρώτη μελέτη του είδους της, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ένα απροσδόκητο εργαλείο δειγματοληψίας — χρησιμοποιημένες μάσκες προσώπου και ένα φίλτρο αέρα αεροσκάφους — για να αποκαλύψουν τον αόρατο κόσμο των μικροβίων που αιωρούνται στον αέρα. Τα αποτελέσματα τους αποκάλυψαν ότι οι ίδιοι τύποι αβλαβών βακτηρίων που συνδέονται με τον άνθρωπο κυριαρχούν τόσο στον αέρα των αεροπλάνων όσο και των νοσοκομείων.

Σε όλα τα δείγματα, η ομάδα εντόπισε 407 διαφορετικά είδη μικροβίων, συμπεριλαμβανομένων κοινών βακτηρίων του δέρματος και μικροβίων του περιβάλλοντος. Αν και εμφανίστηκαν μερικά δυνητικά παθογόνα μικρόβια, η αφθονία τους ήταν εξαιρετικά χαμηλή και δεν παρουσίαζαν σημάδια ενεργής λοίμωξης.

Η μελέτη όχι μόνο βοηθά να διασαφηνιστεί ποια μικρόβια υπάρχουν στον αέρα, αλλά και αποδεικνύει ότι οι μάσκες προσώπου και τα φίλτρα αέρα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν.

Μια δεύτερη ζωή για τις χρησιμοποιημένες μάσκες προσώπου

Οι ερευνητές είχαν την έμπνευση αυτής της μελέτης τον Ιανουάριο του 2022, εν μέσω της πανδημίας COVID-19. Εκείνη την εποχή, οι ταξιδιώτες ανησυχούσαν όλο και περισσότερο για το πόσο καλά φιλτραριζόταν ο αέρας στις καμπίνες των αεροπλάνων.

«Τα φίλτρα HEPA στα αεροπλάνα φιλτράρουν τον αέρα με απίστευτα υψηλή απόδοση, οπότε σκεφτήκαμε ότι θα ήταν ένας εξαιρετικός τρόπος για να συλλάβουμε όλα τα σωματίδια που υπάρχουν στον αέρα. Αλλά αυτά τα φίλτρα δεν είναι όπως τα φίλτρα στα αυτοκίνητα ή στα σπίτια μας. Κοστίζουν χιλιάδες δολάρια και, για να τα αφαιρέσουν, οι εργαζόμενοι πρέπει να βγάλουν το αεροπλάνο από την κυκλοφορία για συντήρηση. Αυτό προφανώς κοστίζει ένα απίστευτο ποσό χρημάτων, και αυτό ήταν μια αποκάλυψη», εξήγησε η επικεφαλής της έρευνας, Erica M. Hartmann.

Αναζητώντας μια άλλη μέθοδο που να παγιδεύει παθητικά τα μικρόβια, η Hartmann και η ομάδα της στράφηκαν σε ένα πολύ φθηνότερο και πολύ λιγότερο ενοχλητικό εργαλείο: τις μάσκες προσώπου. Για τη μελέτη, οι εθελοντές φορούσαν μάσκες προσώπου τόσο σε πτήσεις εσωτερικού όσο και σε πτήσεις εξωτερικού. Μετά την προσγείωση, έβαζαν τις μάσκες σε αποστειρωμένες σακούλες και τις έστελναν στο εργαστήριο της Hartmann. Για σύγκριση, η Hartmann συνέλεξε επίσης μάσκες προσώπου που οι εθελοντές πήραν μαζί τους στις πτήσεις, αλλά δεν φόρεσαν ποτέ.

Για να κατανοήσουν πώς διαφέρουν τα εσωτερικά περιβάλλοντα, η Hartmann και η ομάδα της ήθελαν να εξετάσουν ένα άλλο κλειστό περιβάλλον με υψηλή κυκλοφορία και έντονα φιλτραρισμένο αέρα. Η ομάδα επέλεξε τα νοσοκομεία ως δεύτερο πεδίο δοκιμών. Αφού φορούσαν μάσκα προσώπου κατά τη διάρκεια της βάρδιας τους, οι εργαζόμενοι στο νοσοκομείο παρέδωσαν τις μάσκες τους στο εργαστήριο της Hartmann.

«Ως ομάδα σύγκρισης, σκεφτήκαμε έναν άλλο πληθυσμό ανθρώπων που πιθανότατα φορούσαν μάσκες ούτως ή άλλως», είπε η Hartmann. «Καταλήξαμε στους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης».

Βαθιά εισπνοή ...ανακούφισης

Αφού έλαβε μάσκες από ταξιδιώτες και εργαζόμενους στον τομέα της υγείας, η ομάδα της Hartmann συνέλεξε DNA από το εξωτερικό των μασκών. Διαπίστωσαν ότι ο αέρας στα νοσοκομεία και στα αεροπλάνα περιέχει ένα ποικίλο αλλά ως επί το πλείστον ακίνδυνο μείγμα μικροβίων, με ελάχιστα ίχνη δυνητικά παθογόνων ειδών.

Και στα δύο περιβάλλοντα, τα κοινά βακτήρια που σχετίζονται με τον άνθρωπο — ειδικά αυτά που βρίσκονται στο δέρμα και στον αέρα εσωτερικών χώρων — κυριαρχούσαν στα δείγματα. Αν και η αφθονία κάθε μικροβίου που ήταν παρόν ήταν ελαφρώς διαφορετική, οι μικροβιακές κοινότητες από τα νοσοκομεία και τα αεροπλάνα ήταν πολύ παρόμοιες. Αυτό δείχνει ότι οι ίδιοι οι άνθρωποι — και όχι το συγκεκριμένο περιβάλλον — είναι η κύρια πηγή των αερομεταφερόμενων μικροβίων και στα δύο περιβάλλοντα. Και αυτά τα μικρόβια που αιωρούνται στον αέρα των εσωτερικών χώρων προέρχονται από το δέρμα των ανθρώπων, όχι από ασθένειες.

Η ομάδα του Hartmann εντόπισε επίσης μια χούφτα γονιδίων που εμφανίζουν ανθεκτικότητα έναντι των αντιβιοτικώνν. Αν και αυτά τα γονίδια δεν υποδηλώνουν την παρουσία επικίνδυνων μικροβίων στον αέρα, υπογραμμίζουν πόσο διαδεδομένη έχει γίνει η μικροβιακή αντοχή.

Αν και ο αέρας των εσωτερικών χώρων μπορεί να μην είναι τόσο επιβλαβής όσο φοβούνται ορισμένοι, ο Hartmann τονίζει ότι η αερομεταφερόμενη εξάπλωση είναι μόνο ένας από τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να μεταδοθούν οι λοιμώξεις. Για πολλές κοινές ασθένειες, άλλες οδοί — όπως η άμεση επαφή με ένα μολυσμένο άτομο ή η αλληλεπίδραση με επιφάνειες που αγγίζονται συχνά — είναι πολύ πιο σημαντικές.