Κάθε χρόνο, περίπου 2 εκατομμύρια στεντ εμφυτεύονται στις καρδιές ανθρώπων σε όλο τον κόσμο, καθιστώντας τα μία από τις βασικές θεραπείες για τις καρδιακές παθήσεις.
Η θεραπεία εφευρέθηκε από τον Αργεντινό γιατρό Julio Palmaz, ο οποίος αποδίδει την έμπνευση για τη δομή του στεντ σε ένα κομμάτι μέταλλο που άφησε ένας εργάτης οικοδομών στο σπίτι του. Σε συνεργασία με έναν καρδιολόγο του αμερικανικού στρατού και με χρηματοδότηση από τον ιδιοκτήτη μιας αλυσίδας fast-food και ενός φαρμακευτικού κολοσσού, το στεντ στεφανιαίας αρτηρίας εγκρίθηκε για χρήση σε ανθρώπους τη δεκαετία του 1990.
{https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1232711842216379&set=a.638269741660595&type=3&ref=embed_post}
«Στην αρχή πίστευα ότι το στεντ θα είχε περιορισμένη χρήση... Ποτέ δεν φαντάστηκα ότι θα αποκτούσε τόσο μεγάλη σημασία», εξομολογείται στο Witness History του BBC:
Όλα ξεκίνησαν το 1978, όταν ο Julio εργαζόταν σε θεραπείες για στεφανιαία νόσο που εμφανίζεται όταν τα αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν τον καρδιακό μυ στενεύουν ή παρεμποδίζονται, οδηγώντας σε μειωμένη ροή αίματος και οξυγόνου στην καρδιά.
Στη δεκαετία του 1960, ένας από τους κύριους τρόπους αντιμετώπισης της νόσου ήταν η επέμβαση παράκαμψης καρδιάς, το περιβόητο bypass, μια σημαντική αλλά και επικίνδυνη διαδικασία.
Στη συνέχεια, προέκυψε η ιδέα να τοποθετηθεί ένα μικροσκοπικό μπαλόνι στην φραγμένη αρτηρία και να φουσκωθεί για να αυξηθεί η ροή του αίματος. Αυτό ήταν μια βελτίωση, αλλά είχε τους περιορισμούς του. Το σχέδιο του Julio ήταν να κατασκευάσει ένα είδος ικριώματος πάνω στο μπαλόνι, για να διατηρήσει την αρτηρία ανοιχτή για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Άρχισε να εργάζεται στο σχέδιό του, καρφώνοντας καρφίτσες σε ένα μολύβι και πλέκοντας μέταλλο γύρω από αυτές. Αλλά δεν λειτουργούσε - η δομή δεν κρατούσε.
Τότε, ενώ γίνονταν κάποιες εργασίες στο σπίτι του, ο Julio πρόσεξε ένα κομμάτι μέταλλο στο πάτωμα. Το κομμάτι μέταλλο είχε ένα μοτίβο από κλιμακωτά ανοίγματα. Ήταν πτυσσόμενο, αλλά παρέμενε άκαμπτο όταν τοποθετούνταν στη θέση του.
«Το κοίταξα και σκέφτηκα ότι ίσως αυτή ήταν η λύση», θυμάται.
Συγκρότησε μια ομάδα και βρήκε χρηματοδότες που ενδιαφέρθηκαν. Στη συνέχεια, ήρθε η δουλειά της διάδοσης της έρευνάς του.
«Η ζωή μου άλλαξε και έγινα ταξιδιώτης. Άρχισα να κάνω αυτό που αποκαλούσα το «dog and pony show», που ουσιαστικά ήταν να ταξιδεύω σε όλο τον κόσμο».
Το στεντ εγκρίθηκε για χρήση σε ανθρώπους το 1990 - και τώρα η εφεύρεση του Julio είναι μια από τις πιο κοινές θεραπείες για ασθενείς με καρδιακή προσβολή σε όλο τον κόσμο, με περίπου δύο εκατομμύρια εμφυτεύσεις στην καρδιά των ανθρώπων κάθε χρόνο.
Όσο για τον Julio, έχει γίνει κάτι σαν πρότυπο για τους νέους που θέλουν να εφεύρουν κάτι και να αλλάξουν τον κόσμο.
«Είμαι χαρούμενος και περήφανος», λέει. «Έχω γίνει κάτι σαν πρότυπο για τους νέους, ώστε να προσπαθούν τουλάχιστον να προωθήσουν τις ιδέες τους και να επιδιώκουν την καινοτομία και την ανακάλυψη νέων πραγμάτων».
H μετεξέλιξη του στεντ
Αυτή η σωτήρια συσκευή μετεξελίσσεται για να έχει ακόμα καλύτερα αποτελέσματα. Μια πρόσφατη εξέλιξη είναι το «απορροφήσιμο στεντ», που τοποθετήθηκε πρόσφατα για πρώτη φορά στην Ευρώπη σε Βρετανό που κινδύνευε με ακρωτηριασμό.
Η διαδικασία αναμένεται να φέρει επανάσταση στη θεραπεία χιλιάδων ασθενών με φραγμένες αρτηρίες, οι οποίοι δεν θα μπορούσαν να ωφεληθούν μόνο από την παραδοσιακή θεραπεία.
Γνωστή ιατρικά ως αγγειοπλαστική, η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει την εισαγωγή μικρών μπαλονιών σε φραγμένα αιμοφόρα αγγεία για να τα ανοίξει και να επιτρέψει τη ροή περισσότερου αίματος.
Ωστόσο, για πρώτη φορά στην Ευρώπη, οι γιατροί στο Νιούκαστλ χρησιμοποίησαν τη διαδικασία για να διευρύνουν την αρτηρία στο πόδι ενός άνδρα με περιφερική αρτηριακή νόσο, τοποθετώντας ένα μπαλόνι και στη συνέχεια διατηρώντας την ανοιχτή με ένα μικρό σωληνάκι, γνωστό ως στεντ.
Ενώ τα περισσότερα στεντ είναι κατασκευασμένα από μέταλλο, το νέο καινοτόμο μοντέλο είναι κατασκευασμένο από το ίδιο υλικό με τα απορροφήσιμα ράμματα. Αυτό σημαίνει ότι το στεντ αποσυντίθεται στο σώμα μέσα σε δύο χρόνια και εξαφανίζεται εντελώς σε τρία.
Εν τω μεταξύ, τα κύτταρα του σώματος αναπτύσσονται μέσα στο στεντ, πράγμα που σημαίνει ότι οι αρτηρίες παραμένουν ανοιχτές φυσιολογικά, ακόμη και όταν το στεντ δεν υπάρχει πλέον.
Ο James McCaslin, συμβουλευτικός αγγειοχειρουργός που πραγματοποίησε την επέμβαση στο Freeman Hospital στο Νιούκαστλ, δήλωσε: «Αυτό το στεντ, το οποίο είναι κατασκευασμένο από το ίδιο υλικό με τα απορροφήσιμα ράμματα, προσφέρει μια φανταστική επιλογή για τη θεραπεία της αρτηριακής νόσου κάτω από το γόνατο.
Εισάγεται μέσω μιας μικρής οπής στη βουβωνική χώρα και έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να αποτρέπει την εκ νέου απόφραξη της αρτηρίας, μειώνοντας έτσι την ανάγκη για επιπλέον επεμβάσεις και τον κίνδυνο μακροπρόθεσμων επιπλοκών, όπως ο ακρωτηριασμός.
Ένα απορροφήσιμο στεντ έχει επιπλέον πλεονεκτήματα σε σχέση με ένα κανονικό στεντ, καθώς δεν αφήνει κανένα ίχνος που θα μπορούσε να εμποδίσει την πραγματοποίηση περαιτέρω επεμβάσεων, αν χρειαστεί».
