Οι παππούδες και οι γιαγιάδες δεν αποτελούν μόνο ένα σημαντικό στήριγμα για τους γονείς ως δωρεάν babysitters αλλά μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο και στην ψυχική υγεία των παιδιών. Αυτό υποστηρίζει ο παιδοψυχολόγος Kenneth Barish, καθηγητής Ψυχολογίας στο Weill Cornell Medicine, ο οποίος εκτιμά ότι η μειωμένη συμμετοχή της ευρύτερης οικογένειας στην ανατροφή των παιδιών συνδέεται με τη σύγχρονη κρίση ψυχικής υγείας που παρατηρείται σε παιδιά και εφήβους.
«Δεν εξελιχθήκαμε ως είδος για να μεγαλώνουμε παιδιά με τόσο περιορισμένη στήριξη από την ευρύτερη οικογένεια και την κοινότητα όσο συμβαίνει σήμερα. Τα παιδιά χρειάζονται τους παππούδες και τις γιαγιάδες τους και πάντα τους χρειάζονταν», αναφέρει ο ειδικός.
Στο νέο του βιβλίο, ο Barish αξιοποιεί τέσσερις δεκαετίες κλινικής εμπειρίας, αλλά και ευρήματα από τη νευροεπιστήμη και την αναπτυξιακή ψυχολογία, για να αναδείξει τον σημαντικό ρόλο που μπορούν να έχουν οι παππούδες και οι γιαγιάδες στη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών.
Προσφέρουν νόημα και αίσθηση του «ανήκειν»
Όπως επισημαίνει ο ερευνητής που παρατηρεί τα δεδομένα στις ΗΠΑ, η κοινωνίαδίνει υπερβολική έμφαση στην ατομική επιτυχία, συχνά εις βάρος της αλληλεγγύης και των ανθρώπινων σχέσεων.
«Τις τελευταίες δεκαετίες η αμερικανική κοινωνία έχει μετατραπεί όλο και περισσότερο σε μια κοινωνία του "εγώ" και όχι του "εμείς". Σε πολλές οικογένειες και κοινότητες, η υπερβολική εστίαση στην ατομική επιτυχία έχει αποδυναμώσει τις αξίες της καλοσύνης και της φροντίδας στη ζωή των παιδιών», σημειώνει.
Όπως εξηγεί, τα παιδιά χρειάζονται σκοπό και νόημα πέρα από τις σχολικές επιδόσεις ή τις εξωσχολικές επιτυχίες. Η επαφή με τους παππούδες και τις γιαγιάδες μπορεί να τα βοηθήσει να αναπτύξουν ενσυναίσθηση, αίσθημα προσφοράς και βαθύτερες κοινωνικές αξίες.
Μια επιπλέον πηγή συναισθηματικής ασφάλειας
Ο Barish περιγράφει τους παππούδες και τις γιαγιάδες ως φορείς μικρών αλλά πολύτιμων «μορίων συναισθηματικής υγείας» – καθημερινών στιγμών προσοχής, κατανόησης και ενθάρρυνσης που ενισχύουν τη συναισθηματική ανθεκτικότητα των παιδιών.
«Η πεποίθηση ενός παιδιού ότι υπάρχει κάποιος που θα το ακούσει και θα το καταλάβει αποτελεί την καλύτερη προστασία απέναντι στις συναισθηματικές δυσκολίες που θα συναντήσει στη ζωή του», τονίζει.
Και προσθέτει: «Πάνω απ’ όλα, τα παιδιά χρειάζονται κάποιον που να τα ακούει, να τα βοηθά να νιώθουν λιγότερο μόνα και να τους δείχνει ότι τα προβλήματα μπορούν να λυθούν, οι σχέσεις να αποκατασταθούν και τα δυσάρεστα συναισθήματα δεν διαρκούν για πάντα».
Η σημασία του παιχνιδιού και του ποιοτικού χρόνου
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι κοινές δραστηριότητες, το παιχνίδι και η ειλικρινής συμμετοχή στα ενδιαφέροντα των παιδιών συμβάλλουν ουσιαστικά στην ψυχική τους ευεξία.
Οι παππούδες και οι γιαγιάδες συχνά διαθέτουν περισσότερο χρόνο για να ακούσουν, να παίξουν και να μοιραστούν εμπειρίες με τα εγγόνια τους, δημιουργώντας ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς που λειτουργούν προστατευτικά απέναντι στο άγχος και τις δυσκολίες της καθημερινότητας.
Η υπερβολική κριτική κάνει κακό
Ένα από τα συχνότερα προβλήματα που συναντά ο Barish στις οικογένειες είναι η υπερβολική κριτική προς τα παιδιά.
«Το πιο συνηθισμένο πρόβλημα που βλέπω στη δουλειά μου με οικογένειες δεν είναι οι υπερβολικοί έπαινοι, αλλά η υπερβολική κριτική», αναφέρει.
Όπως εξηγεί, η συνεχής κριτική δεν παρακινεί τα παιδιά να προσπαθήσουν περισσότερο. Αντίθετα, δημιουργεί θυμό, αντίδραση και μειώνει την αυτοπεποίθησή τους.
«Η κριτική δεν ωθεί τα παιδιά να δουλέψουν πιο σκληρά. Αντίθετα, γεννά δυσαρέσκεια και αντίδραση, ενώ υπονομεύει την πρωτοβουλία και την προσπάθειά τους», σημειώνει.
Παράλληλα, προτείνει οι ενήλικες να επικεντρώνουν τις νουθεσίες τους περισσότερο στην προσπάθεια και τη μάθηση παρά στο ταλέντο ή στους βαθμούς.
Οι συζητήσεις χτίζουν αυτοπεποίθηση
Κατά τον ειδικό, η επιτυχία των παιδιών στη ζωή δεν εξαρτάται τόσο από τις δεξιότητες που αποκτούν όσο από την αυτοπεποίθηση και τις σχέσεις που αναπτύσσουν.
«Το να βοηθήσουμε τα παιδιά και τα εγγόνια μας να πετύχουν στη ζωή έχει λιγότερο να κάνει με τη διδασκαλία δεξιοτήτων και περισσότερο με τις συζητήσεις· λιγότερο με τις ανταμοιβές και περισσότερο με το να μάθουν να διαχειρίζονται τα δύσκολα συναισθήματα· λιγότερο με το να τους ανοίγουμε τον δρόμο και περισσότερο με το να ενισχύουμε μέσα τους την αίσθηση αυτοπεποίθησης και υπερηφάνειας», καταλήγει.
Πηγή: Science Daily
