Νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο φως στοιχεία που συνδέουν την προγεννητική έκθεση σε PFAS, τις λεγόμενες «παντοτινές χημικές ουσίες» , με την εμφάνιση Πολυενδοκρινικού Μεταβολικού Συνδρόμου Ωοθηκών»(PMOS) αργότερα στη ζωή.

Το PMOS, γνωστό μέχρι πρόσφατα ως Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών (PCOS), εκτιμάται ότι επηρεάζει περίπου το 13% των γυναικών, ενώ πολλές περιπτώσεις παραμένουν αδιάγνωστες. Παρά τη συχνότητά του, τα αίτια της νόσου δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως.

Η νέα μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε σε επιστημονικό περιοδικό και πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, εξέτασε περίπου 325 ζευγάρια μητέρων και των κοριτσιών που γέννησαν. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι μητέρες με υψηλότερα επίπεδα PFAS στο αίμα τους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είχαν περισσότερες πιθανότητες να αποκτήσουν κόρες που εμφάνισαν PMOS και μέτρια έως σοβαρή ακμή κατά την εφηβεία.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα δείχνουν ότι η έκθεση σε συγκεκριμένες χημικές ουσίες ενδέχεται να αποτελεί σημαντικό παράγοντα στην ανάπτυξη της νόσου, αν και τονίζουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων.

Η μελέτη έρχεται να προστεθεί σε ένα αυξανόμενο σώμα ερευνών που έχει ήδη συνδέσει τα PFAS με το PMOS, καθώς και με διάφορες ορμονικές και αναπτυξιακές διαταραχές. Ωστόσο, είναι η πρώτη που εξετάζει ειδικά την επίδραση της έκθεσης κατά την εμβρυϊκή ζωή και τη μετέπειτα εμφάνιση της πάθησης.

«Αυτό είναι ακόμη ένα κομμάτι που ταιριάζει στο ευρύτερο σύνολο των αποδείξεων για τις συγκεκριμένες βλάβες, όπως η διαταραχή της ορμονικής λειτουργίας», δήλωσε η Τάσα Στόιμπερ, ανώτερη επιστήμονας του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Environmental Working Group, η οποία αξιολόγησε τη μελέτη χωρίς να συμμετέχει στην ερευνητική ομάδα.

Τι είναι τα PFAS

Τα PFAS αποτελούν μια κατηγορία τουλάχιστον 16.000 χημικών ενώσεων που χρησιμοποιούνται ευρέως για να προσδίδουν αντοχή έναντι του νερού, των λεκέδων και των λιπών σε διάφορα προϊόντα. Έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, συγγενών ανωμαλιών, εξασθένησης του ανοσοποιητικού συστήματος, αυξημένης χοληστερόλης, νεφρικών παθήσεων και άλλων σοβαρών προβλημάτων υγείας.

Ο χαρακτηρισμός «παντοτινά χημικά» οφείλεται στο γεγονός ότι παραμένουν στο περιβάλλον για χιλιάδες χρόνια και είναι εξαιρετικά δύσκολο να διασπαστούν.

Από το PCOS στο PMOS

Το PMOS προκαλεί συμπτώματα όπως ακανόνιστη έμμηνο ρύση, αυξημένη τριχοφυΐα, ακμή και προβλήματα γονιμότητας. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η πάθηση δεν οφείλεται αποκλειστικά σε δυσλειτουργία των ωοθηκών, αλλά σχετίζεται με διαταραχές στην ορμονική επικοινωνία και τη λειτουργία του ενδοκρινικού συστήματος.

Τον περασμένο Μάιο, η ονομασία PCOS αντικαταστάθηκε από τον όρο PMOS, ώστε να αποτυπώνεται καλύτερα η πολυσυστηματική φύση της διαταραχής.

Τα ευρήματα της έρευνας

Οι συμμετέχουσες προέρχονταν από το πρόγραμμα Project Viva, μια μακροχρόνια μελέτη που ξεκίνησε το 1999 στην περιοχή της Βοστώνης και διερευνά τον τρόπο με τον οποίο οι εμπειρίες της πρώιμης ζωής επηρεάζουν την υγεία μητέρων και παιδιών.

Η ανάλυση έδειξε ότι οι έφηβες των οποίων οι μητέρες είχαν υψηλότερες συγκεντρώσεις συγκεκριμένων PFAS κατά την εγκυμοσύνη ήταν 2,3 έως 2,7 φορές πιο πιθανό να εμφανίσουν PMOS ή σοβαρή ακμή.

Οι ερευνητές εντόπισαν ιδιαίτερα ισχυρή συσχέτιση με την ουσία N-EtFOSAA, η οποία χρησιμοποιείται σε προϊόντα προστασίας από λεκέδες, φυτοφάρμακα, αδιαβροχοποιητικά υφασμάτων και επιστρώσεις χάρτινων συσκευασιών. Η ουσία αυτή μπορεί να διασπαστεί στο περιβάλλον σε PFOS, μία από τις πιο τοξικές ενώσεις της κατηγορίας PFAS.

Παράλληλα, η χημική ένωση PFNA, που χρησιμοποιείται σε παρόμοιες εφαρμογές, συσχετίστηκε με αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης μέτριας έως σοβαρής ακμής.

«Δεν μας ανησυχούν μόνο τα PFOA και PFOS. Μας απασχολούν επίσης οι πρόδρομες ενώσεις και όλες οι χημικές ουσίες που βρίσκονται κατά μήκος αυτής της αλυσίδας», σημείωσε η Στόιμπερ.

Πώς μπορεί να περιοριστεί η έκθεση

Οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι η πλήρης αποφυγή των PFAS είναι ιδιαίτερα δύσκολη λόγω της ευρείας χρήσης τους. Ωστόσο, συνιστούν την αποφυγή προϊόντων με επιστρώσεις κατά των λεκέδων, καθώς και την αναζήτηση πληροφοριών από τους κατασκευαστές σχετικά με τη χρήση PFAS σε αδιάβροχα ρούχα και υφάσματα.

Η Στόιμπερ προτείνει επίσης την κατανάλωση βιολογικών και μη επεξεργασμένων τροφίμων που παρασκευάζονται στο σπίτι, καθώς αυτά τείνουν να περιέχουν χαμηλότερα επίπεδα PFAS που προέρχονται από συσκευασίες ή εξοπλισμό επεξεργασίας τροφίμων.

Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι, παρά τη σημασία των ευρημάτων, το δείγμα ήταν σχετικά μικρό και αποτελούνταν κυρίως από λευκές γυναίκες με πανεπιστημιακή εκπαίδευση, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα γενίκευσης των αποτελεσμάτων στον ευρύτερο πληθυσμό.

Πηγή: Guardian