Η γήρανση των ωοθηκών αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους μείωσης της γυναικείας γονιμότητας με την πάροδο του χρόνου. Η πτώση της ποιότητας και του αριθμού των ωαρίων, αλλά και οι αλλαγές στη δομή των ωοθηκικών ιστών, δυσκολεύουν την επίτευξη εγκυμοσύνης, ιδιαίτερα σε γυναίκες που επιλέγουν να αποκτήσουν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία.
Τώρα, ερευνητές υποστηρίζουν ότι μπορεί να έχουν εντοπίσει έναν νέο μηχανισμό που συνδέεται με τη γήρανση των ωοθηκών και πιθανώς να ανοίγει τον δρόμο για μελλοντικές θεραπείες γονιμότητας: την αποκατάσταση της ελαστικότητας των ωοθηκικών ιστών.
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Aging, διερεύνησε γιατί οι ωοθήκες γίνονται πιο άκαμπτες με την ηλικία και κατά πόσο η διαδικασία αυτή μπορεί να αναστραφεί.
Η φλεγμονώδης πρωτεΐνη που φαίνεται να παίζει ρόλο
Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Shixuan Wang από το Huazhong University of Science and Technology στην Κίνα, μελέτησε ανθρώπινους ιστούς ωοθηκών από γυναίκες διαφορετικών ηλικιών.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν δείγματα από νεότερες, μεσήλικες και μεγαλύτερες γυναίκες, καθώς και από ασθενείς με παθήσεις όπως το σύνδρομο πολυενδοκρινικής μεταβολικής δυσλειτουργίας των ωοθηκών (PΜOS), η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια (POI) και η ενδομητρίωση.
Η ανάλυση έδειξε αυξημένα επίπεδα της φλεγμονώδους πρωτεΐνης ιντερλευκίνης-11 (IL-11) στις γηρασμένες ή πάσχουσες ωοθήκες.
Οι ερευνητές στη συνέχεια εξέτασαν τη δράση της πρωτεΐνης σε εργαστηριακές συνθήκες, χρησιμοποιώντας ινοβλάστες των ωοθηκών, δηλαδή κύτταρα που παράγουν συνδετικό ιστό.
Διαπίστωσαν ότι η IL-11 ενεργοποιούσε τα κύτταρα να παράγουν υπερβολική ποσότητα κολλαγόνου, μιας δομικής πρωτεΐνης που όταν συσσωρεύεται μπορεί να οδηγήσει σε σκλήρυνση και ουλοποίηση των ιστών.
Η αναστολή της IL-11 βελτίωσε τη λειτουργία των ωοθηκών σε ζώα
Για να διερευνήσουν αν η παρεμπόδιση αυτού του μηχανισμού θα μπορούσε να έχει θεραπευτικό αποτέλεσμα, οι επιστήμονες δημιούργησαν γενετικά τροποποιημένα ποντίκια που δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στην IL-11.
Τα ζώα αυτά εμφάνισαν μικρότερη σκλήρυνση των ωοθηκών και καλύτερη λειτουργία τους καθώς γερνούσαν. Παρόμοια αποτελέσματα παρατηρήθηκαν και σε μοντέλα ποντικών με πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια που είχε προκληθεί από χημειοθεραπεία, καθώς και σε μοντέλα συνδρόμου PMOS.
Στο επόμενο στάδιο, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια θεραπεία με νανοσωματίδια που περιείχαν μικρά παρεμβατικά RNA (siRNA), τα οποία μπορούν να «απενεργοποιήσουν» την παραγωγή της IL-11.
Στα μεγαλύτερα σε ηλικία ποντίκια, η παρέμβαση αυτή είχε ως αποτέλεσμα:
- μείωση της σκλήρυνσης των ωοθηκών,
- βελτίωση της γονιμότητας,
- αύξηση του ποσοστού εγκυμοσύνης από 25% σε 50%,
- μεγαλύτερο μέσο αριθμό απογόνων.
Παρόμοια βελτίωση καταγράφηκε και σε αρουραίους, όπου περισσότερα ζώα κατάφεραν να κυοφορήσουν και να αποκτήσουν μεγαλύτερες γέννες.
Πιθανή νέα κατεύθυνση για θεραπείες γονιμότητας
Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι τα ευρήματα βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο, πειραματικό στάδιο και απαιτούνται εκτεταμένες μελέτες πριν εφαρμοστούν σε ανθρώπους.
Όπως αναφέρουν στη δημοσίευσή τους:
«Η θεραπεία κατά της IL-11 αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη μεταφραστική στρατηγική για την καθυστέρηση της γήρανσης των ωοθηκών».
Μέχρι σήμερα, οι βασικές θεραπείες για την υπογονιμότητα, όπως η ορμονική θεραπεία και η εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF), επικεντρώνονται κυρίως στη ρύθμιση των ορμονών, στην ωρίμανση των ωαρίων και στη διαδικασία της γονιμοποίησης.
Η νέα προσέγγιση, εφόσον επιβεβαιωθεί σε ανθρώπινες μελέτες, θα μπορούσε να στοχεύσει έναν διαφορετικό παράγοντα: το ίδιο το περιβάλλον των ωοθηκών και τις αλλαγές που προκαλεί η γήρανση στους ιστούς τους.
Οι ειδικοί ωστόσο υπογραμμίζουν ότι απαιτείται ακόμη χρόνος μέχρι να αποδειχθεί αν η συγκεκριμένη μέθοδος μπορεί να αποτελέσει ασφαλή και αποτελεσματική θεραπεία για τις γυναίκες.
Πηγή: Medical Xpress
