Τα ενεργειακά ποτά έχουν περάσει από τη διαφήμιση και τα ράφια των καταστημάτων στην καθημερινότητα παιδιών και εφήβων. Δεν πρόκειται, όμως, για απλά αναψυκτικά ούτε για αθλητικά ποτά. Περιέχουν διεγερτικές ουσίες - κυρίως καφεΐνη - και συχνά σημαντικές ποσότητες ζάχαρης, ταυρίνη και γκουαρανά, η οποία αποτελεί επιπλέον πηγή καφεΐνης, αναφέρει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, επισημαίνοντας ότι η χρήση τους από ανηλίκους χρειάζεται σαφή ενημέρωση και πρόληψη.

Τουλάχιστον εβδομαδιαία κατανάλωση

Σε μεγάλη, εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 και περιέλαβε 40.768 μαθητές Ε΄ Δημοτικού έως Γ΄ Γυμνασίου, το 26,3% δήλωσε κατανάλωση ενεργειακών ποτών. Οι διαθέσιμες απαντήσεις ήταν «ποτέ», «1-2 φορές την εβδομάδα», «3-4 φορές την εβδομάδα» και «πάνω από 5 φορές την εβδομάδα», επομένως το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε παιδιά που ανέφεραν τουλάχιστον εβδομαδιαία κατανάλωση. Ακόμη πιο έντονη είναι η εικόνα στους μεγαλύτερους εφήβους. Η πανελλαδική έρευνα ESPAD-Ελλάδα 2024 του ΕΠΙΨΥ, σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 6.810 μαθητών Α΄ Λυκείου από 488 σχολεία, έδειξε ότι το 45% των 16χρονων έχει καταναλώσει αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό τουλάχιστον μία φορά και το 27,6% τουλάχιστον τρεις φορές. Στην Αττική τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 43% και 25%, ενώ το 32% των 16χρονων θεωρεί «ακίνδυνο» τον συνδυασμό αλκοόλ και ενεργειακού ποτού μία ή δύο φορές. Τα ευρήματα δεν είναι εντελώς καινούργια. Ήδη παλαιότερη έρευνα του ΕΦΕΤ σε 4.562 εφήβους 16-18 ετών είχε καταγράψει κατανάλωση ενεργειακών ποτών στο 43,9%, με 17% των χρηστών να αναφέρει πρώτη δοκιμή από το δημοτικό. Η συγκεκριμένη μελέτη δεν ήταν εθνικά αντιπροσωπευτική, αλλά δείχνει ότι το φαινόμενο έχει μακρά παρουσία στην ελληνική εφηβική καθημερινότητα.

Ιδιαίτερη προσοχή στα παιδιά με καρδιακή ευπάθεια

«Η καφεΐνη είναι διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος. Στα παιδιά και στους εφήβους μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη συμπεριφορά. Συστηματική ανασκόπηση 57 μελετών, με συνολικά πάνω από 1,2 εκατομμύρια νέους, βρήκε συσχετίσεις της κατανάλωσης ενεργειακών ποτών με μικρότερη διάρκεια και χειρότερη ποιότητα ύπνου, άγχος και ψυχολογική δυσφορία, χαμηλότερη σχολική επίδοση, κάπνισμα, binge drinking και χρήση άλλων ουσιών. Επειδή μεγάλο μέρος των δεδομένων είναι παρατηρητικό, μιλάμε για συσχετίσεις και όχι για απόδειξη αιτιότητας», αναφέρει η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής. Η ένωωση προσθέτει ότι στο καρδιαγγειακό σύστημα έχουν καταγραφεί οξείες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης και μεταβολές του καρδιακού ρυθμού και της ηλεκτροφυσιολογίας. Δύο πρόσφατες ανασκοπήσεις του 2026 επισημαίνουν ότι υψηλές δόσεις καφεΐνης από ενεργειακά ποτά μπορούν να προκαλέσουν αρρυθμίες ή ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές, με ιδιαίτερη προσοχή σε παιδιά με γνωστή ή μη διαγνωσμένη καρδιακή ευπάθεια, καθώς και σε συνθήκες έντονης άσκησης, ζέστης, αφυδάτωσης ή στέρησης ύπνου.

«Η καφεΐνη δεν ξεμεθά»

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, τονίζει ότι «η καφεΐνη δεν "ξεμεθά" και δεν μειώνει τη συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα. Μπορεί να κάνει τον έφηβο να αισθάνεται πιο ξύπνιος, χωρίς να αποκαθιστά την κρίση, τον χρόνο αντίδρασης ή τον κινητικό συντονισμό. Γι' αυτό ο συνδυασμός ενεργειακών ποτών με αλκοόλ είναι ιδιαίτερα ανησυχητικός, ιδίως όταν συνοδεύεται από μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ ή άλλες συμπεριφορές κινδύνου».

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία

Οι νεότερες συστάσεις για παιδιά και εφήβους 5-18 ετών, που εκδόθηκαν το 2025 με συμμετοχή της American Academy of Pediatrics και άλλων μεγάλων επιστημονικών οργανισμών, κατατάσσουν τα ροφήματα με καφεΐνη ή άλλα διεγερτικά στα ποτά που πρέπει να αποφεύγονται. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαιτεί για ποτά με καφεΐνη άνω των 150 mg/L την ένδειξη «Υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη. Δεν συνιστάται για παιδιά…»

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής θεωρεί αναγκαία τη συστηματική ενημέρωση παιδιών, γονέων, σχολείων και αθλητικών φορέων για τη διαφορά ανάμεσα σε energy drinks και sports drinks, τη σαφή σύσταση αποφυγής ενεργειακών ποτών από παιδιά και εφήβους, την ιδιαίτερη ενημέρωση για τον κίνδυνο του συνδυασμού τους με αλκοόλ, την ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων από προώθηση και διαφήμιση προϊόντων με διεγερτικές ουσίες και την ερώτηση για κατανάλωση ενεργειακών ποτών στην προληπτική παιδιατρική εξέταση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν αϋπνία, άγχος, αίσθημα παλμών ή άλλες συμπεριφορές κινδύνου. Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής καταλήγει με το μήνυμα: «Η "ενέργεια" που υπόσχεται ένα κουτάκι δεν αντικαθιστά τον ύπνο, τη σωστή διατροφή και την ξεκούραση. Τα ενεργειακά ποτά δεν είναι απαραίτητα για κανένα παιδί ή έφηβο».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ