Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται οι υγειονομικές αρχές και η επιστημονική κοινότητα για την έντονη κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου στην Αττική και σε άλλες περιοχές της χώρας. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η περίοδος μετάδοσης δεν έχει ολοκληρωθεί και ζητούν άμεση ενίσχυση των δράσεων πρόληψης, συστηματική καταπολέμηση των κουνουπιών και καλύτερο συντονισμό των αρμόδιων φορέων.

Η φετινή εικόνα του ιού του Δυτικού Νείλου προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς η αύξηση των περιστατικών καταγράφεται ήδη από σχετικά νωρίς στην περίοδο μετάδοσης, με ιδιαίτερα αυξημένη δραστηριότητα στην Αττική.

Ο ΕΟΔΥ έχει επισημάνει ότι η φετινή περίοδος ενδέχεται να εξελιχθεί σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων, εφόσον συνεχιστεί ο σημερινός ρυθμός καταγραφής. H κορύφωση δε της εποχικής έξαρσης αναμένεται συνήθως από το δεύτερο μισό του Αυγούστου έως τις αρχές ή τα μέσα Σεπτεμβρίου, γεγονός που καθιστά τις επόμενες εβδομάδες ιδιαίτερα κρίσιμες.

Μέχρι τις 12 Αυγούστου είχαν καταγραφεί στη χώρα 110 εγχώρια κρούσματα, με 81 ασθενείς να έχουν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και 29 ήπιες εκδηλώσεις. Είχαν καταγραφεί επίσης 9 θάνατοι.

Δεν υπάρχουν ενδείξεις για αλλαγή στη συμπεριφορά του ιού

Παρά την αυξημένη κυκλοφορία, ο ΕΟΔΥ ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα επιστημονικές ενδείξεις πως ο ιός έχει γίνει πιο μεταδοτικός ή έχει αλλάξει συμπεριφορά σε σχέση με προηγούμενες περιόδους.

Η ένταση της εποχικής έξαρσης επηρεάζεται από ένα σύνθετο σύνολο παραγόντων, μεταξύ των οποίων οι πληθυσμοί των κουνουπιών, η κυκλοφορία του ιού στα πτηνά που αποτελούν τη φυσική δεξαμενή του, οι μεταναστευτικές διαδρομές τους, αλλά και οι περιβαλλοντικές και κλιματικές συνθήκες.

Η αυξημένη θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις έχουν συσχετιστεί περισσότερο με τις εποχικές εξάρσεις. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, ο ιδιαίτερα θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική ενδέχεται να συνέβαλε στη φετινή επιδημιολογική εικόνα.

Ο ΙΣΑ ζητά έγκαιρη και οργανωμένη κουνουποκτονία

Την έντονη ανησυχία του για την αυξημένη κυκλοφορία του ιού στην Αττική εκφράζει ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (ΙΣΑ), υπογραμμίζοντας ότι η σημερινή εικόνα δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την επάρκεια, τον έγκαιρο σχεδιασμό και την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων κουνουποκτονίας.

Ο ΙΣΑ επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση του ιού δεν μπορεί να βασίζεται σε αποσπασματικούς ψεκασμούς ή σε παρεμβάσεις που εντείνονται μόνο αφού έχει ήδη διαπιστωθεί κυκλοφορία του ιού και έχουν εμφανιστεί ανθρώπινα κρούσματα.

Αντίθετα, ζητά ολοκληρωμένη στρατηγική διαχείρισης των κουνουπιών, η οποία θα ξεκινά έγκαιρα, πριν από την περίοδο υψηλής δραστηριότητάς τους, και θα στηρίζεται σε συστηματική εντομολογική επιτήρηση και άμεση προσαρμογή στα επιδημιολογικά δεδομένα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο ΙΣΑ στην προνυμφοκτονία, δηλαδή στην καταπολέμηση των κουνουπιών πριν αυτά εξελιχθούν σε ενήλικα έντομα. Παράλληλα, ζητά χαρτογράφηση και εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής, συνεχή παρακολούθηση των πληθυσμών των κουνουπιών και έγκαιρες, στοχευμένες παρεμβάσεις στις περιοχές αυξημένου κινδύνου.

«Δεν αρκεί να κινητοποιούμαστε όταν εμφανιστούν τα κρούσματα», τονίζει ο πρόεδρος του ΙΣΑ Γιώργος Πατούλης, επισημαίνοντας ότι η καταπολέμηση των κουνουπιών πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικά τεκμηριωμένο, ολοκληρωμένο και έγκαιρο σχέδιο που ξεκινά πολλούς μήνες πριν από την κορύφωση της δραστηριότητάς τους.

Ο ΙΣΑ υπογραμμίζει, επίσης, ότι όταν οι δράσεις καταπολέμησης δεν εφαρμόζονται έγκαιρα και συντονισμένα, σημαντικό μέρος της ευθύνης για την προστασία μεταφέρεται αναπόφευκτα στους ίδιους τους πολίτες.

Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων ζητά άμεση κλιμάκωση των μέτρων

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων, η οποία τονίζει ότι η σημερινή επιδημιολογική εικόνα επιβάλλει άμεση επανεκτίμηση των υφιστάμενων δράσεων και, όπου απαιτείται, κλιμάκωσή τους.

Η Εταιρεία αναγνωρίζει ότι το υπουργείο Υγείας, ο ΕΟΔΥ, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι έχουν ήδη αναπτύξει προγράμματα επιδημιολογικής και εντομολογικής επιτήρησης και καταπολέμησης των κουνουπιών. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να πραγματοποιούνται «στο σωστό σημείο, στον σωστό χρόνο και με επαρκή ένταση», με βάση τα διαθέσιμα επιδημιολογικά και εντομολογικά δεδομένα.

Η αντιμετώπιση δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στους ψεκασμούς. Χρειάζεται συνδυασμός προνυμφοκτονίας, στοχευμένης ακμαιοκτονίας όπου ενδείκνυται, περιβαλλοντικής διαχείρισης, εντομολογικής επιτήρησης και συνεχούς αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.

Οι 12 άμεσες προτάσεις

Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων προτείνει συγκεκριμένες δράσεις, με στόχο να περιοριστεί η περαιτέρω μετάδοση όσο η περίοδος κυκλοφορίας των κουνουπιών βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Μεταξύ άλλων ζητά:

• Άμεση κλιμάκωση των δράσεων στους δήμους όπου έχουν καταγραφεί ανθρώπινα κρούσματα και στις γειτονικές περιοχές με έντονη κυκλοφορία του ιού.
• Εντατικοποίηση της προνυμφοκτονίας σε φρεάτια ομβρίων, ρέματα, αρδευτικά κανάλια, στάσιμα νερά, εγκαταλειμμένες πισίνες και άλλες εστίες αναπαραγωγής.
• Στοχευμένη ακμαιοκτονία, όπου υπάρχουν στοιχεία ενεργού μετάδοσης, με βάση ανθρώπινα κρούσματα, αυξημένη πυκνότητα κουνουπιών ή θετικά δείγματα για τον ιό.
• Δημοσιοποίηση των επιχειρησιακών δεδομένων, όπως ο αριθμός και η έκταση των εφαρμογών καταπολέμησης των κουνουπιών.
• Καταγραφή του χρόνου που μεσολαβεί από την αναγγελία ενός κρούσματος μέχρι την εντομολογική διερεύνηση και την πρώτη στοχευμένη παρέμβαση.
• Δημιουργία ενός δυναμικού χάρτη κινδύνου, ο οποίος θα συνδυάζει ανθρώπινα κρούσματα, θετικά κουνούπια, πυκνότητα κουνουπιών, περιβαλλοντικά δεδομένα και τις παρεμβάσεις που έχουν πραγματοποιηθεί.
• Ενίσχυση της εντομολογικής επιτήρησης, με περισσότερες παγίδες και ταχεία εργαστηριακή ανίχνευση του ιού.
• Επιθετική περιβαλλοντική διαχείριση των εστιών αναπαραγωγής, με καθαρισμό φρεατίων και ρεμάτων, απομάκρυνση στάσιμων νερών και έλεγχο εγκαταλειμμένων οικοπέδων και πισινών.
• Ειδική προστασία των ευάλωτων ομάδων, ιδιαίτερα των ατόμων άνω των 65 ετών και όσων αντιμετωπίζουν ανοσοκαταστολή ή άλλα νοσήματα που αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης.
• Ενίσχυση της ενημέρωσης των επαγγελματιών υγείας και της ετοιμότητας του ΕΣΥ, με άμεση πρόσβαση στις απαραίτητες διαγνωστικές εξετάσεις και εξασφάλιση κλινών ΜΕΘ για τους ασθενείς που θα τις χρειαστούν.
• Ενιαία και σαφής επικοινωνιακή στρατηγική προς τους πολίτες, με έμφαση στην πρακτική πρόληψη.
• Εβδομαδιαία αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων και άμεση αναπροσαρμογή τους εφόσον οι επιδημιολογικοί και εντομολογικοί δείκτες επιδεινώνονται.

Η προστασία από τα κουνούπια ξεκινά από το σπίτι

Παράλληλα με τις δράσεις των αρχών, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η ατομική προστασία παραμένει βασικό όπλο απέναντι στον ιό.

Οι πολίτες καλούνται να χρησιμοποιούν εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης, να φορούν μακριά και κατάλληλα ρούχα και να χρησιμοποιούν σήτες, κουνουπιέρες, ανεμιστήρες ή κλιματισμό, όπου είναι δυνατόν.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η εξάλειψη των μικρών εστιών αναπαραγωγής κουνουπιών γύρω από τις κατοικίες. Γλάστρες και πιατάκια, κουβάδες, δοχεία, υδρορροές, φρεάτια και οποιοδήποτε αντικείμενο μπορεί να συγκρατήσει στάσιμο νερό πρέπει να ελέγχονται συστηματικά.

Το νερό σε ποτίστρες ζώων και άλλα δοχεία πρέπει να ανανεώνεται τακτικά, ενώ αντικείμενα που συγκρατούν νερό θα πρέπει να αδειάζονται, να αναποδογυρίζονται ή να καλύπτονται.

Ιδιαίτερη προσοχή στις ευάλωτες ομάδες

Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν προκαλεί σε όλους σοβαρή νόσο. Ωστόσο, ένα μικρότερο ποσοστό των μολύνσεων μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή νευρολογική νόσο.

Μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης διατρέχουν κυρίως οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με ανοσοκαταστολή ή ορισμένα υποκείμενα νοσήματα.

Κατά την περίοδο μετάδοσης, συμπτώματα όπως πυρετός και κεφαλαλγία, αλλά κυρίως σύγχυση, διαταραχή του επιπέδου συνείδησης, αταξία, μυϊκή αδυναμία, τρόμος ή άλλα νευρολογικά συμπτώματα, χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα σε άτομα που ζουν ή έχουν βρεθεί σε περιοχή όπου κυκλοφορεί ο ιός.

Οι επόμενες εβδομάδες είναι κρίσιμες

Το κοινό μήνυμα ΕΟΔΥ, ΙΣΑ και Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων είναι ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού, αλλά δεν υπάρχει και περιθώριο εφησυχασμού.

Η περίοδος μετάδοσης βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και η αναμενόμενη εποχική κορύφωση των επόμενων εβδομάδων καθιστά αναγκαία την εντατικοποίηση των δράσεων.

Για τους ειδικούς, η αποτελεσματική αντιμετώπιση απαιτεί συνδυασμό δημόσιας παρέμβασης και ατομικής προστασίας: έγκαιρη και στοχευμένη καταπολέμηση των κουνουπιών, συστηματική επιτήρηση, γρήγορη αντίδραση στις περιοχές όπου εμφανίζονται κρούσματα και συνεπή μέτρα προστασίας από τους πολίτες.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ