Η νοσηλεία στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας δεν τελειώνει πάντα με το εξιτήριο. Για χιλιάδες ασθενείς, η επιστροφή στο σπίτι συνοδεύεται από μια νέα, συχνά άγνωστη μάχη: το σύνδρομο μετά τη νοσηλεία στη ΜΕΘ (Post-Intensive Care Syndrome - PICS).
Έως και οκτώ στους δέκα ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν σωματικές, γνωσιακές ή ψυχικές διαταραχές που επιμένουν για μήνες ή ακόμη και χρόνια, επηρεάζοντας την ποιότητα ζωής τους και την επανένταξή τους στην καθημερινότητα.
Την ίδια στιγμή, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο παρεμβάσεων μέσα στη ΜΕΘ –με πρώιμη κινητοποίηση, περιορισμό της καταστολής, ένα πιο ανθρώπινο περιβάλλον νοσηλείας και ενεργό συμμετοχή της οικογένειας– μπορεί να μειώσει την εμφάνιση του συνδρόμου κατά 30%-40%.
«Είναι ένα σύνδρομο που αναγνωρίστηκε ευρύτερα τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά την πανδημία COVID-19 και αφορά σωματικές, γνωσιακές και ψυχικές διαταραχές, οι οποίες μπορεί να παρουσιαστούν είτε κατά τη διάρκεια της νοσηλείας στο νοσοκομείο, είτε στην περίοδο της εξόδου, είτε αμέσως μετά», τονίζει, μιλώντας στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή «104,9 Μυστικά Υγείας», ο παθολόγος-εντατικολόγος και συντονιστής διευθυντής της ΜΕΘ του Ωνασείου, δρ Σταύρος Δημόπουλος.
Τα συμπτώματα του συνδρόμου PICS
Το σύνδρομο μπορεί να επηρεάσει πολλαπλές λειτουργίες του οργανισμού και να δυσκολέψει σημαντικά την επιστροφή του ασθενούς στην καθημερινότητά του.
Οι σωματικές επιπτώσεις περιλαμβάνουν έντονη μυϊκή αδυναμία (μυοπάθεια ή νευροπάθεια), χρόνια κόπωση, δύσπνοια στην προσπάθεια, πόνο στις αρθρώσεις και δυσκολία στην κατάποση.
Στο γνωσιακό επίπεδο μπορεί να εμφανιστούν προβλήματα μνήμης, διάσπαση προσοχής, δυσκολία στη λήψη αποφάσεων, μειωμένη ταχύτητα επεξεργασίας των πληροφοριών και αποπροσανατολισμός, ενώ αρκετοί ασθενείς δυσκολεύονται να επιστρέψουν στην εργασία τους.
Παράλληλα, δεν είναι σπάνιες οι ψυχικές επιπτώσεις, όπως έντονο άγχος, κρίσεις πανικού, καταθλιπτική διάθεση, εφιάλτες και μετατραυματικό στρες.
«Η συχνότητα του συνδρόμου μπορεί να φτάσει έως και το 50% των ασθενών που νοσηλεύονται σε ΜΕΘ, ενώ σε πιο βαριές περιπτώσεις το ποσοστό μπορεί να φτάσει ακόμη και το 70%-80%», σημειώνει ο δρ Δημόπουλος.
Σύμφωνα με τον ειδικό, η έντονη καχεξία, η σοβαρή μυϊκή αδυναμία, η δυσκολία στη σίτιση, αλλά και η εμφάνιση νευρολογικών ή ψυχιατρικών συμπτωμάτων μετά το εξιτήριο αποτελούν ενδείξεις που δεν πρέπει να αγνοούνται και χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Η πρόληψη ξεκινά από την πρώτη ημέρα στη ΜΕΘ
Η σύγχρονη εντατική θεραπεία δίνει πλέον ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη του PICS ήδη από τις πρώτες ώρες νοσηλείας.
«Καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια για την πρόληψη και αντιμετώπιση του συνδρόμου της ΜΕΘ, με έμφαση στην πρώιμη κινητοποίηση των ασθενών ήδη από την πρώτη ημέρα νοσηλείας», επισημαίνει ο δρ Δημόπουλος.
Όπως εξηγεί, ακόμη και ασθενείς που είναι διασωληνωμένοι ή υποστηρίζονται με προηγμένες τεχνικές, όπως η ECMO, επιχειρείται –όταν το επιτρέπει η κατάστασή τους– να κινητοποιούνται. Η κινητοποίηση περιλαμβάνει αλλαγές θέσης, μεταφορά σε καθιστή θέση και, όπου είναι εφικτό, ακόμη και βάδιση με τον αναπνευστήρα.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν επίσης ο περιορισμός της καταστολής, η σωστή αντιμετώπιση του πόνου, η διασφάλιση του ύπνου, ο έλεγχος του θορύβου και του φωτισμού, η παρουσία των συγγενών και η δημιουργία ενός πιο ανθρώπινου περιβάλλοντος νοσηλείας.
Οι συνέπειες αγγίζουν και τις οικογένειες
Η νοσηλεία στη ΜΕΘ αφήνει αποτύπωμα και στους οικείους των ασθενών. Το Post-Intensive Care Syndrome-Family (PICS-F) περιγράφει τις ψυχολογικές επιπτώσεις που μπορεί να εμφανίσουν οι συγγενείς και οι φροντιστές, όπως άγχος, κατάθλιψη και μετατραυματικό στρες.
«Οι επιπτώσεις δεν είναι μόνο ψυχολογικές αλλά και κοινωνικές και οικονομικές, αφού πολλοί ασθενείς αδυνατούν να επιστρέψουν άμεσα στην εργασία τους, επιβαρύνοντας οικονομικά ολόκληρη την οικογένεια», υπογραμμίζει ο δρ Δημόπουλος.
Το Ωνάσειο σχεδιάζει πρότυπη δομή παρακολούθησης
Στο Ωνάσειο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη ο σχεδιασμός μιας ολοκληρωμένης δομής παρακολούθησης των ασθενών μετά τη νοσηλεία στη ΜΕΘ.
«Στο Ωνάσειο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη ο σχεδιασμός μιας ολοκληρωμένης δομής παρακολούθησης των ασθενών μετά τη νοσηλεία στη ΜΕΘ, η οποία θα περιλαμβάνει εξειδικευμένο ιατρείο, καθώς και κέντρο αποκατάστασης που βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε φάση ενεργοποίησης», αποκαλύπτει ο ίδιος.
Παράλληλα, υλοποιείται ερευνητικό πρόγραμμα που αξιοποιεί την ψηφιοποίηση και την τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο την παρακολούθηση του ασθενούς σε όλα τα στάδια: από την προετοιμασία πριν από τη νοσηλεία, έως τη μακροχρόνια αποκατάσταση μετά το εξιτήριο.
Ο στόχος είναι η ανάπτυξη ενός πιλοτικού μοντέλου που θα μπορεί να εφαρμοστεί στο μέλλον και στις υπόλοιπες Μονάδες Εντατικής Θεραπείας της χώρας, καλύπτοντας ένα σημαντικό κενό στη φροντίδα των ασθενών μετά την έξοδό τους από τη ΜΕΘ.
Πηγή: ΑΠΕ
