Οι διατροφικές διαταραχές είναι σοβαρές ψυχικές διαταραχές που επηρεάζουν τη σχέση του ατόμου με το φαγητό, το σώμα του και την εικόνα που έχει για τον εαυτό του. Αν και οι αιτίες τους είναι συχνά σύνθετες, τα σημάδια που δείχνουν την ύπαρξή τους μπορούν να ανιχνευθούν.

Γιατί όμως κάποια σημάδια των διατροφικών διαταραχών περνούν απαρατήρητα; Σύμφωνα με την κυρία Κατερίνα Καρακικέ, Διαιτολόγο και Διατροφολόγο, Η αδυναμία μας να δούμε ορισμένες διαταραγμένες συμπεριφορές μπορεί, κατά πολλούς τρόπους, να αποδοθεί στην πραγματικότητα ότι πολλές από αυτές τις συμπεριφορές επαινούνται στην κοινωνία μας, που είναι βαθιά διαποτισμένη από την κουλτούρα της διατροφής.

Τα προειδοποιητικά σημάδια μιας διατροφικής διαταραχής μπορεί επίσης να αγνοούνται επειδή τα πρόσωπα εμπιστοσύνης τα απορρίπτουν. Μπορεί επίσης να διαφύγουν επειδή κάποιος δεν ταιριάζει στο στερεότυπο της κοινωνίας για το ποιος παθαίνει διατροφική διαταραχή. Υπάρχουν ολόκληρες ομάδες ανθρώπων που πιστεύουμε ότι «δεν μπορούν να πάθουν διατροφικές διαταραχές και, ως εκ τούτου, δεν ρωτάμε». Η αλήθεια είναι ότι οι διατροφικές διαταραχές επηρεάζουν εξίσου τους ανθρώπους σε κάθε ηλικία, φύλο, φυλή, τάξη και μέγεθος σώματος, και -παρά τα όσα μας λένε τα μέσα μαζικής ενημέρωσης εδώ και δεκαετίες- δεν μπορείτε να καταλάβετε αν κάποιος έχει διατροφική διαταραχή κοιτάζοντάς τον.

Μπορεί να μην συνειδητοποιήσετε ότι έχετε προδιάθεση για ανορεξία ή αδηφαγία (ειδικά αν οι γονείς σας δεν συζήτησαν ποτέ μαζί σας τους αγώνες τους) μέχρι να σας συμβεί κάτι που θα αλλάξει τη ζωή σας ή θα έχει αντίκτυπο (ή αλλιώς έναυσμα).

Στις παρακάτω γραμμές θα βρείτε 10 χαρακτηριστικά σημάδια που μπορεί να υποδεικνύουν την ύπαρξη διατροφικής διαταραχής.

1. Εμμονή με το σώμα και το βάρος

Ένα από τα πρώτα σημάδια είναι η υπερβολική ανησυχία για το βάρος και το σχήμα του σώματος. Άτομα με διατροφική διαταραχή συχνά αφιερώνουν πολύ χρόνο στη ζύγιση, στον καθρέφτη ή στον υπολογισμό των θερμίδων.

2. Περιοριστική διατροφή

Η συνειδητή αποφυγή τροφών ή ομάδων τροφών, ακόμα και αν δεν υπάρχει ιατρικός λόγος, μπορεί να αποτελεί ένδειξη. Άτομα με διατροφική διαταραχή συχνά επιβάλλουν στον εαυτό τους αυστηρούς κανόνες διατροφής, που οδηγούν σε έλλειψη θρεπτικών συστατικών.

3. Αίσθημα ενοχής μετά το φαγητό

Η υπερβολική ενοχή ή ντροπή μετά την κατανάλωση τροφής είναι συχνό σύμπτωμα. Αυτή η συναισθηματική αντίδραση μπορεί να οδηγήσει σε αυτοτιμωρητικές συμπεριφορές, όπως η υπερβολική άσκηση ή η χρήση καθαρτικών.

4. Επεισόδια υπερφαγίας

Τα άτομα με διατροφική διαταραχή μπορεί να καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες φαγητού σε σύντομο χρονικό διάστημα, συχνά χωρίς να νιώθουν πείνα. Αυτό συνοδεύεται συχνά από αίσθημα απώλειας ελέγχου.

5. Απόκρυψη φαγητού

Η συνήθεια να κρύβουν τρόφιμα, είτε για να αποφύγουν να φάνε παρουσία άλλων είτε για να καταναλώσουν μεγάλες ποσότητες αργότερα, είναι ένα σημαντικό προειδοποιητικό σημάδι.

6. Μεταβολές στη διάθεση

Οι έντονες συναισθηματικές μεταπτώσεις, η ευερεθιστότητα ή η κατάθλιψη μπορεί να σχετίζονται με διατροφικές διαταραχές. Το στρες και η αυτοκριτική που σχετίζονται με την εικόνα του σώματος επηρεάζουν τη συναισθηματική ισορροπία.

7. Αλλαγές στη φυσική εμφάνιση

Ανεξήγητη απώλεια ή αύξηση βάρους, ξηρό δέρμα, τριχόπτωση ή εύθραυστα νύχια μπορεί να είναι φυσικά σημάδια. Αυτά συχνά οφείλονται σε ανεπάρκειες θρεπτικών συστατικών ή σε υπερβολική χρήση καθαρτικών.

8. Έντονη ενασχόληση με την άσκηση

Η υπερβολική γυμναστική, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται για να “καεί” το φαγητό, αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι. Τα άτομα μπορεί να αγνοούν την κούραση ή τον πόνο για να συνεχίσουν την άσκηση.

9. Κοινωνική απόσυρση

Η αποφυγή κοινωνικών εκδηλώσεων, ιδιαίτερα εκείνων που περιλαμβάνουν φαγητό, είναι ένα συχνό σύμπτωμα. Τα άτομα μπορεί να νιώθουν ντροπή ή άγχος για τη συμπεριφορά τους γύρω από το φαγητό.

10. Δυσκολία παραδοχής του προβλήματος

Πολλά άτομα με διατροφική διαταραχή δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν ότι έχουν πρόβλημα. Συχνά βρίσκουν δικαιολογίες για τη συμπεριφορά τους ή την εμφανή απώλεια ή αύξηση βάρους.

Τι μπορείτε να κάνετε

Κανένα από αυτά τα σημάδια από μόνο του δεν σημαίνει οριστικά ότι κάποιος έχει διατροφική διαταραχή, και κάποιος μπορεί να έχει διατροφική διαταραχή χωρίς να παρουσιάζει κανένα από αυτά τα σημάδια. Αλλά με το να τα γνωρίζετε και να παραμένετε σε εγρήγορση για οτιδήποτε φαίνεται να μην είναι σωστό, θα διασφαλίσετε ότι κάνετε ό,τι μπορείτε για να εντοπίσετε μια πιθανή διατροφική διαταραχή έγκαιρα. Kάθε φορά που παρατηρείτε μια αλλαγή στο φαγητό κάποιου -ανεξάρτητα από τον λόγο- δικαιολογεί να δώσετε μεγάλη προσοχή και να κάνετε ερωτήσεις σε εξειδικευμένους Επαγγελματίες Υγείας Διαιτολόγους ή/και Ψυχολόγους.

Αν αναγνωρίζετε αυτά τα σημάδια στον εαυτό σας ή σε κάποιον κοντινό σας, είναι σημαντικό να ζητήσετε βοήθεια. Η έγκαιρη διάγνωση και η παρέμβαση από ειδικούς, όπως ψυχολόγους, διατροφολόγους και γιατρούς, μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση και έκβαση του θέματος.

Κατανόηση, στήριξη και αναζήτηση βοήθειας

Οι διατροφικές διαταραχές είναι πολύπλοκες καταστάσεις και απαιτούν κατανόηση και στήριξη. Η αναγνώριση των σημείων είναι το πρώτο βήμα για την αντιμετώπισή τους. Εάν υποψιάζεστε ότι εσείς ή κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο πάσχει από διατροφική διαταραχή, μην διστάσετε να αναζητήσετε βοήθεια από Επαγγελματίες υγείας (Διαιτολόγοι, Ψυχολόγοι, Γιατροί) εξειδικευμένους στις διατροφικές διαταραχές. Με μια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο θα διαπιστώσετε ότι υπάρχει στη Ελλάδα δίκτυο επαγγελματιών υγείας (Διαιτολόγοι, Ψυχολόγοι, Γιατροί και Γυμναστές), οι οποίοι μπορούν να σας βοηθήσουν με κάθε θέμα που σας απασχολή με την διατροφή σας και την σχέση σας με το φαγητό.