Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια του ύπνου και γιατί ορισμένοι άνθρωποι μιλούν, ψιθυρίζουν ή ακόμη και κάνουν ολόκληρες συζητήσεις ενώ κοιμούνται. Όλοι κοιμούνται, αλλά δεν κατανοούν όλοι τι ακριβώς συμβαίνει κατά τη διάρκεια του ύπνου. Ο Michael R. Nadorff, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μισισιπή λέει πως ένα από τα αγαπημένα κομμάτια της δουλειάς του ως ψυχολόγος ύπνου είναι ότι, όταν οι άνθρωποι ακούν με τι ασχολείται, έχουν πάντα πολλές ερωτήσεις να του κάνουν. Μερικές από αυτές: «Γιατί χρειαζόμαστε τον ύπνο; Γιατί ονειρευόμαστε; Ονειρεύονται οι σκύλοι; Αυτή είναι μια ερώτηση που μου κάνουν συχνά – και η απάντηση είναι ναι!»

Μερικές φορές, οι άνθρωποι θέλουν να μιλήσουν για τον αδελφό ή την αδελφή με τον οποίο μοιράζονται το ίδιο δωμάτιο και ο οποίος μουρμουρίζει ασυναρτησίες όλη νύχτα. Ή μπορεί να έχουν βρεθεί οι ίδιοι στο επίκεντρο πειραγμάτων, επειδή έκαναν μια ολόκληρη, αλλά μονόπλευρη, συζήτηση ενώ κοιμούνταν βαθιά.

«Μελετώ τον ύπνο εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες και εξακολουθώ να βρίσκω συναρπαστικές τις διαφορετικές πτυχές του, ιδιαίτερα αυτό που ονομάζεται παραϋπνίες: συμπεριφορές που εκδηλώνει το σώμα ή εμπειρίες που βιώνει ο νους ενώ κοιμόμαστε, όπως οι εφιάλτες, η υπνοβασία ή η ομιλία κατά τον ύπνο. Οι περισσότερες είναι συχνές και απολύτως ακίνδυνες. Θεωρούνται διαταραχή μόνο όταν εμφανίζονται τόσο συχνά ώστε να προκαλούν πραγματικά προβλήματα», εξηγεί ο Nadorff .

Τι συμβαίνει όταν κοιμάστε

«Ο ύπνος δεν αποτελεί μία ενιαία κατάσταση. Κάθε βράδυ περνάτε από διαφορετικά στάδια ύπνου», σύμφωνα με τον καθηγητή.

Περίπου το ένα τέταρτο του ύπνου είναι ο λεγόμενος ύπνος REM, από τα αρχικά των λέξεων Rapid Eye Movement, δηλαδή «ταχεία κίνηση των ματιών». Σε αυτό το στάδιο συμβαίνουν τα περισσότερα όνειρα, ιδιαίτερα τα πιο έντονα και ζωντανά.

Ο ύπνος μη-REM, στον οποίο περιλαμβάνονται τα βαθύτερα στάδια του ύπνου, καταλαμβάνει συνήθως το 75%-80% της νύχτας. Πρόκειται για ένα σημαντικό στάδιο, κατά το οποίο το σώμα επιβραδύνει σημαντικά τις λειτουργίες του, ώστε να ξεκουραστεί και να επιδιορθώσει τις φθορές του.

Οι γιατροί αναφέρονται συνολικά σε αυτά τα στάδια ως «αρχιτεκτονική του ύπνου». Κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο άνθρωπος περνά από κύκλους αυτών των σταδίων, διάρκειας περίπου 90 λεπτών ο καθένας. Ο ύπνος μη-REM καταλαμβάνει μεγαλύτερο μέρος του ύπνου αμέσως μετά την κατάκλιση, ενώ ο ύπνος REM αυξάνεται ως ποσοστό κατά τις πρώτες πρωινές ώρες.

Όλα τα θηλαστικά, από τα ποντίκια και τις γάτες μέχρι τους ελέφαντες, φαίνεται να κοιμούνται με κάποια μορφή. Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι ο ύπνος είναι σημαντικός για πολλές λειτουργίες του οργανισμού. Κατά τη διάρκεια του ύπνου ενισχύονται πολλές από τις αναμνήσεις μας, ώστε να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα. Ο ύπνος είναι επίσης η περίοδος κατά την οποία πραγματοποιείται κατά κύριο λόγο η ανάπτυξη των παιδιών, ενώ αποτελεί και μία από τις χρονικές περιόδους κατά τις οποίες το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ιδιαίτερα ενεργό.

«Ο ύπνος είναι μια σημαντική περίοδος κατά την οποία ο εγκέφαλος και το σώμα ανακτούν τις δυνάμεις τους και φροντίζουν τον εαυτό τους. Οι γιατροί συστήνουν στους εφήβους να κοιμούνται 8-10 ώρες κάθε βράδυ, ενώ τα μικρότερα παιδιά χρειάζονται ακόμη περισσότερο ύπνο: 10-13 ώρες για παιδιά ηλικίας 3-5 ετών και 9-12 ώρες για παιδιά ηλικίας 6-12 ετών», επισημαίνει ο Nadorff .

Γιατί μιλάμε δυνατά ενώ κοιμόμαστε;

Παρόλο που ένας άνθρωπος που κοιμάται μπορεί να φαίνεται ότι έχει «απενεργοποιηθεί» για τη νύχτα, ο εγκέφαλός του δεν είναι απενεργοποιημένος. Διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου παραμένουν ενεργές και επιτελούν διαφορετικές λειτουργίες στα διάφορα στάδια της νύχτας.

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η ομιλία κατά τον ύπνο συμβαίνει όταν οι περιοχές του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνες για τη γλώσσα και την ομιλία παραμένουν ενεργές, ενώ άλλες περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες υπό φυσιολογικές συνθήκες εμποδίζουν το στόμα να μιλά ενώ κοιμόμαστε, βρίσκονται σε κατάσταση ύπνου.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ομιλία κατά τον ύπνο δεν αποτελείται καν από πραγματικές λέξεις. Συνήθως πρόκειται για μουρμουρητά, γέλια ή ψιθύρους. Όταν κάποιος που μιλά στον ύπνο του χρησιμοποιεί λέξεις, η πιο συνηθισμένη είναι η λέξη «όχι», η οποία αντιστοιχεί περίπου στο 5% του συνόλου των λέξεων που εκφέρονται κατά τη διάρκεια του ύπνου. Όταν υπάρχουν κανονικές λέξεις, συχνά πρόκειται για ερωτήσεις, ενώ μερικές φορές ακούγονται και βρισιές. Σπάνια αυτά που λέει κάποιος στον ύπνο του είναι ευγενικά και συχνά δίνουν την εντύπωση ότι βρίσκεται σε αντιπαράθεση με κάποιον.

Σαν πραγματική συζήτηση

Μερικές φορές μπορεί να ακούγεται σαν ο άνθρωπος που κοιμάται να συμμετέχει σε μια πραγματική συζήτηση, κάνοντας παύσεις ώστε να απαντήσει ο συνομιλητής του -ακόμη και αν δεν υπάρχει κανείς άλλος στο δωμάτιο. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ενδέχεται να ακούμε τη μία πλευρά ενός λεκτικού διαλόγου που εκτυλίσσεται στο όνειρο του ατόμου. Σύμφωνα με μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί σε εργαστήρια ύπνου, περίπου στο 80% των περιπτώσεων τα λόγια που εκφέρει κάποιος κατά τη διάρκεια του ύπνου REM αντιστοιχούν σε αυτό που ονειρεύεται εκείνη τη στιγμή.

Μάλιστα, μπορεί να είστε σε θέση να αλληλεπιδράσετε με κάποιον άλλον που μιλά και αυτός στον ύπνο του. Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι περίπου στις μισές περιπτώσεις ένα άτομο που μιλά στον ύπνο του θα απαντήσει σε μια προφορική ερώτηση ή δήλωση. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι μπορείτε να κάνετε κάποιον να αποκαλύψει τα μυστικά του ή να πει κάτι που δεν θέλει να αποκαλύψει. Δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν κάτι τέτοιο.

Δεν υπάρχει ακόμη μεγάλος όγκος ερευνών σχετικά με την ομιλία κατά τον ύπνο, ωστόσο φαίνεται ότι μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε στάδιο του ύπνου. Μελέτες δείχνουν ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ του ύπνου των ανθρώπων που μιλούν στον ύπνο τους και εκείνων που δεν το κάνουν. Για παράδειγμα, μία μελέτη διαπίστωσε ότι όσοι μιλούν στον ύπνο τους κοιμούνται περισσότερο από μιάμιση ώρα λιγότερο κάθε βράδυ και έχουν περίπου τον μισό χρόνο ύπνου REM σε σχέση με όσους δεν μιλούν στον ύπνο τους.

Γιατί μιλούν οι άνθρωποι στον ύπνο τους;

«Η καλύτερη εξήγηση που έχουμε για την ομιλία κατά τον ύπνο είναι ότι ο εγκέφαλος δεν «κοιμάται» ταυτόχρονα στο σύνολό του. Σε ορισμένους ανθρώπους, οι περιοχές που σχετίζονται με τον ύπνο παραμένουν ενεργές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από εκείνες που βοηθούν στη σίγαση της ομιλίας», τονίζει ο Nadorff και στη συνέχεια εξηγεί ότι «το φαινόμενο είναι αρκετά συχνό: περισσότεροι από τα δύο τρίτα των ανθρώπων μιλούν στον ύπνο τους κάποια στιγμή στη ζωή τους. Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας εάν έχει συμβεί και σε εσάς, αν και φαίνεται να αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης και άλλων παραϋπνιών, όπως η υπνοβασία».

«Η ομιλία κατά τον ύπνο», αναφέρει ο Nadorff «είναι πολύ συχνότερη στην παιδική ηλικία. Οι ερευνητές δεν έχουν κατανοήσει πλήρως γιατί συμβαίνει αυτό, γνωρίζουν όμως ότι τα παιδιά περνούν περισσότερο χρόνο στον λεγόμενο ύπνο βραδέων κυμάτων, ένα στάδιο του ύπνου μη-REM. Το ποσοστό του ύπνου βραδέων κυμάτων μειώνεται όσο μεγαλώνουμε. Είναι, επομένως, πιθανό η μείωση της ομιλίας κατά τον ύπνο να συνδέεται με αυτή την αλλαγή στην αρχιτεκτονική του ύπνου».

Σε γενικές γραμμές, η ομιλία κατά τον ύπνο θεωρείται φυσιολογικό φαινόμενο. Ωστόσο, εάν σας ενοχλεί -ή εάν σας απασχολούν άλλες παραϋπνίες, όπως η υπνοβασία, οι νυχτερινοί τρόμοι ή η νυχτερινή ενούρηση- είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι όλα αυτά τα φαινόμενα γίνονται λιγότερο συχνά καθώς μεγαλώνουμε. Επιπλέον, υπάρχουν διαθέσιμες θεραπείες, τις οποίες μπορεί να παρέχει ένας ειδικός ψυχολόγος ύπνου.

Η υπερβολική κούραση

Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι η ομιλία κατά τον ύπνο, όπως και αρκετές άλλες παραϋπνίες, εμφανίζεται συχνότερα όταν είμαστε υπερβολικά κουρασμένοι.

Ο Nadorff είναι ξεκάθαρος: «Την επόμενη φορά που θα σας πουν ότι μιλήσατε στον ύπνο σας, θα ξέρετε ότι πιθανότατα δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Ίσως, όμως, να είναι ένα σημάδι ότι χρειάζεστε λίγο περισσότερο ύπνο και ξεκούραση όταν σας δοθεί η ευκαιρία».

Πηγή: THE CONVERSATION.COM