Τα μικροπλαστικά έχουν βρεθεί σχεδόν παντού: στο αίμα, στον πλακούντα, στους πνεύμονες – ακόμη και στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Μια μελέτη υπολόγισε ότι μόνο τα εγκεφαλικά μας όργανα μπορεί να περιέχουν 5 γραμμάρια από αυτό το υλικό, ή περίπου ένα κουταλάκι του γλυκού. Αν αυτό είναι αλήθεια, το πλαστικό δεν είναι μόνο τυλιγμένο γύρω από τα τρόφιμά μας ή υφασμένο στα ρούχα μας: είναι βαθιά ενσωματωμένο μέσα μας.
Τώρα, οι ερευνητές εστίασε στην παρουσία τους στο έντερο μας και πως επηρεάζουν τα μικρόβια του εντέρου μας. Όταν ο Δρ Christian Pacher-Deutsch από το Πανεπιστήμιο του Γκρατς στην Αυστρία εξέθεσε τα βακτήρια του εντέρου πέντε υγιών εθελοντών σε πέντε κοινά μικροπλαστικά, οι βακτηριακοί πληθυσμοί μεταβλήθηκαν – μαζί με τις χημικές ουσίες που παρήγαγαν.
Ενώ ο συνολικός αριθμός των βακτηρίων παρέμεινε σταθερός, τα δείγματα που εκτέθηκαν στο πλαστικό έγιναν σημαντικά πιο όξινα, υποδηλώνοντας αλλαγές στο μεταβολισμό των Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αυτές οι διαταραχές επηρέασαν επίσης τα χημικά υποπροϊόντα που παρήγαγαν τα βακτήρια, συμπεριλαμβανομένων αλλαγών στα επίπεδα βαλερικού οξέος, λυσίνης και γαλακτικού οξέος. Ορισμένες από αυτές τις αλλαγές αντικατόπτριζαν εκείνες που είχαν προηγουμένως συνδεθεί με διαταραχές της ψυχικής υγείας και καρκίνο του παχέος εντέρου.
Ο κύριος συγγραφέας Christian Pacher-Deutsch είπε ότι οι ακριβείς μηχανισμοί πίσω από τη διαταραχή παραμένουν αβέβαιοι, αλλά προκύπτουν διάφορες εξηγήσεις. «Τα μικροπλαστικά μπορεί να αλλάξουν τη μικροβιακή σύνθεση δημιουργώντας φυσικά ή χημικά περιβάλλοντα που ευνοούν ορισμένα βακτήρια», είπε. «Για παράδειγμα, βιοφίλμ μπορούν να σχηματιστούν σε μικροπλαστικές επιφάνειες, παρέχοντας νέες θέσεις που ορισμένα μικρόβια αποικίζουν πιο γρήγορα».
Πρόσθεσε ότι τα μικροπλαστικά μπορεί να μεταφέρουν χημικές ουσίες που παρεμβαίνουν άμεσα στον μεταβολισμό των βακτηρίων. «Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγές στην παραγωγή οξέων, οι οποίες μπορεί να λειτουργήσουν ως βακτηριακή αντίδραση στο στρες, αλλοιώνοντας ακούσια το pH του εντέρου», είπε. «Αυτές οι αλλαγές θα μπορούσαν στη συνέχεια να προκαλέσουν ανατροφοδοτικές βρόχους που επηρεάζουν περαιτέρω την ισορροπία του μικροβιώματος».
Ο Pacher-Deutsch είπε ότι τα ευρήματα υπογραμμίζουν πόσο η εκτεταμένη έκθεση στα μικροπλαστικά μπορεί να ενέχει αόρατους κινδύνους. «Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι τα μικροπλαστικά έχουν όντως αντίκτυπο στο μικροβίωμά μας», είπε. «Αν και είναι πολύ νωρίς για να κάνουμε οριστικές δηλώσεις σχετικά με την υγεία, το μικροβίωμα είναι κεντρικής σημασίας για την πέψη, την ανοσία και ακόμη και την ψυχική υγεία. Η μείωση της έκθεσης, όπου είναι δυνατόν, είναι μια λογική προφύλαξη».
Η επικράτηση των μικροπλαστικών είναι σημαντική. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Πλύμουθ ανακάλυψαν πρόσφατα ότι τα μικροπλαστικά μπορεί να κρύβονται ακόμη και στα λαχανικά, αφού ανακάλυψαν ότι τα σωματίδια που βρίσκονται στο έδαφος μπορούν να απορροφηθούν στα βρώσιμα μέρη των καλλιεργειών κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ανάπτυξης.
Νανοπλαστικά με διάμετρο μόλις ένα εκατομμυριοστό του εκατοστού βρέθηκαν σε ραπανάκια. Και για πρώτη φορά, οι ειδικοί ανακάλυψαν ότι αυτά τα πλαστικά μπορούν να εισέλθουν μέσω των ριζών και να εξαπλωθούν στο φυτό, καθώς είναι πολύ μικρά.
Ο λέκτορας φυσιολογίας Δρ Nathaniel Clark δήλωσε: «Τα φυτά έχουν ένα στρώμα μέσα στις ρίζες τους που ονομάζεται λωρίδα Casparian, το οποίο θα πρέπει να λειτουργεί ως ένα είδος φίλτρου κατά των σωματιδίων, πολλά από τα οποία μπορεί να είναι επιβλαβή».
Τέτοιες ανακαλύψεις εγείρουν ανησυχητικά ερωτήματα: πόσο πλαστικό μεταφέρουμε ο καθένας μας, έχει πραγματικά σημασία και μπορούμε να κάνουμε κάτι για αυτό;
Τα μικροπλαστικά προέρχονται από συσκευασίες, ρούχα, χρώματα, καλλυντικά, ελαστικά αυτοκινήτων και άλλα αντικείμενα. Μερικά είναι αρκετά μικρά ώστε να διαπερνούν τις μεμβράνες των πνευμόνων και των εντέρων μας και να εισέρχονται στο αίμα και στα εσωτερικά όργανα – ακόμη και στα κύτταρά μας. Το τι συμβαίνει στη συνέχεια είναι ακόμη σε μεγάλο βαθμό άγνωστο.
«Είναι δύσκολο να σχεδιάσουμε ένα οριστικό πείραμα, επειδή εκτίθεται συνεχώς σε αυτά τα σωματίδια», λέει η Δρ Jaime Ross, νευροεπιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Ρόουντ Άιλαντ στις ΗΠΑ. «Γνωρίζουμε όμως ότι τα μικροπλαστικά βρίσκονται σε σχεδόν όλους τους ιστούς που έχουν εξεταστεί, και πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι συσσωρεύουμε πολύ περισσότερα πλαστικά σήμερα από ό,τι πριν από 20 χρόνια».
Η Ross άρχισε να ενδιαφέρεται για τα πλαστικά όταν ήταν έφηβη, βλέποντας τα δοχεία σάλτσας σπαγγέτι της μητέρας της να διαβρώνονται. «Πολλοί από εμάς θεωρούσαμε ότι το πλαστικό ήταν αδρανές – ότι δεν θα αποσυντεθεί ούτε θα αντιδράσει – αλλά συνειδητοποίησα ότι δεν ήταν έτσι», λέει.
Μερικές δεκαετίες αργότερα, άρχισε να μελετά τι επιπτώσεις μπορεί να έχουν τα μικροπλαστικά στον εγκέφαλο των θηλαστικών. Η πρώτη της μελέτη, που δημοσιεύθηκε το 2023, έδωσε μια ένδειξη: τα ποντίκια που έπιναν νερό με μικροπλαστικά σωματίδια άρχισαν να συμπεριφέρονται διαφορετικά.
Συνήθως, αν βάλεις ποντίκια σε ένα φωτεινό κουτί, αγκαλιάζουν τα τοιχώματα αμυντικά. Αλλά αυτά που εκτέθηκαν σε πλαστικά βγήκαν ανήσυχα στο ανοιχτό χώρο – μια συμπεριφορά που παρατηρείται συχνότερα με την γήρανση και τις νευρολογικές ασθένειες.
Όταν τα ποντίκια υποβλήθηκαν σε νεκροτομή, βρέθηκε πλαστικό σε κάθε όργανο, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφάλου, όπου μια βασική πρωτεΐνη που συνδέεται με την υγεία του εγκεφάλου, η GFAP, είχε εξαντληθεί – αντικατοπτρίζοντας ένα μοτίβο που παρατηρείται στην κατάθλιψη και την άνοια.
Έκτοτε, μελέτες σε ανθρώπους έχουν ενισχύσει την ανησυχία. Μικροπλαστικά έχουν ανιχνευθεί στον εγκέφαλο ασθενών με άνοια και σε αρτηριακές πλάκες ατόμων με καρδιακές παθήσεις. Όσοι είχαν πλάκες γεμάτες πλαστικό είχαν σχεδόν πέντε φορές περισσότερες πιθανότητες να υποστούν εγκεφαλικό, καρδιακή προσβολή ή να πεθάνουν εντός τριών ετών.
Πώς να μειώσετε την έκθεσή σας
Αν και είναι αδύνατο να αποφύγετε εντελώς τα μικροπλαστικά, οι επιστήμονες λένε ότι υπάρχουν πρακτικοί τρόποι για να μειώσετε την προσωπική σας έκθεση.
Ξεκινήστε από την κουζίνα. «Αυτό που σίγουρα πρέπει να αποφύγετε είναι η θέρμανση με πλαστικό», λέει η Ross. « Δηλαδή, μην μαγειρεύετε το φαγητό σας με πλαστικά σκεύη και μην βάζετε ζεστά ροφήματα ή φαγητό σε πλαστικά δοχεία».
Προτείνεται επίσης η επανεξέταση καθημερινών συνηθειών, όπως το να φτιάχνετε ένα φλιτζάνι τσάι ή να κόβετε κρεμμύδια: «Τα φακελάκια τσαγιού μπορούν να απελευθερώσουν πολλά νανοπλαστικά και μικροπλαστικά. Ακόμα και αν το φακελάκι τσαγιού είναι από χαρτί, μπορεί να είναι σφραγισμένο με πλαστική κόλλα, οπότε ίσως θα πρέπει να δοκιμάσετε το τσάι σε φύλλα. Κόβετε σε πλαστικό ξύλο κοπής; Γιατί αυτό μπορεί επίσης να μολύνει τα τρόφιμα».
Επιλέξτε γυάλινα ή ανοξείδωτα δοχεία, σκεύη και είδη για τον καφέ και χρησιμοποιήστε ξύλινα ξύλα κοπής.
Πέρα από την κουζίνα, η Ross συνιστά να σκεφτείτε τα κλινοσκεπάσματα και τα προϊόντα προσωπικής φροντίδας. «Προσπαθήστε να χρησιμοποιείτε περισσότερες φυσικές ίνες, ειδικά για τα πράγματα με τα οποία κοιμάστε – σεντόνια, κουβέρτες και μαξιλάρια, επειδή μπορείτε να εισπνεύσετε νανοπλαστικά και μικροπλαστικά», λέει.
Ελέγξτε τις ετικέτες στα προϊόντα προσωπικής φροντίδας και τα καλλυντικά: αν και τα πλαστικά μικροσφαιρίδια, για παράδειγμα στα προϊόντα καθαρισμού προσώπου, έχουν πλέον απαγορευτεί, ορισμένα καλλυντικά και προϊόντα όπως λοσιόν, κραγιόν και σκιές ματιών μπορεί να περιέχουν ακόμα νανοπλαστικά ή μικροπλαστικά με ονόματα όπως πολυαιθυλένιο, πολυπροπυλένιο, πολυουρεθάνη ή ακρυλικά. Προσέξτε επίσης τα κρυμμένα πλαστικά στα προϊόντα εμμηνορροϊκής περιόδου και επιλέξτε αυτά που είναι κατασκευασμένα από 100% βαμβάκι ή σιλικόνη.
Τα πλαστικά που μεταφέρονται με τον αέρα είναι ένα άλλο θέμα που προκαλεί ανησυχία. Αν και τα εσωτερικά περιβάλλοντα έχουν γενικά υψηλότερα επίπεδα λόγω των συνθετικών υφασμάτων και επίπλων, η φθορά των ελαστικών από περιβάλλοντα με υψηλή κυκλοφορία είναι μια άλλη πηγή έκθεσης σε μικροπλαστικά. Με τον ίδιο τρόπο που θα αποφεύγατε την ατμοσφαιρική ρύπανση περπατώντας σε ήσυχους δρόμους, προσπαθώντας να μην περπατάτε δίπλα στην κυκλοφορία και κλείνοντας τα παράθυρα του αυτοκινήτου σας. Αυτό θα πρέπει θεωρητικά να ελαχιστοποιήσει την έκθεση σε μικροπλαστικά.
Πηγή: Guardian, Independent
