Η Μαύρη Πανώλη ή Μαύρος Θάνατος θεωρείται η πιο καταστροφική πανδημία που έχει χτυπήσει ποτέ την Ευρώπη. Από το 1346 έως το 1353, θεωρείται ότι είχε φτάσει σχεδόν κάθε γωνιά της ηπείρου, σκοτώνοντας το 30% - 50% του πληθυσμού. Αυτή η εκτίμηση βασίζεται στα κείμενα και στα έγγραφα που γράφτηκαν από κρατικούς η εκκλησιαστικούς αξιωματούχους και άλλους εγγράμματους μάρτυρες.
Αλλά όπως συμβαίνει με όλες τις μεσαιωνικές πηγές, η γεωγραφική κάλυψη αυτής της τεκμηρίωσης είναι άνιση. Αν και κάποιες χώρες, όπως η Ιταλία και η Αγγλία μπορούν να μελετηθούν λεπτομερώς, μόνο γενικά στοιχεία υπάρχουν για άλλες, όπως η Πολωνία. Οι επιστήμονες έχουν εργαστεί για να διορθώσουν αυτές τις ανισορροπίες και να αποκαλύψουν την έκταση της θνησιμότητας της Μαύρης Πανώλης.
Σε μία νέα μελέτη, χρησιμοποιήθηκαν 1.634 δείγματα απολιθωμένης γύρης από 261 λίμνες και υγρότοπους σε 19 ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό το υλικό επέτρεψε τη σύγκριση του αντίκτυπου της Μαύρης Πανώλης σε όλη την ήπειρο. Το αποτέλεσμα; Το αντίκτυπο της πανδημίας δεν ήταν όσο παγκόσμιο όσο αρχικά θεωρούταν και δεν ήταν πάντα καταστροφικό.
Η φύση αποτελεί ένα «αρχείο της ιστορίας»
Οι λίμνες και οι υγρότοπο είναι υπέροχα αρχεία της φύσης. Συνεχώς συσσωρεύουν απομεινάρια ζωντανών οργανισμών, χώματος, βράχων και σκόνης. Αυτές οι αποθήκες μπορεί να καταγράψουν χιλιάδες έτη περιβαλλοντικής αλλαγής.
Επειδή οι κόκκοι γύρης είναι κατασκευασμένοι από ανθεκτικό πολυμερές και διαφέρουν ως προς το σχήμα μεταξύ των φυτών, μπορούν να μετρηθούν και να αναγνωριστούν σε κάθε δείγμα ιζήματος. Αυτοί οι κόκκοι επιτρέπουν την ανακατασκευή του τότε τοπίου και τις αλλαγές με την πάροδο του χρόνου.
Εάν το ένα τρίτο ή το μισό του πληθυσμού της Ευρώπης πέθαινε μέσα σε λίγα χρόνια, θα περίμενε κανείς μια σχεδόν κατάρρευση του μεσαιωνικού καλλιεργούμενου τοπίου. Εφαρμόζοντας προηγμένες στατιστικές τεχνικές στα διαθέσιμα δεδομένα γύρης, οι ερευνητές εξέτασαν αυτό το σενάριο, περιοχή προς περιοχή.
Οι περιοχές που επηρεάστηκαν από το Μαυριο Θάνατο
Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι υπήρχαν πράγματι μέρη της Ευρώπης, όπου το τοπίο επηρεάστηκε δραματικά μετά την άφιξη της Μαύρης Πανώλης. Αυτό συνέβη για παράδειγμα στη Νότια Σουηδία, την Κεντρική Ιταλία και την Ελλάδα.
Σε άλλες περιοχές, όπως η Καταλονία και η Τσεχία, όμως, δεν υπήρχε ευδιάκριτη μείωση στην ανθρώπινη πίεση στο τοπίο. Σε άλλες περιοχές, όπως η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής και η Κεντρική Ισπανία, η εργατική εντατική καλλιέργεια αυξήθηκε κιόλας, καθώς ο αποικισμός και η αγροτική επέκταση συνέχισε ανεπηρέαστη κατά τη διάρκειά του ύστερου Μεσαίωνα.
Αυτό σημαίνει ότι η θνησιμότητα του Μαύρου Θανάτου δεν ήταν ούτε παγκόσμια ούτε παγκόσμια καταστροφική. Αν ήταν, τα αρχεία ιζημάτων, θα το έδειχναν.
Δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη αυτή η ανακάλυψη
Αυτή η νέα αφήγηση για την σποραδική διασπορά του Μαύρου Θανάτου ταιριάζει καλά με όσα γνωρίζουμε για τον τρόπο μετάδοσης της πανούκλας ανάμεσα στους ανθρώπους και τον τρόπο που κυκλοφορεί στα τρωκτικά της πόλης και στα άγρια τρωκτικά και στους ψύλλους τους. Το ότι η πανούκλα δεν κατέστρεψε εξίσου όλες τις ευρωπαϊκές περιοχές δεν πρέπει να μας εκπλήσσει. Όχι μόνο οι κοινωνίες θα επηρεαστούν και θα μπορούν να ανταποκριθούν διαφορετικά, αλλά δεν πρέπει να περιμένουμε ότι η πανώλη θα εξαπλώνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο ή ότι οι πανδημίες πανώλης θα διατηρούνται εύκολα.
Η πανώλη είναι ασθένεια των άγριων τρωκτικών και των ψύλλων τους. Οι άνθρωποι είναι τυχαίοι ξενιστές, οι οποίοι γενικά θεωρείται ότι είναι ανίκανοι να διατηρήσουν την ασθένεια για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αν και ο τρόπος με τον οποίο οι επιδημίες πανώλης ξεχύνονται από τις δεξαμενές άγριων τρωκτικών και εξαπλώνονται προς και εντός των ανθρώπινων πληθυσμών αποτελεί αντικείμενο συνεχούς μελέτης, στις ανθρώπινες κοινωνίες γνωρίζουμε ότι μπορεί να εξαπλωθεί με διάφορους τρόπους.
Οι άνθρωποι τις περισσότερες φορές μολύνονται μέσω τσιμπήματος από ψύλλους, αλλά μόλις εμφανιστούν επιτυχείς διαρροές, πολλά μέσα μετάδοσης μπορούν να παίξουν ρόλο. Συνεπώς, η ανθρώπινη συμπεριφορά, καθώς και οι συνθήκες διαβίωσης, ο τρόπος ζωής και το τοπικό περιβάλλον, θα επηρεάσουν την ικανότητα διάδοσης της πανώλης.
Πολυπαραγοντική η μετάδοση της πανώλης
Ενώ η μετάδοση της πανώλης στον Μαύρο Θάνατο παραμένει ένας γρίφος προς επίλυση, οι ιστορικοί έχουν την τάση να επικεντρώνονται στους αρουραίους και τους ψύλλους από τις αρχές του 20ου αιώνα και να περιμένουν ότι η πανώλη θα συμπεριφερόταν στον Μαύρο Θάνατο με πολύ παρόμοιους τρόπους σε πολλά μέρη.
Αλλά καθώς οι μελετητές έχουν ξανασκεφτεί τον χάρτη και το χρονοδιάγραμμα της πανδημίας, πρέπει επίσης να επανεξεταστεί ο τρόπος εξάπλωσής της. Οι τοπικές συνθήκες θα είχαν επηρεάσει τη διάχυση της πανώλης σε μια περιοχή και ως εκ τούτου τη θνησιμότητα και την επίδρασή της στο τοπίο.
Το πώς ζούσαν οι άνθρωποι - το 75%-90% των Ευρωπαίων ζούσε στην ύπαιθρο - ή πόσο, πόσο μακριά και με ποια μέσα μετακινήθηκαν, θα μπορούσε να έχει επηρεάσει την πορεία της πανδημίας. Μοτίβα εμπορίου σιτηρών, που θα βοηθούσαν τους αρουραίους να κυκλοφορούν , θα μπορούσαν να ήταν ένας άλλος σημαντικός παράγοντας, όπως ο καιρός και το κλίμα όταν ξεκίνησε η πανούκλα.
Η επιβάρυνση της υγείας των θυμάτων και των περιφερειακών ασθενειών ήταν άλλες μεταβλητές, καθώς και η διατροφή, συμπεριλαμβανομένης της απόλυτης διαθεσιμότητας τροφίμων και του τρόπου διανομής τους.
ΠΗΓΗ: theconversation
