Όταν οι ταξιδιώτες προετοιμάζονται για μια επίσκεψη στον γιατρό πριν από ένα ταξίδι στο εξωτερικό, η συζήτηση επικεντρώνεται συνήθως στα εμβόλια που πρέπει να κάνουν. Ωστόσο οι ειδικοί συνιστούν να οργανώνουμε ένα βασικό φαρμακείο ταξιδιού, να γνωρίζουμε πώς να αντιμετωπίζουμε συνηθισμένα συμπτώματα και να αναγνωρίζουμε εγκαίρως τα προειδοποιητικά σημάδια που απαιτούν ιατρική φροντίδα.

Παρότι οι εμβολιασμοί είναι πάντα σημαντικοί, πολλά από τα προβλήματα υγείας που μπορούν να ανατρέψουν τα ταξιδιωτικά σχέδια δεν προλαμβάνονται με εμβόλια. Η διάρροια, οι λοιμώξεις του αναπνευστικού, η ναυτία λόγω μετακίνησης και οι εξάρσεις υφιστάμενων παθήσεων είναι συχνά φαινόμενα και κανένα από αυτά δεν μπορεί να αποτραπεί με έναν εμβολιασμό.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), ποσοστό από 43% έως και 79% των ταξιδιωτών που επισκέπτονται χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος νοσούν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του ή και μετά από αυτό, αν και οι περισσότερες περιπτώσεις είναι ήπιες.

Μια σωστή ιατρική επίσκεψη πριν από το ταξίδι δεν θα πρέπει να ολοκληρώνεται μόνο με μια λίστα εμβολιασμών. Θα πρέπει να γνωρίζετε ποιες ασθένειες ενδέχεται να συναντήσετε στον προορισμό σας, ποια συμπτώματα μπορείτε να αντιμετωπίσετε με ασφάλεια μόνοι σας, ποια φάρμακα πρέπει να έχετε μαζί σας και πώς να τα χρησιμοποιείτε, καθώς και ποια προειδοποιητικά σημάδια σημαίνουν ότι πρέπει να αναζητήσετε ιατρική βοήθεια.

Σοβαρές ασθένειες

Οι κίνδυνοι από λοιμώδη νοσήματα στο εξωτερικό μεταβάλλονται συνεχώς. Ο σωστός επαγγελματίας υγείας με εξειδίκευση στην ταξιδιωτική και γεωγραφική ιατρική παρακολουθεί τις εξελίξεις, ώστε οι συμβουλές που παρέχει να ανταποκρίνονται στην τρέχουσα κατάσταση και όχι σε δεδομένα της προηγούμενης χρονιάς.

Από τις αρχές του 2025, στη Νότια Αμερική έχουν καταγραφεί νέες επιδημικές εξάρσεις κίτρινου πυρετού, οι οποίες οδήγησαν σε αναθεώρηση χαρτών που αποτύπωναν επί χρόνια τις περιοχές κινδύνου. Παράλληλα, καταγράφηκε ασυνήθιστη συρροή κρουσμάτων χανταϊού, με μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο σε κρουαζιερόπλοιο.

Τα κρούσματα δάγκειου πυρετού παγκοσμίως σχεδόν διπλασιάστηκαν μέσα σε έναν χρόνο, ενώ ένα άλλο τροπικό νόσημα, η νόσος chikungunya, παρουσίασε έξαρση και σε νέες περιοχές, μεταξύ των οποίων καταγράφηκε η μεγαλύτερη επιδημία που έχει σημειωθεί ποτέ στην Κίνα. Τα Φίτζι κήρυξαν κατάσταση επιδημικής έξαρσης του HIV, με τα κρούσματα να αυξάνονται γρήγορα. Την ίδια στιγμή, συνηθισμένοι αναπνευστικοί ιοί, από τον ιό της γρίπης έως τον SARS-CoV-2 που προκαλεί την COVID-19, συνεχίζουν να κυκλοφορούν σε ολόκληρο τον κόσμο.

Σε κλινικές έρευνες σε ταξιδιώτες που επέστρεψαν στις ΗΠΑ με σοβαρές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, θανατηφόρες λοιμώξεις, όπως η ελονοσία και η ηπατίτιδα, η διάγνωση καθυστέρησε επικίνδυνα, καθώς δεν αναγνωρίστηκε εγκαίρως η αιτία των συμπτωμάτων.

Προσαρμόστε τις συμβουλές στο ταξίδι σας

Οι συμβουλές για την υγεία κατά τη διάρκεια των ταξιδιών δεν μπορούν να είναι ίδιες για όλους. Μια εβδομάδα σε ένα θέρετρο της Καραϊβικής, ένα σαφάρι στην Ανατολική Αφρική και ένας μήνας πεζοπορίας στο Νεπάλ συνεπάγονται εντελώς διαφορετικούς κινδύνους.

Ακόμη και οι πιθανές αιτίες ενός πυρετού διαφέρουν ανάλογα με τον ταξιδιωτικό προορισμό. Ο δάγκειος πυρετός αποτελεί σημαντική ανησυχία μετά από ταξίδια σε μεγάλο μέρος της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας, ενώ η ελονοσία έχει ιδιαίτερη σημασία σε περιοχές της υποσαχάριας Αφρικής. Ο τυφοειδής και ο παρατυφοειδής πυρετός αποτελούν σημαντικούς κινδύνους στη Νότια Ασία.

Σημασία έχει και το είδος των δραστηριοτήτων που θα κάνετε. Η κολύμβηση σε γλυκά νερά, η επίσκεψη σε σπήλαια, η επαφή με ζώα, η πεζοπορία και η διαμονή σε απομακρυσμένες περιοχές συνεπάγονται διαφορετικούς κινδύνους.

Γι’ αυτό, κατά την επίσκεψή σας στον γιατρό, πάρτε μαζί σας το αναλυτικό πρόγραμμα του ταξιδιού σας. Ενημερώστε τον όχι μόνο για τις χώρες που θα επισκεφθείτε, αλλά και για το αν θα παραμείνετε σε πόλεις ή στην ύπαιθρο, τις δραστηριότητες που σχεδιάζετε, το υψόμετρο στο οποίο θα βρεθείτε, τη διάρκεια της παραμονής σας και το πόσο εύκολα θα μπορείτε να φτάσετε σε ένα αξιόπιστο νοσοκομείο.

Ασθένειες που μπορείτε να αντιμετωπίσετε με ασφάλεια μόνοι σας

Για ορισμένες ήπιες ασθένειες, μπορείτε να προετοιμαστείτε ώστε να τις αντιμετωπίσετε μόνοι σας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διάρροια των ταξιδιωτών. Ανάλογα με τον προορισμό και την εποχή, εκτιμάται ότι επηρεάζει το 10% έως 40% των ταξιδιωτών κατά τις δύο πρώτες εβδομάδες του ταξιδιού τους. Οι περισσότερες περιπτώσεις υποχωρούν από μόνες τους μέσα σε λίγες ημέρες, αλλά η κατάλληλη προετοιμασία μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά.

Ρωτήστε τον γιατρό σας τι πρέπει να κάνετε εάν εμφανίσετε διάρροια. Τα άλατα στοματικής επανυδάτωσης βοηθούν στην αναπλήρωση των υγρών όταν οι απώλειες είναι μεγάλες. Η λοπεραμίδη, ένα αντιδιαρροϊκό φάρμακο που διατίθεται χωρίς ιατρική συνταγή, μπορεί να μειώσει τη συχνότητα των κενώσεων και την επιτακτική ανάγκη για επίσκεψη στην τουαλέτα. Ωστόσο, δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως μοναδική θεραπεία όταν η διάρροια συνοδεύεται από πυρετό ή αίμα στα κόπρανα.

Ανάλογα με τον προορισμό και το ιατρικό ιστορικό σας, ο γιατρός μπορεί επίσης να σας συνταγογραφήσει ένα αντιβιοτικό για να το έχετε μαζί σας και να το χρησιμοποιήσετε μόνο σε περίπτωση μέτριας ή σοβαρής διάρροιας, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του.

Όταν πρόκειται να λαμβάνετε μόνοι σας φάρμακα, είναι εξίσου σημαντικό να γνωρίζετε πότε πρέπει να τα χρησιμοποιείτε όσο και να τα έχετε διαθέσιμα. Τα αντιβιοτικά μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες, να οδηγήσουν σε σωρεία ανθεκτικών στα αντιβιοτικά βακτηρίων και να συμβάλουν στην παγκόσμια μικροβιακή αντοχή. Γι’ αυτό, είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούνται μόνο όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη.

Η ίδια λογική ισχύει και για άλλα προβλέψιμα προβλήματα. Όσοι είναι επιρρεπείς στη ναυτία κατά τη μετακίνηση και σχεδιάζουν να ταξιδέψουν με πλοίο μπορούν να συζητήσουν με τον γιατρό τους τη χρήση μεκλιζίνης ή διαδερμικού επιθέματος σκοπολαμίνης.

Αντίστοιχα, όσοι πρόκειται να μεταβούν απευθείας σε πόλεις με μεγάλο υψόμετρο, όπως το Κούσκο στο Περού ή η Λα Παζ στη Βολιβία, μπορούν να συζητήσουν τη λήψη ακεταζολαμίδης. Πρόκειται για συνταγογραφούμενο φάρμακο που βοηθά τον οργανισμό να προσαρμοστεί στο υψόμετρο και μειώνει περίπου στο μισό τον κίνδυνο εμφάνισης νόσου του υψομέτρου κατά την ταχεία άνοδο.

Φτιάξτε ένα μικρό φαρμακείο ταξιδιού

Ένα βασικό φαρμακείο ταξιδιού μπορεί να αποτρέψει την εξέλιξη ενός μικρού προβλήματος σε σοβαρότερο. Το περιεχόμενό του εξαρτάται από τον ταξιδιώτη και τον προορισμό, ωστόσο χρήσιμα είδη είναι τα εξής:

• Φάρμακα για τον πόνο και τον πυρετό.
• Επιθέματα και γάζες.
• Αντισηπτικό.
• Άλατα στοματικής επανυδάτωσης.
• Λοπεραμίδη για την αντιμετώπιση της διάρροιας, όπου ενδείκνυται.
• Αντιισταμινικό.
• Οποιοδήποτε φάρμακο έχει συνταγογραφηθεί ειδικά για το ταξίδι.

Τα άτομα με χρόνιες παθήσεις θα πρέπει να έχουν μαζί τους επαρκή ποσότητα των φαρμάκων που λαμβάνουν τακτικά για ολόκληρη τη διάρκεια του ταξιδιού, καθώς και επιπλέον ποσότητα για την περίπτωση καθυστερήσεων. Τα φάρμακα πρέπει να διατηρούνται στις αρχικές συσκευασίες τους, με τις ετικέτες τους, και να μεταφέρονται στη χειραποσκευή αντί στις παραδοτέες αποσκευές.

Είναι επίσης χρήσιμο να έχετε μαζί σας αντίγραφο των συνταγών σας, στις οποίες τα φάρμακα αναγράφονται με τις διεθνείς κοινόχρηστες ονομασίες τους.

Η αντικατάσταση ενός φαρμάκου στο εξωτερικό μπορεί να αποδειχθεί δυσκολότερη απ’ όσο νομίζετε. Τα φάρμακα ενδέχεται να κυκλοφορούν με διαφορετικές εμπορικές ονομασίες, να έχουν διαφορετική μορφή ή να μην είναι διαθέσιμα σε ορισμένες χώρες. Επιπλέον, σε κάποιες περιοχές εξακολουθούν να αποτελούν πραγματικό πρόβλημα τα πλαστά ή χαμηλής ποιότητας φάρμακα.

Ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται ευρέως στις ΗΠΑ υπόκεινται σε περιορισμούς ή απαγορεύονται σε άλλες χώρες. Η ινσουλίνη, τα ενέσιμα φάρμακα, οι ελεγχόμενες ουσίες και τα σκευάσματα που χρειάζονται ψύξη απαιτούν πρόσθετο σχεδιασμό πριν από την αναχώρηση.

Μακριά από δημοφιλείς ταξιδιωτικές θεραπείες

Η ταξιδιωτική ιατρική περιλαμβάνει πολλές θεραπείες που έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη φήμη από όση δικαιολογούν τα επιστημονικά δεδομένα.

Το τζίντζερ συστήνεται συχνά για τη ναυτία κατά τη μετακίνηση, ωστόσο οι μελέτες έχουν καταλήξει σε αντικρουόμενα αποτελέσματα. Τα βραχιολάκια πιεσοθεραπείας για τη ναυτία δεν έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικότερα από τα εικονικά σκευάσματα ή τις παρεμβάσεις ελέγχου (placebo).

Παρά τη δημοτικότητά τους, τα προβιοτικά δεν συνιστώνται για την πρόληψη της διάρροιας των ταξιδιωτών, καθώς η αποτελεσματικότητά τους για τον συγκεκριμένο σκοπό παραμένει άγνωστη.

Τα φύλλα και το τσάι κόκας χρησιμοποιούνται ευρέως για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του υψομέτρου στις Άνδεις. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ισχυρά επιστημονικά στοιχεία ότι προλαμβάνουν τη νόσο του υψομέτρου. Το ίδιο ισχύει για το σκόρδο, το γκίνγκο και τη βιταμίνη Ε.

Το γεγονός ότι ένα προϊόν είναι «φυσικό» δεν σημαίνει ότι είναι αποτελεσματικό ή ακίνδυνο, ιδιαίτερα όταν ένα συμπλήρωμα αλληλεπιδρά με συνταγογραφούμενα φάρμακα.

Πότε πρέπει να αναζητήσετε ιατρική βοήθεια

Ίσως το σημαντικότερο στοιχείο κάθε σχεδίου προετοιμασίας είναι να γνωρίζετε πότε η αυτοφροντίδα δεν μπορεί να σας βοηθήσει.

Αναζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια εάν εμφανίσετε σοβαρή αφυδάτωση, επίμονους εμετούς, δυσκολία στην αναπνοή, σύγχυση, έντονο κοιλιακό πόνο ή συμπτώματα που επιδεινώνονται γρήγορα.

Η διάρροια με αίμα ή η διάρροια που συνοδεύεται από υψηλό πυρετό απαιτεί ιατρική αξιολόγηση και όχι απλώς τη λήψη ενός αντιδιαρροϊκού και τη συνέχιση του ταξιδιού.

Σε μεγάλα υψόμετρα, η δύσπνοια ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας, η σύγχυση ή η δυσκολία στο περπάτημα σε ευθεία γραμμή αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια. Η σοβαρή νόσος του υψομέτρου απαιτεί κάθοδο σε χαμηλότερο υψόμετρο και ιατρική φροντίδα. Ένα ακόμη φλιτζάνι τσάι κόκας δεν αποτελεί επαρκή εναλλακτική λύση.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί ο πυρετός μετά από ταξίδι σε περιοχή όπου ενδημεί η ελονοσία. Η νόσος μπορεί να γίνει θανατηφόρα μέσα σε λίγες ώρες, γι’ αυτό είναι απαραίτητη η άμεση ιατρική αξιολόγηση. Ενημερώστε οπωσδήποτε τον γιατρό για τις περιοχές που έχετε επισκεφθεί.

Ορισμένες λοιμώξεις που σχετίζονται με ταξίδια μπορεί να εκδηλωθούν ακόμη και εβδομάδες ή μήνες μετά την επιστροφή στο σπίτι. Για τον λόγο αυτό, το ιστορικό των ταξιδιών σας εξακολουθεί να έχει σημασία πολύ μετά την αποσυσκευασία των αποσκευών σας.

Αναχωρήστε με σχέδιο

Η σύσταση προς τους στους ταξιδιώτες είναι να έχουν καταρτίσει ένα σχέδιο αντιμετώπισης πιθανών προβλημάτων υγείας. Αναρωτηθείτε: Αν ακυρωνόταν η πτήση της επιστροφής μου και έπρεπε να παραμείνω στο εξωτερικό για ακόμη μία εβδομάδα, θα είχα αρκετά φάρμακα; Αν εμφάνιζα διάρροια αύριο, θα γνώριζα τι να πάρω; Αν ανέβαζα πυρετό, θα ήξερα πότε και πού να αναζητήσω ιατρική βοήθεια;

Τα ταξίδια μας στο εξωτερικό δεν θα είναι ποτέ εντελώς απαλλαγμένα από κινδύνους. Ωστόσο, η προετοιμασία για τα προβλήματα που είναι πιθανότερο να προκύψουν μπορεί να αποτρέψει την εξέλιξη μιας αντιμετωπίσιμης ασθένειας σε επείγον ιατρικό περιστατικό.

Πηγή: THE CONVERSATION.COM