Τα chatbots τεχνητής νοημοσύνης έχουν ενσωματωθεί πλέον σε πολλές πτυχές της καθημερινότητας, από την εξυπηρέτηση πελατών έως τα εργαλεία προσωπικής παραγωγικότητας. Ωστόσο, καθώς η χρήση τους εξαπλώνεται με ταχύτατους ρυθμούς, οι πιθανές επιπτώσεις τους στην ψυχική υγεία εξακολουθούν να διερευνώνται.
Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει τις αλληλεπιδράσεις με chatbots με την ψύχωση, μια κατάσταση που μπορεί να περιλαμβάνει παραληρητικές ιδέες, ψευδαισθήσεις και δυσκολία διάκρισης της πραγματικότητας από τις φανταστικές εμπειρίες. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία βασίζονταν κυρίως σε μεμονωμένα περιστατικά και μικρές μελέτες.
Νέα μελέτη παρατήρησης, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Psychiatry, δείχνει ότι, αν και τα περιστατικά ψύχωσης που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται να είναι σπάνια, η αλληλεπίδραση με chatbots ενδέχεται να επιδεινώνει τα συμπτώματα σε ευάλωτα άτομα, ιδιαίτερα σε όσους βιώνουν το πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο.
Διερευνώντας τη σύνδεση μεταξύ chatbots και ψύχωσης
Ερευνητές με επικεφαλής τον Zachary Bergson, από το Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Vanderbilt, εξέτασαν ηλεκτρονικούς ιατρικούς φακέλους περίπου 216.000 ασθενών που έλαβαν υπηρεσίες ψυχικής υγείας στο συγκεκριμένο ίδρυμα από τον Δεκέμβριο του 2022 έως τον Απρίλιο του 2026.
Με αναζήτηση λέξεων-κλειδιών και αξιολόγηση των ιατρικών σημειώσεων, εντόπισαν 73 άτομα με καταγεγραμμένη διάγνωση ψυχωτικής διαταραχής και σχετικές αναφορές στην τεχνητή νοημοσύνη.
Από αυτούς, 28 ασθενείς είχαν καταγραφές που έδειχναν επιδείνωση των ψυχωτικών συμπτωμάτων μετά τη χρήση chatbots. Περίπου το 61% βρισκόταν στο πρώτο ψυχωτικό επεισόδιο, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από εκείνο των άλλων ομάδων.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα πρώιμα στάδια μιας ψυχωτικής διαταραχής ενδέχεται να συνοδεύονται από μεγαλύτερη ευαλωτότητα σε αλληλεπιδράσεις με την τεχνητή νοημοσύνη που επιδεινώνουν τα συμπτώματα.
Οι διαφορετικοί τρόποι επίδρασης της τεχνητής νοημοσύνης
Για να διερευνήσουν πιθανούς μηχανισμούς, οι επιστήμονες ταξινόμησαν τα 28 περιστατικά σε τέσσερις θεωρητικές κατηγορίες.
Στο 64% των περιπτώσεων, τα chatbots λειτουργούσαν ως «ενισχυτές», επιβεβαιώνοντας ή ενδυναμώνοντας στρεβλές πεποιθήσεις. Στο 21%, η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη αποτελούσε το επίκεντρο παραληρητικών ιδεών. Περίπου το 11% αφορούσε περιπτώσεις όπου η αλληλεπίδραση φαινόταν να πυροδοτεί νέα συμπτώματα σε άτομα χωρίς προηγούμενο σχετικό ιστορικό. Κανένα περιστατικό δεν εντάχθηκε στην κατηγορία της από κοινού διαμόρφωσης επιβλαβών παραληρητικών αφηγήσεων μεταξύ χρήστη και chatbot.
Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι τα chatbots προκαλούν ψύχωση. Αναδεικνύει, ωστόσο, την ανάγκη περαιτέρω έρευνας και ενημέρωσης των επαγγελματιών υγείας σχετικά με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τους ασθενείς τους.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η συστηματική διερεύνηση της χρήσης chatbots κατά τις ψυχιατρικές αξιολογήσεις θα μπορούσε να συμβάλει στον έγκαιρο εντοπισμό πιθανών κινδύνων.
Πηγή: Medical Xpress
