Η Πάμελα Άντερσον "επέστρεψε" σε μια από τις πιο δύσκολες περιόδους της ζωής της, μιλώντας δημόσια για τη διάγνωση της με ηπατίτιδα C το 2002. Στην τελετή του amfAR Gala Venezia 2026, όπου τιμήθηκε με το Award of Courage, η ηθοποιός περιέγραψε τον φόβο που της προκάλεσε τότε η διάγνωση και τη δραματική επίδραση που είχε στις αποφάσεις της.

Όπως ανέφερε στην ομιλία της, ο γιατρός της τής είχε πει ότι πιθανότατα είχε περίπου δέκα χρόνια ζωής. Η ίδια έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι μολύνθηκε από τον ιό της ηπατίτιδας C μέσω κοινής χρήσης βελονών για τατουάζ με τον τότε σύζυγό της, Tommy Lee.

Σήμερα, όμως, η ιστορία της έχει ένα διαφορετικό τέλος: το 2015 η Άντερσον ανακοίνωσε ότι είχε απαλλαγεί από τον ιό.

Και αυτό ακριβώς είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα που προκύπτει από την εμπειρία της: η ηπατίτιδα C δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σήμερα ως μια αναπόφευκτα θανατηφόρα διάγνωση.

Μια σοβαρή λοίμωξη, αλλά πλέον ιάσιμη

Η ηπατίτιδα C είναι φλεγμονή του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας C (HCV). Η λοίμωξη μπορεί να είναι οξεία, δηλαδή βραχείας διάρκειας, ή να εξελιχθεί σε χρόνια νόσο.

Η χρόνια λοίμωξη μπορεί, εάν παραμείνει χωρίς διάγνωση και θεραπεία, να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, μεταξύ των οποίων κίρρωση του ήπατος και ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), το 2024 περίπου 239.000 άνθρωποι πέθαναν από ηπατίτιδα C, κυρίως εξαιτίας της κίρρωσης και του πρωτοπαθούς καρκίνου του ήπατος.

Η εικόνα αυτή εξηγεί γιατί η ηπατίτιδα C παραμένει σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας. Δεν σημαίνει όμως ότι η διάγνωση ισοδυναμεί με καταδίκη.

Αντίθετα, η σύγχρονη θεραπεία έχει αλλάξει ριζικά την πορεία της νόσου. Τα άμεσα δρώντα αντιιικά φάρμακα (direct-acting antivirals – DAAs) μπορούν να θεραπεύσουν πάνω από το 95% των ανθρώπων με ηπατίτιδα C.

Τι συμβαίνει μετά τη μόλυνση;

Η οξεία λοίμωξη από HCV είναι συνήθως ασυμπτωματική και, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, περίπου το 30% των μολυσμένων ανθρώπων μπορεί να αποβάλει αυτόματα τον ιό μέσα στους πρώτους έξι μήνες, χωρίς θεραπεία.

Για τους υπόλοιπους, περίπου 70%, η λοίμωξη εξελίσσεται σε χρόνια ηπατίτιδα C. Σε όσους αναπτύξουν χρόνια λοίμωξη, ο κίνδυνος εμφάνισης κίρρωσης υπολογίζεται σε 15% έως 30% μέσα σε διάστημα 20 ετών.

Το πρόβλημα είναι ότι η νόσος μπορεί να παραμείνει «σιωπηλή» για πολλά χρόνια. Έτσι, ένας άνθρωπος μπορεί να έχει χρόνια λοίμωξη χωρίς να γνωρίζει ότι έχει μολυνθεί, μέχρι να εμφανιστούν συμπτώματα που σχετίζονται με σημαντική βλάβη του ήπατος.

Αυτό καθιστά τον έλεγχο ιδιαίτερα σημαντικό.

Πώς μεταδίδεται ο ιός;

Ο HCV είναι ιός που μεταδίδεται μέσω του αίματος. Η μετάδοση πραγματοποιείται όταν αίμα μολυσμένου ατόμου εισέλθει στον οργανισμό άλλου ανθρώπου.

Οι συχνότεροι τρόποι μετάδοσης που αναφέρει ο ΠΟΥ είναι:

• η επαναχρησιμοποίηση ή η ανεπαρκής αποστείρωση ιατρικού εξοπλισμού, ιδιαίτερα συριγγών και βελονών,
• οι μη ελεγμένες μεταγγίσεις αίματος και προϊόντων αίματος,
• η κοινή χρήση εξοπλισμού κατά την ενέσιμη χρήση ναρκωτικών.

Ο ιός μπορεί επίσης να μεταδοθεί από μολυσμένη μητέρα στο βρέφος, καθώς και μέσω σεξουαλικών πρακτικών που συνεπάγονται έκθεση σε αίμα, αν και αυτοί οι τρόποι μετάδοσης είναι λιγότερο συχνοί.

Αντίθετα, η ηπατίτιδα C δεν μεταδίδεται με την καθημερινή κοινωνική επαφή. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι δεν μεταδίδεται μέσω του μητρικού γάλακτος, της τροφής, του νερού ή της απλής επαφής, όπως η αγκαλιά, το φιλί ή η κοινή χρήση φαγητού και ποτών.

Συμπτώματα

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της ηπατίτιδας C είναι ότι μπορεί να εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα.

Όταν εμφανίζονται συμπτώματα στην οξεία φάση, μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, έντονη κόπωση, απώλεια όρεξης, ναυτία και εμετό, κοιλιακό άλγος, σκούρα ούρα, ανοιχτόχρωμα κόπρανα, πόνο στις αρθρώσεις και ίκτερο, δηλαδή κιτρίνισμα του δέρματος ή των ματιών.

Η απουσία συμπτωμάτων, επομένως, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει λοίμωξη.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Ο έλεγχος για ηπατίτιδα C πραγματοποιείται σε δύο βασικά στάδια.

Αρχικά γίνεται ορολογικός έλεγχος για αντισώματα έναντι του HCV (anti-HCV). Ένα θετικό αποτέλεσμα δείχνει ότι το άτομο έχει εκτεθεί στον ιό κάποια στιγμή.

Επειδή όμως ένα θετικό τεστ αντισωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο ιός εξακολουθεί να υπάρχει στον οργανισμό, απαιτείται στη συνέχεια μοριακός έλεγχος για HCV RNA, ώστε να επιβεβαιωθεί η ενεργός λοίμωξη και η ανάγκη για θεραπεία. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή ένα ποσοστό των ανθρώπων αποβάλλει τον ιό φυσικά, αλλά εξακολουθεί να έχει θετικά αντισώματα.

Μετά τη διάγνωση χρόνιας λοίμωξης, αξιολογείται και ο βαθμός βλάβης του ήπατος, δηλαδή η παρουσία και η έκταση ίνωσης ή κίρρωσης. Αυτό μπορεί να γίνει με βιοψία ή με μη επεμβατικές εξετάσεις, μεταξύ άλλων αιματολογικές.

Η θεραπεία που άλλαξε την ιστορία της ηπατίτιδας C

Η μεγαλύτερη αλλαγή στην αντιμετώπιση της νόσου ήρθε με τα άμεσα δρώντα αντιιικά φάρμακα (DAAs).

Ο ΠΟΥ συστήνει τη χορήγησή τους σε ενήλικες, εφήβους και παιδιά από την ηλικία των 3 ετών με χρόνια ηπατίτιδα C. Πρόκειται για από του στόματος θεραπείες μικρής διάρκειας, με λίγες ή και καθόλου ανεπιθύμητες ενέργειες στις περισσότερες περιπτώσεις.

Η διάρκεια της θεραπείας είναι συνήθως 12 έως 24 εβδομάδες, ανάλογα και με το αν υπάρχει κίρρωση. Τα DAAs μπορούν να θεραπεύσουν τη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών, με ποσοστά ίασης που ξεπερνούν το 95%.

Πρόκειται για τεράστια αλλαγή σε σχέση με την εποχή κατά την οποία η θεραπεία βασιζόταν σε interferon-based σχήματα. Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι οι πρώτες θεραπείες χωρίς ιντερφερόνη εγκρίθηκαν το 2013 και το 2014, ανοίγοντας τον δρόμο για θεραπεία μιας σοβαρής χρόνιας λοιμώδους νόσου μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Ένα από τα ευρέως χρησιμοποιούμενα και χαμηλού κόστουςσχήματα είναι ο συνδυασμός sofosbuvir και daclatasvir. Η διαθεσιμότητα γενόσημων εκδόσεων έχει συμβάλει στη σημαντική μείωση του κόστους σε πολλές χώρες.

Το μεγάλο πρόβλημα σήμερα δεν είναι η έλλειψη αποτελεσματικής θεραπείας

Παρά την εντυπωσιακή πρόοδο της ιατρικής, η ηπατίτιδα C εξακολουθεί να σκοτώνει ανθρώπους — κυρίως επειδή πολλοί δεν γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί και δεν φτάνουν έγκαιρα στη θεραπεία.

Ο ΠΟΥ εκτιμά ότι από τα περίπου 68 εκατομμύρια άτομα που είχαν μολυνθεί συνολικά από HCV την περίοδο 2015-2024, μόλις το 36% γνώριζε τη διάγνωσή του έως το τέλος του 2024. Από όσους είχαν διαγνωστεί με χρόνια λοίμωξη, περίπου 20% είχαν λάβει θεραπεία με DAAs.

Με άλλα λόγια, η επιστήμη έχει πλέον τη δυνατότητα να θεραπεύσει τη νόσο, αλλά η πρόσβαση στη διάγνωση και τη θεραπεία παραμένει η μεγάλη πρόκληση.

Για τον λόγο αυτό ο ΠΟΥ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην έγκαιρη διάγνωση και συνιστά τον έλεγχο ανθρώπων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο λοίμωξης. Σε χώρες ή περιοχές με ενδιάμεση ή υψηλή επιπολασμό αντισωμάτων HCV στον γενικό πληθυσμό, συστήνεται επίσης ευρύτερος έλεγχος εφήβων και ενηλίκων.

Δεν υπάρχει ακόμη εμβόλιο

Σε αντίθεση με την ηπατίτιδα Α και την ηπατίτιδα Β, δεν υπάρχει σήμερα αποτελεσματικό εμβόλιο για την ηπατίτιδα C. Η πρόληψη βασίζεται επομένως στην αποφυγή έκθεσης σε μολυσμένο αίμα.

Στα μέτρα πρόληψης περιλαμβάνονται η ασφαλής χρήση και διαχείριση βελονών και ιατρικού εξοπλισμού, ο έλεγχος του δωριζόμενου αίματος και, όπου χρειάζεται, υπηρεσίες μείωσης της βλάβης για ανθρώπους που κάνουν ενέσιμη χρήση ουσιών. Ο ΠΟΥ αναφέρει επίσης τη χρήση μεθόδων προφύλαξης κατά τις σεξουαλικές πρακτικές που ενδέχεται να συνεπάγονται έκθεση σε αίμα.

Πηγές: People.com, WHO