Οι ισχυρισμοί για τα οφέλη του γιαουρτιού στην υγεία δεν είναι καινούργιοι. Σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, ο Μογγόλος αυτοκράτορας Τζένγκις Χαν, στα τέλη του 12ου και στις αρχές του 13ου αιώνα, φέρεται να πίστευε ότι το γιαούρτι μπορούσε να προσφέρει δύναμη και γενναιότητα στον στρατό του.
Η «γενναιότητα» δεν έχει φυσικά επιβεβαιωθεί επιστημονικά. Η σύγχρονη έρευνα, ωστόσο, αρχίζει να προσθέτει στοιχεία σχετικά με τον πιθανό ρόλο του γιαουρτιού σε μια διατροφή που συνδέεται με καλύτερη υγεία και υγιή γήρανση.
Πρόσφατη εργασία, που δημοσιεύθηκε στο The Journal of Nutrition, Health and Aging, εξετάζει μεταξύ άλλων τη θέση του γιαουρτιού στο πλαίσιο μιας διατροφής που μπορεί να συμβάλλει στην επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, ενώ παράλληλα σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο ορισμένων χρόνιων νοσημάτων.
Το παράδοξο των κορεσμένων λιπαρών
Το γιαούρτι, ιδιαίτερα το πλήρες, περιέχει κορεσμένα λιπαρά. Για πολλά χρόνια, αυτό αποτέλεσε λόγο προβληματισμού, καθώς τα κορεσμένα λιπαρά έχουν συνδεθεί με αύξηση της LDL, της λεγόμενης «κακής» χοληστερόλης, και με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Ωστόσο, η εικόνα φαίνεται να είναι πιο σύνθετη.
Μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών έχει δείξει ότι το γιαούρτι με προβιοτικά μπορεί να μειώνει την ολική και την LDL χοληστερόλη σε άτομα με ήπια έως μέτρια αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης.
Παράλληλα, μεγάλες παρατηρητικές μελέτες έχουν καταγράψει συσχετίσεις ανάμεσα στην τακτική κατανάλωση γιαουρτιού και σε καλύτερους δείκτες καρδιαγγειακής υγείας.
Σε μεγάλες αμερικανικές μελέτες, η κατανάλωση γιαουρτιού τουλάχιστον πέντε φορές την εβδομάδα συσχετίστηκε με 16% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης υψηλής αρτηριακής πίεσης.
Σε άτομα που ήδη είχαν υπέρταση, η κατανάλωση γιαουρτιού τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα συσχετίστηκε με 17% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου στις γυναίκες και 21% στους άνδρες.
Πλήρες ή χαμηλών λιπαρών;
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ευρήματα μεγάλης μελέτης από τη Δανία. Η αντικατάσταση γάλακτος χαμηλών ή υψηλών λιπαρών με πλήρες γιαούρτι συσχετίστηκε με 11%-13% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιοπάθειας.
Τα αποτελέσματα αυτά αναδεικνύουν αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν «food-matrix effect», δηλαδή την επίδραση της συνολικής δομής ενός τροφίμου.
Με άλλα λόγια, η επίδραση ενός τροφίμου στην υγεία δεν μπορεί πάντα να προβλεφθεί εξετάζοντας ένα μόνο θρεπτικό συστατικό, όπως τα κορεσμένα λιπαρά, απομονωμένα από το υπόλοιπο τρόφιμο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα κορεσμένα λιπαρά παύουν να έχουν σημασία για την καρδιαγγειακή υγεία. Σημαίνει ότι η αξιολόγηση ενός τροφίμου χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη το σύνολο των συστατικών του και τον τρόπο με τον οποίο αυτά αλληλεπιδρούν.
Δεν υπάρχει ένα «μαγικό» γιαούρτι για όλους
Παρά τα ενθαρρυντικά δεδομένα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός μερίδων γιαουρτιού που θα πρέπει να καταναλώνουν όλοι.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία μπροστά στα ράφια των σούπερ μάρκετ, όπου υπάρχουν δεκάδες διαφορετικές επιλογές: γιαούρτια με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη, προϊόντα με πρόσθετη ζάχαρη, πλήρη ή χαμηλών λιπαρών, καθώς και προϊόντα που περιέχουν διαφορετικά στελέχη βακτηρίων.
Επομένως, η διατροφική αξία ενός γιαουρτιού δεν εξαρτάται μόνο από το αν αναγράφεται στη συσκευασία η λέξη «προβιοτικό» ή «υψηλής πρωτεΐνης», αλλά και από τη συνολική σύστασή του.
Μια πρακτική προσέγγιση είναι να αντιμετωπίζεται το γιαούρτι ως πυκνό σε θρεπτικά συστατικά τρόφιμο μέσα σε ένα συνολικά υγιεινό διατροφικό πρότυπο.
Για παράδειγμα, μπορεί να συνδυαστεί με φρούτα και δημητριακά ολικής άλεσης στο πρωινό, να αποτελέσει σνακ αντί για ένα περισσότερο επεξεργασμένο τρόφιμο ή να χρησιμοποιηθεί ως βάση για αλμυρές σάλτσες, ντιπ και dressings.
Το μεγάλο ερώτημα: τι κάνουν τα βακτήρια;
Ένα από τα πεδία που χρειάζονται περισσότερη έρευνα αφορά τα βακτήρια που περιέχει το γιαούρτι.
Δεν είναι όλα τα βακτήρια ίδια. Τα διαφορετικά στελέχη μπορεί να έχουν διαφορετικές ιδιότητες και διαφορετικές επιδράσεις στον ανθρώπινο οργανισμό.
Αυτό ανοίγει και τον δρόμο προς μια πιο εξατομικευμένη προσέγγιση στη διατροφή. Στο μέλλον, ο στόχος θα μπορούσε να είναι να γνωρίζουμε ποιος τύπος γιαουρτιού, με ποια βακτηριακά στελέχη και σε ποια ποσότητα είναι καταλληλότερος για κάθε άνθρωπο, ανάλογα με τις ανάγκες και το στάδιο της ζωής του.
