Η βεβαιότητα ότι οι χαμηλές θερμοκρασίες ευθύνονται για τις ιώσεις που κάνουν θραύση το χειμώνα, φαίνεται ότι προέκυψε ως αποτέλεσμα ενός λογικού συσχετισμού αφού συχνά την έκθεση στο κρύο, ακολουθεί η εμφάνιση κάποιας λοίμωξης του αναπνευστικού κυρίως.
Οι επιστήμονες ωστόσο είναι ξεκάθαροι: Το κρύο δεν είναι η αιτία πίσω από τις εποχικές ιώσεις. Είναι όμως ο παράγοντας που σε συνδυασμό με άλλες βιολογικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές παραμέτρους, καθιστούν τους ανθρώπους πιο ευάλωτους σε λοιμώξεις του αναπνευστικού, ειδικά κατά τους χειμερινούς μήνες.
Οι ιοί της εποχής
Τα κρυολογήματα και η γρίπη προκαλούνται από ιούς, όχι από τον κρύο αέρα. Οι ρινοϊοί, είναι υπεύθυνοι για το κοινό κρυολόγημα, και όπως οι ιοί της γρίπης μεταδίδονται μέσω σταγονιδίων ή φυσικής επαφής, ανεξάρτητα από την εξωτερική θερμοκρασία. Ωστόσο είναι πραγματικότητα ότι τα ποσοστά αναπνευστικών λοιμώξεων αυξάνονται σταθερά κατά τις ψυχρότερες εποχές του χρόνου - ένα μοτίβο που έχει παρατηρηθεί παγκοσμίως.
Αυτό το εποχιακό μοτίβο οφείλεται εν μέρει στον τρόπο με τον οποίο οι χαμηλές θερμοκρασίες και η χαμηλή υγρασία επηρεάζουν τη δράση των ιών στο περιβάλλον καθώς σύμφωνα με έρευνες οι παθογόνοι οργανισμοί επιβιώνουν περισσότερο και παραμένουν μολυσματικοί για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα σε κρύες και ξηρές συνθήκες.
Ο ξηρός αέρας προκαλεί επίσης την ταχεία εξάτμιση μικροσκοπικών σταγονιδίων που απελευθερώνονται όταν οι άνθρωποι αναπνέουν, μιλάνε, βήχουν ή φτερνίζονται. Αυτό δημιουργεί μικρότερα σωματίδια που παραμένουν αιωρούμενα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, αυξάνοντας την πιθανότητα να τα εισπνεύσουν και οι υπόλοιποι που βρίσκονται στον χώρο.
Η θερμοκρασία του περιβάλλοντος επηρεάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο το σώμα αμύνεται από πιθανή μόλυνση. Η εισπνοή κρύου αέρα μειώνει τη θερμοκρασία στο εσωτερικό της μύτης και των αεραγωγών, προκαλώντας αγγειοσυστολή, δηλαδή στένωση των αιμοφόρων αγγείων, η οποία με την σειρά της μειώνει τη ροή του αίματος στους ιστούς.
Στο βλεννογόνο της μύτης και των αεραγωγών, αυτή η μειωμένη ροή αίματος μπορεί να αποδυναμώσει τις τοπικές ανοσολογικές αποκρίσεις που κανονικά βοηθούν στην ανίχνευση και την εξάλειψη των ιών πριν αυτοί προκαλέσουν μόλυνση.
Η έκθεση στο κρύο και το στρες που προκαλείται στο σώμα καθώς προσπαθεί να διατηρήσει την θερμοκρασία του, μπορούν επίσης να επηρεάσουν την κανονική λειτουργία των αεραγωγών, ιδιαίτερα σε άτομα με ευαίσθητο αναπνευστικό σύστημα. Όλοι αυτοί οι παράγοντες τελικά μπορούν να καταστείλουν τις πρώτες γραμμές άμυνας του σώματος στη μύτη και τον λαιμό.
Δεν είναι λοιπόν ο κρύος αέρας που δημιουργεί τους ιούς. Απλά τους διευκολύνει να αποκτήσουν πρόσβαση στο σώμα, καταλήγουν οι ειδικοί.
Συνωστισμός και στενές επαφές
Ο κρύος καιρός ενθαρρύνει τους ανθρώπους να περνούν περισσότερο χρόνο σε εσωτερικούς χώρους, συχνά σε στενή επαφή με άλλους. Οι πολυσύχναστοι χώροι με κακό αερισμό επιτρέπουν τη συσσώρευση σταγονιδίων με παθογόνα στον αέρα, καθιστώντας έτσι πιο πιθανή τη μετάδοση.
Κατά τη διάρκεια του χειμώνα επίσης, η μειωμένη έκθεση στο ηλιακό φως οδηγεί σε χαμηλότερη παραγωγή βιταμίνης D η οποία εμπλέκεται στη ρύθμιση της ανοσολογικής λειτουργίας.
Πώς επηρεάζει η έλλειψη υγρασίας
Ο ξηρός αέρας, ιδιαίτερα στους εσωτερικούς χώρους που θερμαίνονται κατά τη διάρκεια του χειμώνα, μπορεί να στεγνώσει το βλεννογόνο της μύτης και του λαιμού, μειώνοντας την αποτελεσματικότητα της βλέννας και υπονομεύοντας την ικανότητα της να “παγιδεύει” τους ιούς και να βοηθά στην απομάκρυνσή τους από τους αεραγωγούς, μια διαδικασία γνωστή ως βλεννοκροσσωτή κάθαρση. Όταν αυτή η διαδικασία διαταράσσεται, οι ιοί μπορούν να παρακάμψουν πιο εύκολα την άμυνα των κυττάρων μας.
Οι χαμηλές θερμοκρασίες δοκιμάζουν επιπλέον όσους ήδη αντιμετωπίζουν αναπνευστικές παθήσεις όπως άσθμα ή αλλεργική ρινίτιδα. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν καταλήξει ότι το κρύο μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα τους και να αυξήσει τις πιθανότητες λειτουργικής βλάβης.
Συμπερασματικά, παρά την αντίθετη άποψη της… μαμάς μας, αυτό που κάνει ο χειμωνιάτικος καιρός είναι τελικά να λειτουργεί ως ενισχυτής κινδύνου, είναι δηλαδή ένας σημαντικός παράγοντας για τη δημιουργία των συνθηκών που χρειάζονται οι ιοί ώστε να επιβιώνουν ευκολότερα, να εξαπλώνονται και να τελικά να νικούν την άμυνα του οργανισμού.
Οπότε, αντί να κατηγορούμε τον κακό μας τον καιρό την επόμενη φορά που θα μας ταλαιπωρεί ένα συνάχι, οι γιατροί συστήνουν να προσέχουμε προκαταβολικά, παίρνοντας μέτρα πρόληψης όπως ο επαρκής αερισμός των εσωτερικών χώρων και η υποστήριξη της ανοσολογικής μας υγείας, ακόμα και με λήψη βιταμινών και συμπληρωμάτων διατροφής αν αυτό είναι αναγκαίο.
Πηγή: THE CONVERSATION.COM
