Ιδιαίτερα επώδυνη μπορεί να γίνει η καθημερινότητα όσων πάσχουν από αρθρίτιδα στον αντίχειρα. Ο πόνος δεν τους επιτρέπει να κάνουν απλές, αλλά απολύτως απαραίτητες κινήσεις, για τη διεκπεραίωση εργασιών, όπως το κούμπωμα ενός κουμπιού, ο χειρισμός του κινητού, το κράτημα ενός πιάτου ή το ανέβασμα ενός φερμουάρ. Αυτή η πάθηση, που είναι αποτέλεσμα υπέρχρησης, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν μπορεί να προληφθεί ούτε να αναστραφεί. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες πρακτικές που μπορούν να αποτρέψουν ή να μειώσουν τον πόνο και αγωγές που δύνανται να τον αντιμετωπίσουν, ώστε να γίνει πιο υποφερτή η ζωή των ασθενών.

Κίνηση σε τρεις κατευθύνσεις

«Η μοναδική φύση της βασικής άρθρωσης του αντίχειρα επιτρέπει ένα μεγάλο εύρος κινήσεων σε τρεις κατευθύνσεις, καθιστώντας εφικτό το πιάσιμο και το κράτημα αντικειμένων. Στην πραγματικότητα, σε αυτό το δάχτυλο βασίζεται περίπου το 40% της λειτουργίας του χεριού. Εργασίες, όπως το γράψιμο, ράψιμο, το κόψιμο με ψαλίδι, χόμπι, όπως η κηπουρική και αθλήματα όπως το τένις και οι ρακέτες είναι επώδυνα.

Αιτία είναι η οξεία ή σταδιακή βλάβη των συνδέσμων που συγκρατούν τα οστά της βασικής άρθρωσης του αντίχειρα, η οποία οδηγεί σε εκφύλιση των χόνδρων και αστάθειά της. Τότε, τα οστά δεν ευθυγραμμίζονται σωστά, δεν λειτουργούν σωστά και προκαλείται πόνος», εξηγεί ο δρ Παναγιώτης Πάντος, Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Διευθυντής της Ορθοπαιδικής Κλινικής Άνω Άκρου στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και υπεύθυνος των τμημάτων Άνω Άκρου και Αθλητικών Κακώσεων της Osteon Orthopedic & Spine Clinic.

«Αυτός ο σταδιακά επιδεινούμενος πόνος εντοπίζεται στη βάση του αντίχειρα ή επεκτείνεται και στον καρπό, όταν ο ασθενής επιχειρεί να πιάσει, στρίψει ή τσιμπήσει κάποιο αντικείμενο. Πιο επώδυνη είναι η πλάγια κίνηση του αντίχειρα. Στα συμπτώματα περιλαμβάνεται επίσης η πτώση των αντικειμένων, λόγω αδυναμίας συγκράτησης εξαιτίας του πόνου, της αδυναμίας των μαλακών ιστών ή της κακής ευθυγράμμισης της άρθρωσης», προσθέτει.

Παραμόρφωση της άρθρωσης

Με την πάροδο του χρόνου περιορίζεται το εύρος κίνησης του αντίχειρα και η άρθρωση αρχίζει να παραμορφώνεται. Η βάση του αντίχειρα στρέφεται προς τα έξω και ο χώρος μεταξύ του αντίχειρα και του δείκτη μειώνεται.

Η πάθηση εμφανίζεται συνήθως σε άτομα άνω των 50 ετών και η εξέλιξή της μπορεί να εκτείνεται σε διάστημα 10 ετών. Παρότι ο οποιοσδήποτε μπορεί να αναπτύξει αρθρίτιδα στον αντίχειρα περισσότερο επηρεάζονται οι γυναίκες και υπάρχουν τρεις βασικοί λόγοι γι’ αυτό. Η γενετική αποτελεί τον κυριότερο, αφού καθορίζει τόσο το σχήμα της άρθρωσης όσο και την ποιότητα των συνδέσμων, καθιστώντας την άρθρωση πιο ευπαθή.

Οι γυναίκες έχουν επίσης μεγαλύτερη ευλυγισία στους συνδέσμους από τους άνδρες, γεγονός που καθιστά τη συγκεκριμένη άρθρωση πιο επιρρεπή σε αστάθεια με την πάροδο του χρόνου. Έχει βρεθεί δε ότι η μείωση των οιστρογόνων και του κολλαγόνου μετά την εμμηνόπαυση καθιστά τους συνδέσμους λιγότερο ανθεκτικούς.

Εάν η αρθρίτιδα βρίσκεται σε αρχικά στάδια οι ασθενείς διδάσκονται πώς να χρησιμοποιούν τον αντίχειρα με τρόπο που τους παρέχει μεγαλύτερη σταθερότητα και λιγότερο πόνο.

Πρακτικές συμβουλές

Για να ασκείται λιγότερη πίεση στην άρθρωση ο δρ Πάντος δίνει μερικές απλές πρακτικές συμβουλές:

• Χρήση του τηλεφώνου σε ανοιχτή ακρόαση, αντί να κρατείται με το χέρι.
• Χρήση εργονομικών mouse υπολογιστών
• Χρήση ηλεκτρικού κλαδευτηριού για τον κήπο αντί χειροκίνητου
• Χρήση ηλεκτρικού ανοιχτηριού για τις κονσέρβες
• Στύψιμο των ρούχων τυλίγοντάς τα γύρω από μια βρύση και πιέζοντάς τα απαλά.
• Αποφυγή δραστηριοτήτων που απαιτούν επαναλαμβανόμενες κινήσεις του αντίχειρα (π.χ. κόψιμο με ψαλίδι), στρίψιμο (π.χ. άνοιγμα βιδωτού πώματος) ή συνεχόμενη πίεσή του (π.χ. ράψιμο).
• Αποφυγή μεταφοράς βάρους
• Πιάσιμο αντικειμένων όχι μόνο με τα ακροδάχτυλα, αλλά χρησιμοποιώντας και την παλάμη.

Απλές ασκήσεις του αντίχειρα μπορούν να μειώσουν τα συμπτώματα της αρθρίτιδας στη βασική άρθρωση του αντίχειρα. Έχοντας ανοιχτή την παλάμη:

• Κάντε απαλό μασάζ στο σαρκώδες μέρος κάτω από τον αντίχειρα
• Σχηματίστε ορθή γωνία απομακρύνοντας τον αντίχειρα από τα υπόλοιπα δάκτυλα, χωρίς βοήθεια από το άλλο χέρι. Επαναλάβετε αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της ημέρας
• Αγγίξτε κάθε δάχτυλο με τον αντίχειρα επαναφέροντας τον κάθε φορά στην αρχική θέση
• Προσεγγίστε τον αντίχειρα στο κέντρο της παλάμης και απομακρύνετέ τον
• Η εφαρμογή θερμότητας επίσης καταπραΰνει τις πονεμένες αρθρώσεις (πιο αποτελεσματικά από τον πάγο).

Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα

Όπως και για τις περισσότερες αρθροπάθειες, τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα είναι αποτελεσματικά στον έλεγχο του πόνου. Η χρήση τους θα πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα με τα συμπτώματα. Σε γενικές γραμμές, όμως, δεν πρέπει να χορηγούνται σε μακροχρόνια βάση.

Νάρθηκες

Η αρχική θεραπεία της αρθρίτιδας της βασικής άρθρωσης του αντίχειρα βασίζεται, επίσης, στη μείωση της φλεγμονής με την ανάπαυση της άρθρωσης. Αυτό επιτυγχάνεται με την ακινητοποίηση ή υποστήριξη του αντίχειρα κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων που τον επιδεινώνουν, όπως η κηπουρική. Μελέτη έχει δείξει ότι η χρήση νάρθηκα βοηθά 7 στους 10 ασθενείς να αποφύγουν εντελώς τη χειρουργική επέμβαση.

Φυσικοθεραπεία

Στα αρχικά στάδια συστήνεται φυσικοθεραπεία, στόχος της οποίας είναι η εκμάθηση επιπλέον ασκήσεων για την ενδυνάμωση των μικρών μυών ώστε να σταθεροποιηθεί η άρθρωση και η εκπαίδευση στον τρόπο τροποποίησης των δραστηριοτήτων λαβής, έτσι ώστε να φορτίζεται λιγότερο η άρθρωση. Σε προχωρημένο στάδιο αρθρίτιδας η φυσικοθεραπεία δεν προσφέρει πολλά.

Έγχυση κορτικοστεροειδών

Όταν αυτά τα βήματα δεν είναι αρκετά, οι ενέσεις στεροειδών μπορούν να βοηθήσουν ασθενείς με αρθρίτιδα στη βασική άρθρωση του αντίχειρα σε αρχικό έως μέτριο στάδιο της νόσου. Η επίδραση είναι προσωρινή σε ασθενείς με αρθρίτιδα σε προχωρημένο στάδιο, σε αντίθεση με εκείνους που έχουν μόνο φλεγμονή χωρίς ακτινογραφικά σημάδια αλλοιώσεων στις αρθρώσεις.

Χειρουργική επέμβαση

Σε ασθενείς με αρθρίτιδα τελικού σταδίου συστήνεται η χειρουργική θεραπεία. Υπάρχουν πολλές εναλλακτικές λύσεις και η επιλογή εκείνης που ταιριάζει καλύτερα στον πάσχοντα εξαρτάται από το στάδιο του εκφυλισμού της άρθρωσης και τις απαιτήσεις των δραστηριοτήτων του.

«Για αρθρίτιδα προχωρημένου σταδίου σε νεαρούς ασθενείς με υψηλές σωματικές απαιτήσεις του χεριού, η αφαίρεση του μείζονος πολυγώνου, η παρεμβολή συνθετικού υλικού, η απονεύρωση στην περιοχή της άρθρωσης του αντίχειρα, η αρθρόδεση ή η ολική αρθροπλαστική είναι οι καλύτερες λύσεις», καταλήγει ο δρ Πάντος.