Ο μεσημεριανός ύπνος, η ιερή σιέστα, είναι μια συνήθεια που χαιρετίζεται ως σημαντική για την υγεία και την διατήρηση της ενέργειας καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής ωστόσο την έχει σχεδόν καταργήσει ενώ υπάρχουν και άνθρωποι που όταν κοιμούνται μεσημέρι δηλώνουν ότι ξυπνάνε σαν άρρωστοι.
Ο Δρ Waiz Wasey, γιατρός ειδικευμένος στον ύπνο με εκπαίδευση από την Mayo Clinic, με έδρα το Scottsdale της Αριζόνα, λέει ότι συμπτώματα όπως ναυτία, ζάλη και αίσθημα ελαφριάς ζάλης μετά από έναν υπνάκο είναι συνηθισμένα. Αυτά μπορεί να ποικίλλουν από ήπια έως σοβαρά, και μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες.
Γιατί αισθάνομαι αδιαθεσία μετά από έναν υπνάκο;
Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους οι άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται ναυτία, ζάλη ή γενική αδιαθεσία μετά από έναν υπνάκο.
Αδράνεια ύπνου: Ο Wasey λέει ότι η αδράνεια ύπνου, που χαρακτηρίζεται από ζάλη, αίσθημα ελαφριάς κεφαλαλγίας, ναυτία και αποπροσανατολισμό, είναι ένας από τους κύριους λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι αισθάνονται αδιαθεσία μετά από έναν υπνάκο.
Οι κύκλοι ύπνου διαρκούν συνήθως περίπου 90 λεπτά, που περιλαμβάνουν τρία στάδια ύπνου συν τον ύπνο REM. Οι άνθρωποι συνήθως περνούν από τρεις ή τέσσερις κύκλους ύπνου κάθε νύχτα, αλλά όταν ξυπνούν χωρίς να έχουν ολοκληρώσει έναν πλήρη κύκλο, μπορεί να εμφανίσουν δυσάρεστα, συχνά αποπροσανατολιστικά συμπτώματα, λέει.
Οι περισσότερες περιπτώσεις αδράνειας ύπνου είναι ήπιες και υποχωρούν από μόνες τους μετά από περίπου 20 λεπτά, λέει η Δρ Funke Afolabi-Brown, πιστοποιημένη γιατρός ύπνου με έδρα τη Φιλαδέλφεια. Ωστόσο, σε ακραίες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν «εξουθενωτικά συμπτώματα που διαρκούν τέσσερις έως έξι ώρες, μερικές φορές με εμετό ή συμπτώματα πανικού».
Η αδράνεια ύπνου δεν ισχύει μόνο στο μεσημεριανό ύπνο: μπορεί επίσης να συμβεί όταν ξυπνάτε από τον νυχτερινό ύπνο. Ωστόσο, αυτό είναι λιγότερο συνηθισμένο, λέει ο Wasey, καθώς κάποιος που έχει ολοκληρώσει μερικούς κύκλους ύπνου αισθάνεται πιο αναζωογονημένος όταν ξυπνά.
Τα συμπτώματα τείνουν επίσης να είναι πιο σοβαρά μετά από σιέστα λόγω του κιρκάρδιου ρυθμού του σώματός σας, ή του φυσικού ημερήσιου κύκλου ύπνου. «Το σώμα σας δεν περιμένει να κοιμηθεί το απόγευμα», εξηγεί η Afolabi-Brown. «Η πρωινή νωθρότητα συνήθως υποχωρεί μέσα σε 15-30 λεπτά, ενώ τα συμπτώματα μετά τον ύπνο μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο».
Ο Wasey σημειώνει ότι τα άτομα που πάσχουν από άπνοια ύπνου, αϋπνία ή έλλειψη ύπνου είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν πιο ακραία συμπτώματα αδράνειας ύπνου.
Γαστρεντερικά προβλήματα: Η παλινδρόμηση οξέος – γνωστή και ως γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή καούρα – είναι μια συχνή αιτία ναυτίας, ζάλης και πόνου στο στήθος μετά από ξεκούραση, λέει ο Δρ Bharat Pothuri, πιστοποιημένος γαστρεντερολόγος με έδρα το Χιούστον του Τέξας. Χαρακτηρίζεται από την παλινδρόμηση του οξέος του στομάχου στον οισοφάγο, και το ξάπλωμα μετά το φαγητό επιδεινώνει τα συμπτώματα.
Τα στομαχικά προβλήματα μπορεί να εμφανιστούν μετά από μια ολόκληρη νύχτα ύπνου, αλλά είναι ιδιαίτερα συχνά σε άτομα που κοιμούνται κατά τη διάρκεια της ημέρας, επειδή μπορεί να ξαπλώνουν αμέσως μετά το μεσημεριανό γεύμα ή ένα σνακ.
Η Δρ Rucha Mehta Shah, πιστοποιημένη γαστρεντερολόγος στο Scottsdale της Αριζόνα, λέει ότι η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο. «Ορισμένα τρόφιμα, όπως τα λιπαρά, τα τηγανητά, τα κρεμώδη, τα γαλακτοκομικά ή τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, μπορούν να παραμείνουν στο στομάχι για περισσότερο χρόνο και να προκαλέσουν περισσότερα συμπτώματα», λέει.
Άλλες αιτίες: Η αφυδάτωση και το χαμηλό σάκχαρο στο αίμα μπορούν να προκαλέσουν αδιαθεσία κατά το ξύπνημα, λέει ο Wasey. Η άπνοια ύπνου, μια κατάσταση κατά την οποία η αναπνοή σταματά και ξεκινά απότομα κατά τη διάρκεια του ύπνου, μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως πονοκεφάλους, πονόλαιμο και ακόμη και άγχος. «Οι διαταραχές στην αναπνοή μπορούν να οδηγήσουν σε πτώση των επιπέδων οξυγόνου, η οποία μπορεί να προκαλέσει πονοκεφάλους, ζάλη και ναυτία», εξηγεί.
Λιγότερο συχνά προβλήματα περιλαμβάνουν τη δυσαυτονομία, την αδυναμία ρύθμισης των ακούσιων σωματικών λειτουργιών, όπως ο καρδιακός ρυθμός και η αρτηριακή πίεση, και τον καλοήθη παροξυσμικό ίλιγγο θέσης, που χαρακτηρίζεται από ζάλη μετά από αλλαγή της θέσης του κεφαλιού, όπως όταν ξαπλώνετε ή κάθεστε στο κρεβάτι.
Εάν υποψιάζεστε ότι έχετε κάποιο από αυτά τα συμπτώματα, ο Wasey συνιστά να συμβουλευτείτε έναν γιατρό.
Έχει σημασία η διάρκεια του ύπνου;
Ένας σύντομος ύπνος είναι η ασφαλής επιλογή.
«Πάντα συνιστούμε οι ύπνοι να είναι σύντομοι: 20 λεπτά ή λιγότερο», τονίζει ο Wasey. «Εάν ο ύπνος διαρκέσει περισσότερο από 20 λεπτά, μπορεί να περάσει σε βαθύ ύπνο. Εάν ξυπνήσουν κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου, είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν δυσάρεστα συμπτώματα κατά το ξύπνημα».
Εάν ένα σύντομο ξάπλωμα δεν φαίνεται αρκετό, δώστε στον εαυτό σας χρόνο να ολοκληρώσετε έναν πλήρη κύκλο ύπνου 90 λεπτών. «Λέω στους ασθενείς να κάνουν είτε έναν υπνάκο 20 λεπτών είτε έναν 90 λεπτών», λέει.
Εάν τα γαστρεντερικά προβλήματα προκαλούν δυσκολίες, περιορίστε τον υπνάκο σε μισή ώρα. Το πεπτικό σύστημα τείνει να επιβραδύνεται μετά από 20 λεπτά ύπνου, πράγμα που σημαίνει ότι η τροφή παραμένει στο στομάχι για περισσότερο χρόνο. Επιπλέον, όσο λιγότερο χρόνο περνάτε σε οριζόντια θέση, τόσο λιγότερο χρόνο έχει το στομαχικό οξύ να ερεθίσει τον οισοφάγο.
