Ένα απλό «μπράβο» ή «υπέροχα» μπορεί να φαίνεται ασήμαντο σε ένα νοσοκομειακό περιβάλλον. Ωστόσο, σύμφωνα με νέα μελέτη, ο τρόπος με τον οποίο οι επαγγελματίες υγείας χρησιμοποιούν τον έπαινο στους ασθενείς με άνοια μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την ποιότητα της επικοινωνίας και της φροντίδας.

Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε πρόσφατα και βασίζεται σε διδακτορική μελέτη για τη λεγόμενη «elderspeak» επικοινωνία , εξετάζει πώς ο έπαινος χρησιμοποιείται κατά τη νοσηλεία ατόμων με άνοια σε νοσοκομεία οξείας φροντίδας.

Ο όρος «elderspeak» περιγράφει έναν απλοποιημένο τρόπο ομιλίας που συχνά περιλαμβάνει χαϊδευτικές προσφωνήσεις, πιο υψηλό ή τραγουδιστό τόνο φωνής και επαναλαμβανόμενο ή υπερβολικό έπαινο. Πρόκειται για τρόπο επικοινωνίας που χρησιμοποιείται συχνά προς ηλικιωμένους και έχει συγκριθεί με τον τρόπο που μιλούν οι ενήλικες σε μικρά παιδιά, γεγονός που έχει προκαλέσει συζητήσεις για το κατά πόσο είναι υποστηρικτικός ή πατερναλιστικός.

Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι εκφράσεις όπως «αγάπη μου» ή «καλέ μου» μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να λειτουργήσουν υποστηρικτικά, ανάλογα με το πλαίσιο χρήσης τους. Αντίστοιχα, οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν αν ο έπαινος μπορεί να διευκολύνει τη φροντίδα ή, αντίθετα, να δημιουργήσει προβλήματα στην επικοινωνία.

Όταν ο έπαινος βοηθά τη συζήτηση να συνεχιστεί

Για τις ανάγκες της μελέτης, οι ερευνητές κατέγραψαν με βίντεο πραγματικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ ασθενών με άνοια και επαγγελματιών υγείας σε νοσοκομειακές κλινικές, με τη συγκατάθεση των συμμετεχόντων.

Η ανάλυση έδειξε ότι ο έπαινος χρησιμοποιείται συχνά κατά τη διάρκεια ερωτήσεων που αφορούν την αξιολόγηση της μνήμης ή της γνωστικής λειτουργίας.

Σε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, επαγγελματίας υγείας ρωτά έναν ασθενή:

— «Ξέρετε ποιος μήνας είναι;»

— «Οκτώβριος», απαντά ο ασθενής.

— «Εξαιρετικά. Και ποια είναι η ημερομηνία γέννησής σας;»

Σε αυτή την περίπτωση, ο έπαινος λειτουργεί με πολλαπλούς τρόπους. Επιβεβαιώνει ότι η απάντηση θεωρήθηκε κατάλληλη, δείχνει ότι έγινε αποδεκτή και ταυτόχρονα βοηθά τη συζήτηση να προχωρήσει στην επόμενη ερώτηση.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για τα άτομα με άνοια, καθώς τα ενθαρρύνει να συνεχίσουν να συμμετέχουν στη συζήτηση ακόμη και όταν αισθάνονται αβεβαιότητα για τις απαντήσεις τους.

Ο ρόλος του επαίνου κατά τη διάρκεια δύσκολων διαδικασιών

Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι ο έπαινος χρησιμοποιείται συχνά κατά τη διάρκεια ή μετά από δραστηριότητες που μπορεί να είναι κουραστικές, δύσκολες ή δυσάρεστες για τον ασθενή, όπως οι ασκήσεις φυσικοθεραπείας ή οι ιατρικές πράξεις.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο έπαινος φαίνεται να επιτελεί δύο βασικές λειτουργίες.

Αφενός, λειτουργεί ως «σήμα καθοδήγησης», βοηθώντας τον ασθενή να κατανοήσει ότι εκτελεί σωστά μια ενέργεια ή ακολουθεί τις οδηγίες του επαγγελματία υγείας.

Αφετέρου, αναγνωρίζει την προσπάθεια που καταβάλλει ο ασθενής, είτε αυτή αφορά μια σωματική ενέργεια, όπως το περπάτημα ή η ανύψωση ενός άκρου, είτε την αντοχή σε μια δυσάρεστη ή επώδυνη διαδικασία.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο έπαινος δεν αποτελεί απλώς μια πράξη ευγένειας, αλλά μπορεί να συμβάλει ενεργά στον συντονισμό και τη διευκόλυνση της φροντίδας.

Όταν ο έπαινος προκαλεί σύγχυση

Ωστόσο, τα ευρήματα δείχνουν ότι ο έπαινος δεν λειτουργεί πάντα θετικά.

Η αποτελεσματικότητά του εξαρτάται από το αν ο ασθενής κατανοεί τι ακριβώς αξιολογείται και γιατί δέχεται τον έπαινο.

Σε ένα παράδειγμα της μελέτης, ένας ασθενής αναφέρει μόνος του στον γιατρό ότι πίνει πολύ νερό. Ο γιατρός απαντά: «Μπράβο σας, πολύ καλά». Ο ασθενής αποδέχεται φυσιολογικά το σχόλιο, καθώς αντιλαμβάνεται σε τι αναφέρεται.

Σε μια διαφορετική περίπτωση, ένας γιατρός λέει σε ασθενή: «Το περπάτημά σας πάει πολύ καλά αυτή τη στιγμή». Επειδή το θέμα της βάδισης δεν είχε προηγουμένως συζητηθεί, ο ασθενής φαίνεται μπερδεμένος και απαντά: «Αλήθεια; Τι κάνουμε τώρα;».

Ακόμη και όταν ο γιατρός επιχειρεί να εξηγήσει και να επαναλάβει τον έπαινο, ο ασθενής συνεχίζει να δυσκολεύεται να κατανοήσει το νόημα της αναφοράς.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η διαφορά ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις είναι κρίσιμη. Όταν ο ασθενής αντιλαμβάνεται το αντικείμενο του επαίνου, η επικοινωνία εξελίσσεται ομαλά. Όταν όχι, ο έπαινος μπορεί να δημιουργήσει αβεβαιότητα και σύγχυση.

Οι ασθενείς με άνοια παραμένουν ενεργοί συνομιλητές

Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα της μελέτης είναι ότι τα άτομα με άνοια διατηρούν σημαντικές επικοινωνιακές δεξιότητες και συμμετέχουν ενεργά στις αλληλεπιδράσεις.

Οι ασθενείς συχνά αποδέχονταν τον έπαινο με τον ίδιο τρόπο που θα το έκανε οποιοσδήποτε συνομιλητής στην καθημερινή ζωή, ενώ σε άλλες περιπτώσεις τον αμφισβητούσαν όταν θεωρούσαν ότι δεν ταίριαζε στο πλαίσιο της συζήτησης.

Αυτό, σύμφωνα με τους ερευνητές, δείχνει ότι τα άτομα με άνοια δεν αποτελούν παθητικούς αποδέκτες της φροντίδας, αλλά ενεργούς συμμετέχοντες στην επικοινωνία.

Πηγή: The Conversation