Παρά τα στοιχεία που δείχνουν ότι ο καρκίνος είναι έτοιμος να γίνει η κύρια αιτία θανάτου στην ΕΕ έως το 2035, εμφανίζονται ενθαρρυντικά σημάδια.

Αυτό προκύπτει από τη νέα έκθεση του Σουηδικού Ινστιτούτου Οικονομικών της Υγείας (IHE ), η οποία κάνει για πρώτη φορά μια σε βάθος συγκριτική μελέτη για τον καρκίνο, με δεδομένα από το 2019 και δείχνει ότι ο αριθμός των θανάτων από τη νόσο σταθεροποιείται, ενώ σε 12 χώρες της ΕΕ παρατηρείται μείωση των θανάτων (ανά 100.000), γεγονός που σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής στον αγώνα κατά της νόσου.

Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Φαρμακευτικών Βιομηχανιών και Ενώσεων (EFPIA), συνολικά, οι θάνατοι από καρκίνο στην Ευρώπη έχουν σταθεροποιηθεί σε περίπου 1,3-1,4 εκατομμύρια ετησίως από το 2008.

Αύξηση των ποσοστών και του χρόνου επιβίωσης

Η έρευνα δείχνει ότι τα ποσοστά επιβίωσης από τον καρκίνο έχουν βελτιωθεί σε όλη την Ευρώπη, αλλά οι διαφορές μεταξύ των χωρών - καθώς και των τύπων καρκίνου - παραμένουν.

Αρκετοί τύποι καρκίνου έχουν πλέον ποσοστά πενταετούς επιβίωσης που υπερβαίνουν το 90% στις χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις, συμπεριλαμβανομένων του καρκίνου του μαστού, του προστάτη, των όρχεων και του θυρεοειδούς, του μελανώματος του δέρματος και του λεμφώματος Hodgkin.

Ωστόσο, ορισμένοι τύποι συμπαγών όγκων (καρκίνος της ουροδόχου κύστης, του εγκεφάλου, γυναικολογικός καρκίνος, καρκίνος του λάρυγγα) κατέγραψαν μικρή ή καθόλου βελτίωση.

Σχεδόν 200.000 θάνατοι από καρκίνο θα μπορούσαν να αποφευχθούν κάθε χρόνο εάν και οι 15 χώρες με διαθέσιμα στοιχεία επιβίωσης έφταναν τα ποσοστά επιβίωσης της Σουηδίας, της χώρας με τις καλύτερες επιδόσεις στην Ευρώπη, αναφέρει η έκθεση.

Η επιστημονική πρόοδος έχει προσφέρει στοχευμένες θεραπείες και ανοσοθεραπείες, με νέες ανακαλύψεις στον ορίζοντα. Ο αριθμός των νέων ογκολογικών φαρμάκων που έχουν εγκριθεί στην Ευρώπη έχει αυξηθεί τα τελευταία πέντε χρόνια και η καινοτομία έχει αποτέλεσμα.

Ενδεικτικό είναι ότι η σχετική πενταετής επιβίωση για τα άτομα με πολλαπλό μυέλωμα ήταν 30% στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Μέχρι το 2020, αυτή είχε φθάσει στο 60%, σώζοντας κατ' εκτίμηση 12.946 ζωές.

Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης τις διαφορές στις δαπάνες για τη φροντίδα του καρκίνου.

Κατακόρυφη αύξηση διαγνώσεων

Η μελέτη, που ανατέθηκε από την πλατφόρμα EFPIA Oncology και δημοσιεύθηκε σήμερα, προειδοποιεί ότι ο αριθμός των νεοδιαγνωσθέντων περιστατικών έχει αυξηθεί κατακόρυφα από το 1995 και ότι η συνολική οικονομική επιβάρυνση λόγω του καρκίνου αυξάνεται, εξαιτίας των δημογραφικών εξελίξεων και του αυξανόμενου αριθμού τύπων όγκων που μπορούμε να θεραπεύσουμε. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι το κοινωνικό κόστος ανά ασθενή δεν έχει αυξηθεί.

Η πρόσβαση σε καινοτόμα φάρμακα ποικίλλει - παρά την κάποια μείωση της ψαλίδας μεταξύ των χωρών από το 2018 μέχρι το 2023. Πολλά διαρθρωτικά εμπόδια εμποδίζουν την ισότιμη πρόσβαση στα φάρμακα για τον καρκίνο: διαφοροποιήσεις στις εθνικές διαδικασίες τιμολόγησης και αποζημίωσης, ανεπαρκείς προϋπολογισμοί για την υγεία, κάθε άλλο παρά βέλτιστες υποδομές και οργάνωση της υγειονομικής περίθαλψης και ανεπαρκής πρόσβαση σε εξετάσεις βιοδεικτών.

"Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό να βλέπουμε πώς τα νέα φάρμακα και διαγνωστικά συνεχίζουν να βελτιώνουν τα ποσοστά επιβίωσης για τους ασθενείς με τους περισσότερους τύπους καρκίνου. Θα μπορούσαμε μόνο να ονειρευόμαστε ποσοστά πενταετούς επιβίωσης άνω του 90% μόλις πριν από μια δεκαετία.

Υπάρχουν πολλά διδάγματα που πρέπει να αντλήσουμε από τη σημερινή έκθεση, αν θέλουμε να επιτύχουμε αυτά τα αποτελέσματα για τους ασθενείς με καρκίνο του εγκεφάλου ή της ουροδόχου κύστης. Θα ενθαρρύναμε την Ευρώπη και τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν τις βέλτιστες πρακτικές και πολιτικές που λειτουργούν για τους ασθενείς, ώστε να μπορούμε να συνεχίσουμε να καινοτομούμε και να βελτιώνουμε περαιτέρω τη φροντίδα», σχολιάζει η Nathalie Moll, γενική διευθύντρια της EFPIA.

Βασικά ευρήματα της μελέτης

- Πρωτοποριακές θεραπείες: Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ) έχει εγκρίνει σχεδόν 200 νέα φάρμακα για τον καρκίνο από το 1995, ενώ υπήρξαν 318 εγκρίσεις νέων ενδείξεων για ήδη εγκεκριμένα φάρμακα. Οι ογκολογικές έρευνες αντιπροσώπευαν το 29% των ερευνών που ξεκίνησαν σε όλους τους θεραπευτικούς τομείς το 2023.

- Μερίδιο δαπανών υγείας: Ο καρκίνος είναι μια ασθένεια στην οποία το μερίδιο των δαπανών υγείας (7%) παραμένει κάτω από το μερίδιο της επιβάρυνσης που προκαλεί (23% των θανάτων, 17% των ετών ζωής που είναι προσαρμοσμένα ως προς την αναπηρία DALYs) στην Ευρώπη. Ακόμη και όταν οι δαπάνες αυξάνονται για να καλύψουν τον αυξανόμενο αριθμό των περιπτώσεων καρκίνου, το κόστος ανά ασθενή δεν έχει αυξηθεί.

- Αγκαλιάζοντας την καινοτομία: Η υιοθέτηση νέων φαρμάκων για τον καρκίνο είναι άνιση - η Αυστρία, η Ελβετία και η Γαλλία πρωτοστατούν- η Λετονία, η Πολωνία, η Εσθονία και η Σλοβακία τα χρησιμοποιούν λιγότερο.

- Τα δεδομένα σώζουν ζωές: Μόλις 15 από τις 31 ευρωπαϊκές χώρες δημοσιεύουν ολοκληρωμένα ποσοστά πενταετούς επιβίωσης.

-Βιοδείκτες: Η μοριακή διάγνωση είναι ζωτικής σημασίας για την ιατρική ακριβείας, αλλά η πρόσβαση είναι περιορισμένη, ιδίως στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

- Διαφορές στις δαπάνες: οι δαπάνες για τον καρκίνο συνδέονται με την καλύτερη επιβίωση, αλλά κυμαίνονται από <150 ευρώ κατά κεφαλήν στην Ουγγαρία, την Κροατία, τη Ρουμανία, τη Λετονία και τη Βουλγαρία έως >400 ευρώ στη Γερμανία και την Ελβετία.

Η δημοσίευση επισημαίνει ότι επενδύοντας στην έρευνα και την καινοτομία, αγκαλιάζοντας τις διαθέσιμες θεραπείες και εργαλεία, αξιοποιώντας το δυναμικό των δεδομένων και χρησιμοποιώντας το Δίκτυο Αξιολόγησης των Τεχνολογιών της Υγείας (HTA) με συνεπή τρόπο, η Ευρώπη μπορεί να βελτιώσει τα αποτελέσματα για τους ασθενείς και να αντιμετωπίσει τις επίμονες ανισότητες.

«Η ΕΕ έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον έλεγχο του καρκίνου εδώ και δεκαετίες και έχει επιδείξει ανανεωμένη πολιτική δέσμευση στην ογκολογία μέσω του ευρωπαϊκού σχεδίου για την καταπολέμηση του καρκίνου και της αποστολής της ΕΕ για τον καρκίνο», δήλωσε η Ivana Cattaneo, πρόεδρος της πλατφόρμας ογκολογίας της EFPIA. «Είναι ζωτικής σημασίας να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε από κοινού για να διατηρήσουμε τη δυναμική της Ευρώπης και να επιταχύνουμε τις συλλογικές συνεχιζόμενες προσπάθειές μας για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων πρόσβασης.»