Στο φετινό συνέδριο (American Society of Clinical Oncology 2026), που έλαβε χώρα στο Σικάγο, το ενδιαφέρον τράβηξαν οι εντυπωσιακές εξελίξεις για τον καρκίνο του παγκρέατος και τους καρκίνους κεφαλής και τραχήλου. Νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις και πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα δημιούργησαν μεγάλο ενδιαφέρον στην ογκολογική κοινότητα.

«Όμως, και στον καρκίνο του μαστού παρουσιάστηκαν σημαντικά δεδομένα που αναμένεται να επηρεάσουν την καθημερινή κλινική πρακτική τα επόμενα χρόνια. Αν και δεν υπήρξε μία «επανάσταση» που να αλλάζει άμεσα τα πάντα, οι μελέτες που παρουσιάστηκαν ενισχύουν σταθερά την τάση προς πιο εξατομικευμένες και αποτελεσματικές θεραπείες», αναφέρει η κυρία Ελένη Αραβαντινού Φατώρου, MD, MSc, Παθολόγος Ογκολόγος Β' Ογκολογικής Κλινικής Metropolitan Hospital.

Χρειάζονται όλες οι γυναίκες με καρκίνο μαστού χημειοθεραπεία;

Φέτος, τα βλέμματα στράφηκαν στα αποτελέσματα της κλινικής μελέτης OPTIMA, μιας έρευνας που προσπαθεί να δώσει μια ξεκάθαρη απάντηση σε ένα από τα πιο συχνά και αγωνιώδη ερωτήματα των γυναικών με πρώιμο καρκίνο του μαστού: «Χρειάζομαι πραγματικά χημειοθεραπεία;».

Μέχρι σήμερα, πολλές γυναίκες με ορμονοθετικό καρκίνο του μαστού (τον πιο κοινό τύπο της νόσου) που έχει επεκταθεί στους λεμφαδένες, υποβάλλονταν προληπτικά σε χημειοθεραπεία μετά το χειρουργείο, με σκοπό να εκμηδενιστεί η πιθανότητα υποτροπής. Ωστόσο, η χημειοθεραπεία είναι μια επίπονη διαδικασία με σοβαρές παρενέργειες. Μέχρι στιγμής, για να αποκλιμακωθεί η θεραπεία, χρησιμοποιούνται συγκεκριμένες μοριακές υπογραφές (γονιδιακά τεστ). Αυτά αφορούν κυρίως γυναίκες πριν την εμμηνόπαυση χωρίς προσβολή των λεμφαδένων, ή γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση με έως τρεις λεμφαδένες που είχαν διήθηση από τη νόσο.

Η μελέτη OPTIMA εξέτασε τη χρήση ενός εξειδικευμένου γονιδιακού τεστ (που ονομάζεται Prosigna) σε γυναίκες άνω των 40 ετών με έως και 9 διηθημένους λεμφαδένες. Το τεστ αυτό αναλύει τη δραστηριότητα (έκφραση) 50 συγκεκριμένων γονιδίων του όγκου και υπολογίζει την πιθανότητα υποτροπής:

• Υψηλός κίνδυνος: Αν το τεστ δείξει ότι ο όγκος παρουσιάζει υψηλό ρίσκο υποτροπής, η χημειοθεραπεία είναι απαραίτητη.
• Χαμηλός κίνδυνος: Αν το τεστ δείξει χαμηλό ρίσκο, ο όγκος μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά μόνο με ορμονοθεραπεία, παραλείποντας εντελώς τη χημειοθεραπεία.

«Τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν στο ASCO ήταν εντυπωσιακά και καθησυχαστικά: Οι γυναίκες με χαμηλό κίνδυνο που δεν έκαναν χημειοθεραπεία και έλαβαν ορμονοθεραπεία είχαν ακριβώς τα ίδια εξαιρετικά ποσοστά επιβίωσης και προστασίας από τη νόσο με εκείνες που υποβλήθηκαν σε χημειοθεραπεία.
Με άλλα λόγια, διαπιστώθηκε ότι τα δύο τρίτα των ασθενών θα μπορούσαν να αποφύγουν τη χημειοθεραπεία. Οι γυναίκες αυτές γλίτωσαν από την ταλαιπωρία, την αλωπεκία (απώλεια μαλλιών), την κόπωση και τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της χημειοθεραπείας, διατηρώντας την ποιότητα της ζωής τους. Φυσικά, αναμένονται τα τελικά αποτελέσματα της επόμενης πενταετίας, ώστε να εφαρμοστεί αυτή η προσέγγιση με απόλυτη ασφάλεια στην καθημερινή κλινική πράξη», εξηγεί.

Νέα δεδομένα για τον ορμονοευαίσθητο καρκίνο του μαστού

Ταυτόχρονα, ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα ήταν τα αποτελέσματα του giredestrant, ενός νέας γενιάς από του στόματος εκλεκτικού αποικοδομητή, που στοχεύει απευθείας τους υποδοχείς των οιστρογόνων (oral SERD).

H μελέτη evERA Breast αξιολόγησε τον συνδυασμό giredestrant με everolimus σε ασθενείς με μεταστατικό, HR-θετικό/HER2-αρνητικό καρκίνο του μαστού, οι οποίες είχαν ήδη λάβει αναστολείς CDK4/6. Σύμφωνα με τη μελέτη, ο συνδυασμός έδειξε όφελος στον χρόνο επιβίωσης χωρίς επιδείνωση της νόσου (PFS), καθυστέρησε την ανάγκη για χημειοθεραπεία και φάνηκε αποτελεσματικός ακόμα και στην επόμενη γραμμή θεραπείας (PFS2), χωρίς νέα σημαντικά προβλήματα ασφάλειας.

«Εκτός από τη μελέτη στη μεταστατική νόσο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσαν και τα δεδομένα στην πρώιμη ορμονοευαίσθητη νόσο, όπου φάνηκε ότι η χρήση του φαρμάκου μπορεί να μειώσει περαιτέρω τον κίνδυνο υποτροπής σε ασθενείς υψηλού κινδύνου.
Το κεντρικό μήνυμα είναι ότι οι ενδοκρινικές θεραπείες συνεχίζουν να εξελίσσονται δυναμικά και μπορούν να προσφέρουν περισσότερο χρόνο με αποτελεσματικό έλεγχο της νόσου, πριν κριθεί απαραίτητη η χημειοθεραπεία», σημειώνει.

Η φροντίδα των ασθενών δεν περιορίζεται στα φάρμακα

Στο ASCO 2026 παρουσιάστηκαν, επίσης, τα αποτελέσματα μιας σημαντικής ιταλικής πολυκεντρικής τυχαιοποιημένης μελέτης, η οποία αξιολόγησε την επίδραση ενός ολοκληρωμένου προγράμματος αλλαγής τρόπου ζωής σε γυναίκες με πρώιμο ορμονοευαίσθητο καρκίνο του μαστού.

Στη μελέτη συμμετείχαν σχεδόν 500 γυναίκες μετά από χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού, οι οποίες τυχαιοποιήθηκαν είτε σε εντατικό πρόγραμμα παρέμβασης στον τρόπο ζωής, είτε σε ομάδα συνήθους παρακολούθησης. Το εντατικό πρόγραμμα συνδύαζε μεσογειακή διατροφή χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, καθημερινή σωματική άσκηση (30 λεπτά γρήγορου βαδίσματος) και επίπεδα βιταμίνης D άνω των 60 ng/ml. Η διάρκεια της παρέμβασης ήταν περίπου 33 μήνες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η ανάλυση των ασθενών με ορμονοθετικό καρκίνο του μαστού, όπου παρατηρήθηκε ότι οι ασθενείς που ακολούθησαν το εντατικό πρόγραμμα παρουσίασαν σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο υποτροπής της νόσου. Επιπλέον, παρατηρήθηκε βελτίωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και της συνολικής υγείας τους.

«Η μελέτη αυτή έρχεται να ενισχύσει την ήδη υπάρχουσα βιβλιογραφία που υποστηρίζει ότι ο τρόπος ζωής μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τη γενική υγεία, αλλά και την πρόγνωση των γυναικών με καρκίνο του μαστού. Η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης μεσογειακής διατροφής, η τακτική φυσική δραστηριότητα και η αντιμετώπιση της ανεπάρκειας βιταμίνης D αποτελούν παρεμβάσεις χαμηλού κόστους και μικρού κινδύνου, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της συνολικής υγείας των επιζωσών. Ωστόσο, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι τα μέτρα αυτά δεν υποκαθιστούν τις καθιερωμένες ογκολογικές θεραπείες, όπως η ενδοκρινική θεραπεία, η χημειοθεραπεία ή η ακτινοθεραπεία, αλλά λειτουργούν συμπληρωματικά, στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης της φροντίδας των ασθενών», διευκρινίζει.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τις ασθενείς;

«Οι εξελίξεις που παρουσιάστηκαν στο ASCO 2026 δεν αλλάζουν άμεσα τη θεραπεία όλων των γυναικών με καρκίνο του μαστού. Ωστόσο, επιβεβαιώνουν ότι η ογκολογία κινείται σταθερά προς την εξατομικευμένη ιατρική, όπου η επιλογή θεραπείας βασίζεται όλο και περισσότερο στα βιολογικά χαρακτηριστικά κάθε όγκου. Στόχος πλέον δεν είναι μόνο η αποτελεσματική θεραπεία της νόσου, αλλά και η διασφάλιση της καλύτερης δυνατής ποιότητας ζωής για την ασθενή», καταλήγει η κυρία Αραβαντινού Φατώρου.