Οι διαφορές στην ανατομία μεταξύ των δύο φύλων αλλά και ορμονικοί λόγοι είναι οι ιδιαίτεροι παράγοντες που τις καθιστούν πιο ευάλωτες σε συγκεκριμένες μυοσκελετικές κακώσεις.
Οι τραυματισμοί αυτοί έχουν επιπτώσεις στην αθλητική πορεία επαγγελματιών και ερασιτεχνών αθλητριών, με κυριότερες την καθυστέρηση ή απώλεια της ανάπτυξης και της προόδου και ο κλονισμός της ψυχολογίας τους, ανεξάρτητα από το άθλημα με το οποίο ασχολούνται, σε οποιοδήποτε επίπεδο κι αν βρίσκονται. Διαταράσσουν την προπόνησή τους, τις αποκλείουν από τους αγώνες, αυξάνουν τον κίνδυνο επαναλαμβανόμενων τραυματισμών και έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες στην υγεία τους.
Ωστόσο, η επιρρεπής σε τραυματισμούς φύση των γυναικών δεν καθιστά τους αθλητικούς τραυματισμούς αναπόφευκτους. Υπάρχουν πολλές, ειδικά σχεδιασμένες για κορίτσια και γυναίκες, στρατηγικές πρόληψης, που μπορούν να τους αποτρέψουν.
Τα δεδομένα από τις μελέτες
«Η συμμετοχή των γυναικών στον αθλητισμό παρουσιάζει αλματώδη αύξηση τις τελευταίες δεκαετίες και παρότι η ενασχόληση με κάθε είδους ατομικό ή ομαδικό σπορ ωφελεί σημαντικά τη σωματική και ψυχική υγεία, έχει εκτοξεύσει τους τραυματισμούς τους. Αυτοί οι τραυματισμοί επηρεάζονται τόσο από τα ανατομικά χαρακτηριστικά και τις ορμονικές διακυμάνσεις τους, αναλόγως της περιόδου που διανύουν, όσο και από διάφορους άλλους παράγοντες που τις θέτουν σε μειονεκτική θέση, όπως η μη εξατομικευμένη υποστήριξη με δεδομένα που στηρίζονται σε μελέτες οι οποίες διεξάγονται κυρίως σε άνδρες», επισημαίνουν οι Ορθοπαιδικοί Χειρουργοί δρ Βασίλειος Σακελλαρίου, δρ Κωνσταντίνος Σταραντζής και δρ Παναγιώτης Πάντος, επιστημονικοί υπεύθυνοι του τμήματος Osteon Pro της Osteon Orthopedic & Spine Clinic.
Ισχυρή απόδειξη αυτού αποτελεί μια ανασκόπηση 195 μελετών στις οποίες συμμετείχαν 1.525.662 άτομα. Εξ αυτών μόνο το 2,4% ήταν γυναίκες/κορίτσια και μόλις το 59% ανέφεραν δεδομένα ειδικά για το γυναικείο φύλο.
Πάνω από το 60% των τραυματισμών των αθλητριών αφορούν τα κάτω άκρα, κυρίως το γόνατο. Ακολουθούν ο ώμος και η σπονδυλική στήλη. Η φαρδύτερη λεκάνη δημιουργεί μια γωνία μεταξύ των γοφών και των γονάτων η οποία ασκεί πίεση στα γόνατα. Συχνά οι αρθρώσεις των άκρων έχουν μεγαλύτερο εύρος κίνησης, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο κακώσεων των συνδέσμων, όπως ο πρόσθιος χιαστός. Μεγάλο ποσοστό γυναικών έχει κοντύτερα άκρα συγκριτικά με των ανδρών, υποχρεώνοντας τις αθλήτριες να χρησιμοποιούν περισσότερη δύναμη για να επιτύχουν τα ίδια αποτελέσματα όταν τρέχουν, κάνουν άλματα ή ρίψεις.
Τραυματισμοί στον ώμο
Υψηλό είναι και το ποσοστό των τραυματισμών στον ώμο, αφού η άρθρωση αυτή είναι στενότερη από των ανδρών. Οι γυναίκες αναγκάζονται επομένως να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια, τραυματίζοντας όχι μόνο τον ώμο αλλά και άλλες κοντινές περιοχές. Η δε σπονδυλική στήλη των αθλητριών είναι πιθανότερο υποστεί κακώσεις, αφού είναι γενικά μικρότερη, με 25% μικρότερα σπονδυλικά σώματα και 30-40% μικρότερο όγκο σε σύγκριση με των ανδρών.
Επίσης, οι γυναίκες έχουν πιο έντονη λόρδωση και κινητικότητα της οσφυϊκής και ιερής μοίρας της σπονδυλικής στήλης καθώς και πιο κεκλιμένη θωρακική μοίρα. Αυτό οδηγεί σε υψηλότερη μηχανική καταπόνηση (30-40% περισσότερο) υπό ισοδύναμα φορτία. Αυτές οι ανατομικές διαφορές επηρεάζουν τον τρόπο που κινείται το σώμα των αθλητριών.
Ο ρόλος των ορμονών
Οι γυναίκες είναι πιο ευάλωτες σε αθλητικές κακώσεις και λόγω των ορμονών τους. Ενώ πριν την εφηβεία δεν διαφέρει ο κίνδυνος τραυματισμού μεταξύ αγοριών και κοριτσιών, κατά την διάρκειά της και μετά από αυτήν ο κίνδυνος αυξάνεται, αφού οι διακυμάνσεις των ορμονικών επιπέδων επηρεάζουν τη χαλαρότητα και ευλυγισία των αρθρώσεων, τη θερμοκρασία του σώματος, τη δύναμη και τον νευρομυϊκό έλεγχο.
Ένα καλό πρόγραμμα προπόνησης και φυσικής κατάστασης μπορεί να βοηθήσει τις αθλήτριες να βελτιώσουν τη βιομηχανική τους και να αποφύγουν τους τραυματισμούς. Η συμπερίληψη διαφορετικών τύπων ασκήσεων είναι μια στρατηγική που βελτιώνει τη δύναμη, την ευλυγισία, την ισορροπία, την αντοχή και την κινητικότητα. Οι ανατομικές “αδυναμίες” τους μπορούν να ελεγχθούν με στοχευμένα και εξατομικευμένα προγράμματα ενίσχυσης και σταθεροποίησης μυϊκών ομάδων, την εκμάθηση τεχνικών αναλόγως του αθλήματος, αλλά και αποθεραπείας, υπό σωστή καθοδήγηση και λαμβανομένης υπόψιν της φυσικής κατάστασης, του επιπέδου και των στόχων της κάθε αθλήτριας.
Η σημασία του υποστηρικτικού περιβάλλοντος
Η δημιουργία ενός ασφαλούς, υποστηρικτικού περιβάλλοντος όχι μόνο αποτρέπει τους τραυματισμούς, αλλά βοηθά τις αθλήτριες να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους. Όταν προπονητές και φυσικοθεραπευτές πλαισιώνονται από εξειδικευμένους στις αθλητικές κακώσεις ορθοπαιδικούς μπορούν να αποφευχθούν οι τραυματισμοί και οι αθλήτριες να αποδώσουν καλύτερα.
«Η εφαρμογή σύγχρονων τεχνικών και πρωτοκόλλων για τη πρόληψη, διάγνωση και θεραπεία των κακώσεων του μυοσκελετικού συστήματος χρησιμοποιώντας state-of-the-art εξοπλισμό επιτρέπουν τη διατήρηση ακόμα και βελτίωση της αθλητικής απόδοσης μετά από έναν τραυματισμό, αποφεύγοντας την επανάληψή του στο μέλλον η οποία θα μπορούσε να κοστίσει την αθλητική τους καριέρα», καταλήγουν οι εξειδικευμένοι ορθοπαιδικοί στις αθλητικές κακώσεις κ.κ. Σακελλαρίου, Σταραντζής και Πάντος.
