Η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής - υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) είναι η πιο συχνή διάγνωση αναπηρίας σε παιδιά παγκοσμίως. Εκτιμάται ότι επηρεάζει περίπου το 8% των παιδιών ηλικίας 3-12 ετών και περίπου το 6% των εφήβων ηλικίας 12-18 ετών.
Η ΔΕΠΥ μπορεί να κάνει το σχολείο δύσκολο για τα παιδιά, επηρεάζοντας τη συμπεριφορά τους στην τάξη, την παρουσία τους και την ακαδημαϊκή τους απόδοση. Ωστόσο, όπως προκύπτει ερευνητικά, η σωματική άσκηση αποδεικνύεται σημαντικός σύμμαχος στην διαχείριση των συμπτωμάτων αυτών των παιδιών στο σχολείο αλλά και στη βελτίωση των επιδόσεων τους.
Οι ερευνητές ζήτησαν από 27 παιδιά ηλικίας 9-11 ετών (όλα με ΔΕΠΥ) να ολοκληρώσουν δύο τεστ.
Η πρώτη δοκιμή περιελάμβανε ένα σετ ασκήσεων διάρκειας 30 λεπτών που απασχολούσε και τον εγκέφαλό τους. Αυτές περιελάμβαναν διάφορες στάσεις. Για παράδειγμα, σε μία στάση τα παιδιά καλούνταν να ακολουθήσουν οδηγίες, ενώ σε άλλη έκαναν μια άσκηση συντονισμού όπου έπρεπε να αναπηδούν και να περάσουν μια μπάλα μπάσκετ εναλάσσοντας χέρια με έναν συμμαθητή τους.
Η δεύτερη δοκιμή ήταν απλά μέτρο σύγκρισης, οπότε τα παιδιά δεν έκαναν καμία δραστηριότητα, αλλά αντίθετα ξεκουράζονταν στις θέσεις τους στην τάξη.
Για να προσδιοριστεί εάν παιχνίδι άσκησης βοήθησε τα παιδιά με ΔΕΠΥ, ολοκλήρωσαν επίσης τρεις γνωστικές δοκιμασίες σε φορητό υπολογιστή. Αυτές πραγματοποιήθηκαν πριν από την άσκηση, αμέσως μετά την άσκηση και το πρωί μετά την άσκηση. Οι δοκιμασίες επαναλήφθηκαν επίσης την ίδια ώρα της ημέρας κατά τη διάρκεια της περιόδου ελέγχου ανάπαυσης για σύγκριση.
Η πρώτη γνωστική δοκιμασία ήταν η δοκιμασία Stroop, η οποία μετρά την ικανότητα ενός ατόμου να καταστέλλει μια παρόρμηση. Η δεύτερη δοκιμασία ήταν το Παράδειγμα Sternberg, το οποίο μέτρησε τη βραχυπρόθεσμη μνήμη. Η τρίτη ήταν ένα τεστ οπτικής αναζήτησης, η οποία μέτρησε την αντίληψη (τη διαδικασία οργάνωσης και ερμηνείας των πληροφοριών).
Ανακουφιστική επιβράδυνση
Είναι ενδιαφέρον ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ είχαν καλύτερες επιδόσεις σε κάθε μία από τις γνωστικές δοκιμασίες μετά την άσκηση σε σύγκριση με την περίπτωση που δεν έκαναν άσκηση.
Ωστόσο, ενώ τα παιδιά απάντησαν σωστά στις ερωτήσεις, χρειάστηκαν λίγο περισσότερο χρόνο για να το κάνουν. Αυτό είναι ένα σημαντικό εύρημα, δεδομένου ότι τα παιδιά με ΔΕΠΥ συνήθως αντιμετωπίζουν προβλήματα με την παρορμητικότητα (τις βιαστικές ενέργειες που γίνονται χωρίς σκέψη). Το γεγονός ότι η άσκηση μπορεί να βοηθήσει αυτά τα παιδιά να επιβραδύνουν και να απαντήσουν πιο σωστά είναι πολλά υποσχόμενο για την υποστήριξή τους στο σχολικό περιβάλλον.
Ένα άλλο σημαντικό εύρημα της μελέτης μας ήταν ότι τα οφέλη της άσκησης που απαιτεί γνωστική συμμετοχή (η οποία πραγματοποιήθηκε το απόγευμα) επεκτάθηκαν μέχρι την επόμενη μέρα το πρωί. Αυτή είναι μια από τις πρώτες μελέτες που δείχνουν ότι τα οφέλη της άσκησης σε παιδιά με ΔΕΠΥ παραμένουν μέχρι την επόμενη μέρα.
"Πρόκειται για μια μικρή μελέτη και απαιτείται περισσότερη έρευνα. Ωστόσο, είναι και πάλι πολλά υποσχόμενο το γεγονός ότι αυτά τα οφέλη συνεχίζονται και την επόμενη μέρα μετά την άσκηση, υποστηρίζοντας τόσο τα παιδιά όσο και τους δασκάλους τους για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η μελέτη μας έδειξε επίσης ότι δεν απαιτείται έντονη άσκηση για να βοηθηθούν τα παιδιά με ΔΕΠΥ στην τάξη. Η δραστηριότητα ήταν σύντομη, απλή και μπορούσε εύκολα να πραγματοποιηθεί από τους δασκάλους κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας.", σχολιάζουν η Kara Dring και η Grace Walters του Πανεπιστημίου Nottigham Trent, οι οποίες συμμετείχαν στην έρευνα, σε άρθρο τους στο The Conversation.
Άσκηση και μάθηση
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτή η μελέτη δεν είναι η μόνη που δείχνει ότι η άσκηση είναι ευεργετική για την υποστήριξη των παιδιών με ΔΕΠΥ.
Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι οι δραστηριότητες που βασίζονται σε παιχνίδια τείνουν να είναι πιο ευεργετικές για τη βελτίωση των γνωστικών τους αποτελεσμάτων.
Για παράδειγμα, μια ανασκόπηση που πραγματοποιήσαμε αποκάλυψε ότι η σωματική δραστηριότητα που έχει γνωστική συνιστώσα έχει μεγαλύτερα γνωστικά οφέλη για τα παιδιά με ΔΕΠΥ σε σύγκριση με τις ασκήσεις μεγαλύτερης διάρκειας (όπως το τρέξιμο και η ποδηλασία).
Ωστόσο, έχουν παρατηρηθεί οφέλη και από την μακροχρόνια άσκηση. Για παράδειγμα, έρευνες έχουν δείξει ότι μια μεμονωμένη περίοδος τρεξίματος ή ποδηλασίας διάρκειας 20-45 λεπτών με μέτρια ένταση ωφελεί τον ανασταλτικό έλεγχο και την γνωστική ευελιξία (που ορίζεται ως η εναλλαγή μεταξύ τρόπων σκέψης και η ταυτόχρονη διαχείριση πολλαπλών εννοιών).
Ωστόσο, τα τρέχοντα στοιχεία υποδηλώνουν ότι μόλις 20 λεπτά άσκησης αντοχής αρκούν για να ενισχύσουν τα γνωστικά οφέλη στα παιδιά με ΔΕΠΥ.
Όλα αυτά μπορεί να ακούγονται πολλά υποσχόμενα, αλλά τα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας σε αυτά τα παιδιά αποτελούν μείζον πρόβλημα. Πρόσφατα αναφέρθηκε ότι είναι 21% λιγότερο πιθανό να πληρούν τις οδηγίες σωματικής δραστηριότητας σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους.
Μερικά από τα εμπόδια στη σωματική δραστηριότητα για τα παιδιά με ΔΕΠΥ περιλαμβάνουν χαμηλή κινητοποίηση, χαμηλή αυτοπεποίθηση(πίστη στις ικανότητές τους) και δυσκολίες στη διαχείριση έντονων συναισθημάτων σε ένα περιβάλλον που μπορεί να τους φαίνεται συντριπτικό.
