Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι ακόμη και ένα μόνο γεύμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο, αυξάνοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Τα διατροφικά λίπη αποτελούν σημαντικό μέρος της διατροφής μας. Μας παρέχουν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας, μεταφέρουν βιταμίνες και, όταν αποθηκεύονται στον οργανισμό, προστατεύουν τα όργανα μας και μας βοηθούν να διατηρούμε σταθερή τη θερμοκρασία του σώματος. Οι δύο κύριοι τύποι λιπών που καταναλώνουμε είναι τα κορεσμένα και τα ακόρεστα (μονοακόρεστα και πολυακόρεστα), τα οποία διακρίνονται από τη χημική τους σύνθεση.
Επιδράσεις στον οργανισμό
Ωστόσο, αυτά τα λίπη έχουν διαφορετικές επιδράσεις στον οργανισμό μας. Για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι η κατανάλωση ενός γεύματος με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λίπη, όπως η πίτσα που παραγγέλνουμε, μπορεί να είναι επιβλαβής για τα αιμοφόρα αγγεία και την υγεία της καρδιάς μας. Και αυτές οι επιδράσεις δεν περιορίζονται μόνο στην καρδιά.
Ο εγκέφαλος έχει περιορισμένα αποθέματα ενέργειας, πράγμα που σημαίνει ότι εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεχή παροχή αίματος που μεταφέρει οξυγόνο και γλυκόζη για να διατηρήσει τη φυσιολογική του λειτουργία.
Δυναμική αυτορύθμιση του εγκεφάλου
Ένας από τους τρόπους με τους οποίους ο οργανισμός διατηρεί αυτή την παροχή είναι μέσω μιας διαδικασίας γνωστής ως «δυναμική εγκεφαλική αυτορύθμιση». Αυτή η διαδικασία εξασφαλίζει ότι η ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο παραμένει σταθερή παρά τις καθημερινές μεταβολές της αρτηριακής πίεσης, όπως το να στέκεται κανείς όρθιος και να ασκείται. Είναι σαν να έχουμε αμορτισέρ που βοηθούν τον εγκέφαλό μας να παραμένει ψύχραιμος υπό πίεση.
Όταν όμως αυτή η διαδικασία διαταράσσεται, αυτές οι διακυμάνσεις της αρτηριακής πίεσης γίνονται πιο δύσκολο να αντιμετωπιστούν. Αυτό μπορεί να σημαίνει σύντομα επεισόδια ανεπαρκούς ή υπερβολικής ροής αίματος στον εγκέφαλο. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης παθήσεων όπως εγκεφαλικό επεισόδιο και άνοια.
Ο ρόλος της διατροφής
Μετά από ένα γεύμα πλούσιο σε κορεσμένα λιπαρά, τα επίπεδα λίπους στο αίμα αυξάνονται και φτάνουν στο μέγιστο μετά από περίπου τέσσερις ώρες. Ταυτόχρονα, τα αιμοφόρα αγγεία γίνονται πιο άκαμπτα και χάνουν την ικανότητά τους να χαλαρώνουν και να διαστέλλονται. Αυτό περιορίζει τη ροή του αίματος στο σώμα. Ωστόσο, λίγα είναι γνωστά για το τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και πόσο καλά προστατεύεται η αιμάτωσή του.
Για να μελετηθεί το συγκεκριμένο το ζήτημα για πρώτη φορά, συμμετείχαν σε ερευνητική διαδικασία 20 νεαροί άνδρες ηλικίας 18 έως 35 ετών και 21 άνδρες ηλικίας 60 έως 80 ετών. Έγιναν μετρήσεις για το πόσο καλά λειτουργούσαν τα αιμοφόρα αγγεία που συνδέονται με την υγεία της καρδιάς και του εγκεφάλου πριν και τέσσερις ώρες μετά την κατανάλωση ενός γεύματος με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά.
Αξιολογήθηκε το πόσο καλά μπορούσε να ανοίξει ένα αιμοφόρο αγγείο στο χέρι σε απόκριση στην αυξημένη ροή αίματος, προκειμένου να ληφθεί μια ένδειξη για την υγεία της καρδιάς. Αυτή η μέθοδος είναι γνωστή ως «διαστολή που προκαλείται από τη ροή».
Επίσης, για να αξιολογηθεί το πόσο καλά τα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τις διακυμάνσεις της αρτηριακής πίεσης, οι συμμετέχοντες έκαναν κατακόρυφα άλματα με το βάρος του σώματός τους. Χρησιμοποιήθηκαν υπέρηχοι προκειμένου να προσδιοριστεί το πόσο καλά ρέει το αίμα στα αγγεία.
Το γεύμα της δοκιμής ήταν ένα μιλκσέικ, το οποίο ονομάστηκε ως «βόμβα του εγκεφάλου», επειδή αποτελείτο κυρίως από βαριά κρέμα γάλακτος. Το ποτό περιείχε 1.362 θερμίδες και 130 γραμμάρια λίπους, κατ' αναλογία με το λίπος ενός γεύματος από fast food.
Εντυπωσιακά ευρήματα
Τα ευρήματα επιβεβαίωσαν προηγούμενη έρευνα που έδειξε ότι ένα γεύμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λίπος επηρεάζει αρνητικά την ικανότητα των αιμοφόρων αγγείων που συνδέονται με την υγεία της καρδιάς να ανοίγουν τόσο σε νέους όσο και σε ηλικιωμένους συμμετέχοντες. Αυτές οι διαταραχές μείωσαν την ικανότητα του εγκεφάλου να ρυθμίζει τις αλλαγές στην αρτηριακή πίεση. Αυτό ήταν πιο έντονο (κατά περίπου 10%) στους ηλικιωμένους, υποδηλώνοντας ότι οι ηλικιωμένοι εγκέφαλοι μπορεί να είναι πιο ευάλωτοι στις επιπτώσεις του γεύματος.
Αν και δεν εξετάστηκαν άμεσα οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις ενός γεύματος με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά στη νοητική λειτουργία σε αυτή τη μελέτη, έχει αποδειχθεί ότι ένα τέτοιο γεύμα αυξάνει τις ελεύθερες ρίζες, δηλαδή τα ασταθή μόρια που βλάπτουν τα κύτταρα, και μειώνει το μονοξείδιο του αζώτου (σ.σ.: τα μόρια που βοηθούν τα αιμοφόρα αγγεία να χαλαρώσουν και να ανοίξουν για να μεταφέρουν οξυγόνο και γλυκόζη σε όλο το σώμα).
Αυτό μπορεί να εξηγεί τη μειωμένη ρύθμιση της ροής του αίματος που παρατηρήθηκε στην μελέτη.
Αυτό έχει σημαντικές κλινικές επιπτώσεις. Αν και μια περιστασιακή κατανάλωση φαγητού από έξω δεν είναι πιθανό να προκαλέσει βλάβη από μόνη της, τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι ακόμη και ένα λιπαρό γεύμα έχει άμεση επίδραση στον οργανισμό.
Η μελέτη υπογραμμίζει τη σημασία της κατανάλωσης μιας πιο υγιεινής διατροφής χαμηλής σε κορεσμένα λιπαρά, όχι μόνο για την προστασία της καρδιακής υγείας, αλλά και της υγείας του εγκεφάλου. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους ηλικιωμένους, των οποίων ο εγκέφαλος φαίνεται να είναι πιο ευάλωτος στις επιπτώσεις ενός τέτοιου γεύματος και οι οποίοι ήδη διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και νευροεκφυλιστικών ασθενειών.
Το NHS συνιστά στους άνδρες να καταναλώνουν όχι περισσότερο από 30 γραμμάρια κορεσμένων λιπαρών την ημέρα, ενώ οι γυναίκες δεν πρέπει να καταναλώνουν περισσότερα από 20 γραμμάρια. Ωστόσο, πολλοί υπερβαίνουν συστηματικά αυτά τα όρια, ιδιαίτερα τα Σαββατοκύριακα με φαγητό από έξω, γεύματα σε παμπ ή σε φαστ φουντ.
Τα κατάλληλα τρόφιμα
Οι οδηγίες για τη δημόσια υγεία συνιστούν την αντικατάσταση των κορεσμένων λιπαρών με πολυακόρεστα. Αυτά βρίσκονται σε τρόφιμα όπως τα λιπαρά ψάρια, τα καρύδια και οι σπόροι, τα οποία συνδέονται με καλύτερη υγεία της καρδιάς και του εγκεφάλου μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, δεν είναι γνωτό ακόμα πώς αντιδρά ο εγκέφαλος σε ένα μεμονωμένο γεύμα με υψηλή περιεκτικότητα σε πολυακόρεστα λιπαρά, ούτε πώς αντιδρά ο γυναικείος εγκέφαλος σε ένα γεύμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά. Αυτό αποτελεί ένα κρίσιμο κενό στην επιστημονική έρευνα, καθώς οι γυναίκες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και άνοιας σε μεταγενέστερη ηλικία σε σύγκριση με τους άνδρες.
Η μελέτη έρχεται να υπενθυμίσει ότι η διατροφή δεν διαμορφώνει μόνο τη μακροπρόθεσμη υγεία. Επηρεάζει επίσης το σώμα και τον εγκέφαλο σε πραγματικό χρόνο. Και όπως φαίνεται, όταν πρόκειται για την προστασία της υγείας του εγκεφάλου, κάθε γεύμα μπορεί να έχει σημασία.
Πηγή: The Conversation.com
