Η απόφαση αυτή είναι αποτέλεσμα του ισχυρού συστήματος που έχει τεθεί σε εφαρμογή για τη διασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων που καταναλώνουμε. Η Sabine Juelicher, διευθύντρια για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών και την καινοτομία, μιλά για την απαγόρευση και το έργο της ΓΔ SANTE στον τομέα των προσθέτων τροφίμων.

Γιατί το διοξείδιο του τιτανίου χρησιμοποιείται σε τρόφιμα και γιατί έχει πλέον απαγορευτεί

Το διοξείδιο του τιτανίου απαντάται στη φύση και χρησιμοποιείται κυρίως ως χρωστική ουσία σε ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών εφαρμογών. Χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες για να προσδώσει λευκό χρώμα σε πολλά τρόφιμα, από είδη αρτοποιίας και προϊόντα επάλειψης για σάντουιτς έως σούπες, ζωμούς, σάλτσες, ντρέσινγκ για σαλάτα και συμπληρώματα διατροφής.

Η εξέταση της ασφάλειας όλων των τροφίμων και των καταναλωτικών προϊόντων αποτελεί αρμοδιότητα της ΕΕ, και μάλιστα επαναλαμβάνεται εάν προκύψουν νέα στοιχεία, επομένως η ασφάλεια του διοξειδίου του τιτανίου, όταν χρησιμοποιείται ως πρόσθετο τροφίμων (E171), εξετάζεται τακτικά.

Τον Μάρτιο του 2020 η Επιτροπή ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) να επικαιροποιήσει τη γνώμη της του 2016 σχετικά με το διοξείδιο του τιτανίου (E171). Ενώ το 2016 η EFSA δεν είχε αναφέρει ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια, εντόπισε παρόλ’ αυτά ορισμένα κενά στα δεδομένα και αβεβαιότητες, ιδίως όσον αφορά το μέγεθος των σωματιδίων. Η παράμετρος αυτή μπορεί να επηρεάσει τις τοξικολογικές ιδιότητες του E171.

Μολονότι η νέα γνώμη της EFSA, η οποία δημοσιεύθηκε στις 6 Μαΐου 2021, δεν καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το E171 συνιστά βέβαιο κίνδυνο για την υγεία, ταυτόχρονα δεν αποκλείει αυτή την πιθανότητα. Ειδικότερα, η EFSA δεν αποκλείει τις ανησυχίες σχετικά με τη γονιδιοτοξικότητα, γεγονός που σημαίνει ότι υπάρχει πιθανότητα η χρήση διοξειδίου του τιτανίου ως προσθέτου τροφίμων να προκαλέσει βλάβη στο DNA ή στα χρωμοσώματα. Στην ΕΕ, το γεγονός ότι η ασφάλεια ενός προσθέτου τροφίμων δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί αρκεί για να δικαιολογήσει την απαγόρευσή του.

Το διοξείδιο του τιτανίου απαγορεύεται και σε μη εδώδιμα προϊόντα;

Η νέα γνώμη της EFSA αξιολόγησε το διοξείδιο του τιτανίου όταν χρησιμοποιείται ως πρόσθετο τροφίμων σε τρόφιμα.

Η χρήση του διοξειδίου του τιτανίου σε φάρμακα εξακολουθεί να επιτρέπεται έως ότου βρεθούν άλλες ασφαλείς εναλλακτικές λύσεις. Με τον τρόπο αυτό δεν προκαλούνται ελλείψεις φαρμάκων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τη δημόσια υγεία ή την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων. Η προσέγγιση αυτή υποστηρίζεται από την ανάλυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) σχετικά με τη χρήση διοξειδίου του τιτανίου σε φάρμακα, η οποία δημοσιεύθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2021. Η Επιτροπή, από κοινού με τον EMA, θα επαναξιολογήσει την κατάσταση στο μέλλον.

Η φαρμακευτική βιομηχανία καλείται να επιταχύνει την έρευνα και την ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων τόσο σε νέα όσο και σε ήδη εγκεκριμένα προϊόντα, και να ζητήσει τις αναγκαίες αλλαγές στους όρους των σχετικών αδειών κυκλοφορίας.

Το διοξείδιο του τιτανίου ως κοινή χημική ουσία χρησιμοποιείται επίσης ευρέως σε άλλα προϊόντα, όπως τα χρώματα, το χαρτί, τα πλαστικά, οι τυπογραφικές μελάνες ή τα καλλυντικά προϊόντα, οπότε εξετάζεται η πιθανή σημασία της νέας γνώμης της EFSA και για άλλους τομείς.

Πώς αξιολογείται η ασφάλεια των προσθέτων τροφίμων;

Η EFSA αξιολογεί επιστημονικά την ασφάλεια των προσθέτων τροφίμων. Τα νέα πρόσθετα τροφίμων αξιολογούνται βάσει φακέλου με συναφή στοιχεία, τον οποίο συνήθως υποβάλλει ο αιτών (συνήθως ο παραγωγός ή κάποιος υποψήφιος χρήστης του προσθέτου τροφίμων).

Τα πρόσθετα τροφίμων τελούν υπό συνεχή παρακολούθηση και η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει νέα αξιολόγηση της ασφάλειας όποτε απαιτείται, με βάση τα νέα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία.

Στην αξιολόγηση της ασφάλειας, η EFSA καθορίζει το επίπεδο κάτω από το οποίο η πρόσληψη της ουσίας θεωρείται ασφαλής, την αποκαλούμενη «τιμή αποδεκτής ημερήσιας πρόσληψης» (ΑΗΠ), και άλλους σχετικούς με την ασφάλεια παράγοντες. Όταν χρειάζεται, η Επιτροπή, με βάση την αξιολόγηση της EFSA, προτείνει την τροποποίηση της νομοθεσίας ώστε να εξασφαλιστεί η ασφαλής χρήση των προσθέτων τροφίμων.

Μα γιατί να χρησιμοποιούνται τα πρόσθετα τροφίμων;

Πρόσθετα τροφίμων, όπως είναι τα αντιοξειδωτικά και τα γλυκαντικά, προστίθενται σε τρόφιμα για τεχνολογικούς σκοπούς· πολλά μεταποιημένα τρόφιμα, όπως τα γνωρίζουμε σήμερα, δεν θα υπήρχαν χωρίς τα πρόσθετα τροφίμων.

Η ενωσιακή νομοθεσία είναι πολύ αυστηρή και τα πρόσθετα τροφίμων μπορούν να χρησιμοποιούνται μόνον εφόσον πληρούνται διάφορες προϋποθέσεις: αυτές περιλαμβάνουν την εύλογη τεχνολογική ανάγκη, το ότι η χρήση δεν παραπλανά τον καταναλωτή και το ότι υπάρχουν πλεονεκτήματα και οφέλη για τον καταναλωτή, όπως η διατήρηση της διατροφικής ποιότητας του τροφίμου.

Τα πρόσθετα μπορούν να συμβάλουν στην παράταση της διάρκειας ζωής των προϊόντων, γεγονός που μειώνει τη σπατάλη τροφίμων, και διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην παρασκευή, τη μεταποίηση, την προετοιμασία, την επεξεργασία, τη συσκευασία, τη μεταφορά ή την αποθήκευση τρο

Για να βοηθηθούν οι καταναλωτές στις επιλογές τους και για να εξασφαλιστεί πλήρης διαφάνεια, η ΕΕ απαιτεί τα πρόσθετα να επισημαίνονται σύμφωνα με τους κανόνες που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1169/2011.

Γνωρίζουμε όμως ότι δεν μπαίνουν όλοι στη διαδικασία να διαβάσουν τα «ψιλά γράμματα». Και δεν είναι υποχρεωμένοι – μπορούν να είναι βέβαιοι ότι τα τρόφιμα που πωλούνται στην ΕΕ πληρούν τις υψηλότερες απαιτήσεις ασφάλειας.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την πρόσφατη απαγόρευση του διοξειδίου του τιτανίου στα τρόφιμα, επισκεφθείτε την ακόλουθη διεύθυνση: Επαναξιολόγηση (europa.eu). Για όλες τις άλλες πληροφορίες σχετικά με τα πρόσθετα τροφίμων, επισκεφθείτε την ακόλουθη διεύθυνση: Πρόσθετα τροφίμων (europa.eu)