Για πολλές γυναίκες, αυτή η αλλαγή στη γνώριμη λειτουργία του σώματός τους είναι το πρώτο σημάδι ότι πλησιάζουν στην κλιμακτήριο. Συχνά συνοδεύεται από απορίες: Είναι αναμενόμενο; Χρειάζεται έλεγχος; Μπορεί να αντιμετωπιστεί;

Κλιμακτήριος και εμμηνόπαυση

«Στην κλιμακτήριο η γυναίκα εξακολουθεί να έχει περίοδο, η οποία όμως μπορεί να παρουσιάζει αλλαγές στη συχνότητα, στη διάρκεια και στην ποσότητα του αίματος. Η εμμηνόπαυση σηματοδοτεί την οριστική παύση της εμμήνου ρύσεως. Η ίδια η λέξη παραπέμπει στην παύση των εμμήνων, δηλαδή της περιόδου. Οι δύο όροι δεν είναι ταυτόσημοι: οι εξάψεις ή οι ακανόνιστοι κύκλοι δεν σημαίνουν από μόνοι τους ότι η περίοδος έχει σταματήσει οριστικά», επισημαίνει ο κ. Ευάγγελος Γκικόντες Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος MD MSc.

Γιατί αλλάζει ο κύκλος

Καθώς μεταβάλλεται η λειτουργία των ωοθηκών, η ορμονική δραστηριότητα γίνεται λιγότερο προβλέψιμη. Τα οιστρογόνα παρουσιάζουν διακυμάνσεις και η ωορρηξία δεν συμβαίνει απαραίτητα σε κάθε κύκλο. Όταν δεν γίνεται ωορρηξία, διαφοροποιείται και η παραγωγή προγεστερόνης. Αυτές οι μεταβολές επηρεάζουν το ενδομήτριο, τον ιστό που καλύπτει το εσωτερικό της μήτρας, και μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο εμφανίζεται η αιμορραγία.

Στην πράξη, δύο περίοδοι μπορεί να απέχουν λιγότερο ή περισσότερο από ό,τι συνήθως. Η αιμορραγία μπορεί να διαρκεί διαφορετικά, να είναι ελαφρύτερη ή εντονότερη, ενώ ενδέχεται να μεσολαβούν διαστήματα χωρίς περίοδο. Η πορεία δεν είναι ίδια για όλες τις γυναίκες και δεν ακολουθεί πάντοτε μια σταθερή, σταδιακή εξέλιξη.

Οι αλλαγές που χρειάζονται αξιολόγηση

Η κλιμακτήριος μπορεί να εξηγεί μια μεταβολή στον κύκλο, αλλά δεν αποτελεί αυτόματα τη διάγνωση για κάθε αιμορραγία. Πολύποδες, ινομυώματα, αδενομύωση και διαταραχές του θυρεοειδούς είναι ορισμένες άλλες πιθανές αιτίες. Γι’ αυτό η εκτίμηση ξεκινά από το ιστορικό και τα χαρακτηριστικά της αιμορραγίας, όχι από την υπόθεση ότι «είναι η ηλικία».

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν εμφανίζεται αίμα ανάμεσα στις περιόδους ή μετά τη σεξουαλική επαφή, όταν η αιμορραγία είναι ασυνήθιστα έντονη ή όταν διαρκεί περισσότερο από το συνηθισμένο. Επίσης, κάθε κολπική αιμορραγία μετά την εγκατάσταση της εμμηνόπαυσης χρειάζεται έλεγχο και δεν πρέπει να θεωρείται αυτονόητα επιστροφή της περιόδου.

Αν η μεγάλη απώλεια αίματος συνοδεύεται από έντονη ζάλη, τάση λιποθυμίας, δύσπνοια ή πόνο στο στήθος, χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.

Τι περιλαμβάνει ο έλεγχος

Ο γυναικολόγος θα ρωτήσει πότε άρχισαν οι αλλαγές, πόσο συχνά εμφανίζεται η περίοδος, πόσες ημέρες διαρκεί και πόσο έχει διαφοροποιηθεί η ροή. Χρήσιμες είναι επίσης οι πληροφορίες για φάρμακα, ορμονικά σκευάσματα και προηγούμενα γυναικολογικά προβλήματα.

Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να χρειαστούν γυναικολογική εξέταση, υπερηχογράφημα και στοχευμένες αιματολογικές εξετάσεις. Όπου υπάρχουν ενδείξεις, ο έλεγχος συμπληρώνεται με αξιολόγηση του ενδομητρίου, που μπορεί να περιλαμβάνει δειγματοληψία ή υστεροσκόπηση. Η επιλογή των εξετάσεων εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό και τη μορφή της αιμορραγίας.

Οι ορμονικές εξετάσεις δεν προσφέρουν πάντοτε τη σαφή απάντηση που περιμένει μια γυναίκα. Στην κλιμακτήριο οι τιμές μεταβάλλονται και μία μεμονωμένη μέτρηση δεν αποτυπώνει ολόκληρη την εικόνα. Σε κατά τα άλλα υγιείς γυναίκες άνω των 45 ετών με τυπικά συμπτώματα, η αναγνώριση της μετάβασης είναι συνήθως κλινική. Σε μικρότερες ηλικίες ή σε άτυπες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται διαφορετική διερεύνηση.

Υπάρχουν επιλογές αντιμετώπισης

Η κατάλληλη αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και από το πόσο επηρεάζεται η καθημερινότητα. Άλλες ανάγκες έχει μια γυναίκα με μικρές μεταβολές στον κύκλο και άλλες μια γυναίκα με έντονη αιμορραγία ή εξάψεις που διαταράσσουν τον ύπνο της. Μπορεί να συζητηθούν ορμονικές ή μη ορμονικές επιλογές, ενώ όταν διαπιστώνεται συγκεκριμένη πάθηση η θεραπεία στρέφεται σε αυτήν. Η απόφαση λαμβάνεται με βάση το ατομικό ιστορικό, τα αναμενόμενα οφέλη, τους πιθανούς κινδύνους και τις προτιμήσεις της γυναίκας.

Η ακανόνιστη περίοδος δεν αποκλείει την ωορρηξία ούτε την εγκυμοσύνη. Εφόσον δεν επιθυμείται κύηση, η ανάγκη αντισύλληψης εξακολουθεί να συζητείται με τον γυναικολόγο. Η ορμονική θεραπεία για τα συμπτώματα της κλιμακτηρίου δεν αποτελεί από μόνη της αντισυλληπτική μέθοδο.

Η καταγραφή βοηθά τη συζήτηση

Ένα απλό ημερολόγιο με τις ημερομηνίες της περιόδου, τη διάρκεια, την ένταση της ροής και τα συνοδά συμπτώματα βοηθά να περιγραφεί η αλλαγή με ακρίβεια. Καταγράψτε επίσης τυχόν πόνο, εξάψεις ή νυχτερινές αφυπνίσεις και σημειώστε τι σας δυσκολεύει περισσότερο.

«Οι αλλαγές του κύκλου στην κλιμακτήριο είναι συχνές. Η σωστή ενημέρωση βοηθά τη γυναίκα να τις κατανοήσει, ενώ η εξατομικευμένη αξιολόγηση επιτρέπει να αναγνωριστεί μια αιμορραγία που χρειάζεται διερεύνηση και να επιλεγεί η κατάλληλη φροντίδα. Η συζήτηση με τον γυναικολόγο μπορεί να αρχίσει από την πρώτη αλλαγή που την προβληματίζει» καταλήγει ο κ. Γκικόντες.