Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού (1-7 Αυγούστου), η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής υπενθυμίζει ότι ο μητρικός θηλασμός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις δημόσιας υγείας και το ισχυρότερο ξεκίνημα που μπορεί να προσφέρει μια μητέρα στο παιδί της. Δεν είναι μόνο η ιδανική διατροφή του βρέφους· είναι ένας φυσικός μηχανισμός προστασίας, ανάπτυξης και μακροχρόνιας επένδυσης στην υγεία.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τη UNICEF, περίπου το 47% των βρεφών παγκοσμίως θηλάζουν αποκλειστικά μέχρι την ηλικία των έξι μηνών, ενώ ο διεθνής στόχος είναι το ποσοστό αυτό να ξεπεράσει το 60% έως το 2030. Υπολογίζεται ότι η ευρύτερη εφαρμογή των συστάσεων για τον μητρικό θηλασμό θα μπορούσε να αποτρέψει περισσότερους από 400.000 θανάτους παιδιών κάτω των πέντε ετών κάθε χρόνο, αναδεικνύοντας τον θηλασμό ως μία από τις πιο αποδοτικές παρεμβάσεις πρόληψης στη δημόσια υγεία.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, τα περισσότερα νεογνά ξεκινούν να θηλάζουν μετά τη γέννησή τους. Ωστόσο, η διατήρηση του αποκλειστικού θηλασμού μέχρι τον έκτο μήνα παραμένει χαμηλή. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού, περίπου το 94% των μητέρων ξεκινούν τον θηλασμό, όμως τα ποσοστά αποκλειστικού θηλασμού μειώνονται σημαντικά ήδη από τους πρώτους μήνες ζωής.
Στο τέλος του έκτου μήνα ο αποκλειστικός θηλασμός περιοριζόταν μόλις στο 0,8% Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται βελτίωση, ιδιαίτερα στα νοσοκομεία που εφαρμόζουν την πρωτοβουλία «Νοσοκομεία Φιλικά προς τα Βρέφη», γεγονός που αποδεικνύει ότι η σωστή ενημέρωση και η ουσιαστική υποστήριξη των μητέρων μπορούν να κάνουν τη διαφορά.
Πολύ περισσότερα από μια τροφή
Η σύγχρονη επιστήμη έχει πλέον αποδείξει ότι το μητρικό γάλα δεν αποτελεί απλώς μια πηγή θρεπτικών συστατικών. Είναι ένας ζωντανός βιολογικός ιστός που περιέχει αντισώματα, ανοσοκύτταρα, αυξητικούς παράγοντες, ορμόνες, ένζυμα, μικροRNA, ανθρώπινους ολιγοσακχαρίτες (HMOs) και ωφέλιμους μικροοργανισμούς. Ο μοναδικός αυτός συνδυασμός δεν μπορεί να αναπαραχθεί από κανένα υποκατάστατο γάλακτος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ανθρώπινοι ολιγοσακχαρίτες, οι οποίοι δεν τρέφουν το ίδιο το βρέφος αλλά τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου του, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός υγιούς μικροβιώματος. Σήμερα γνωρίζουμε ότι το μικροβίωμα παίζει καθοριστικό ρόλο στην ωρίμανση του ανοσοποιητικού συστήματος, στην προστασία από λοιμώξεις και στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας του εντέρου.
Το μικροβίωμα και ο άξονας εντέρου-εγκεφάλου
Τα τελευταία χρόνια, κορυφαίες δημοσιεύσεις του Nature Reviews έχουν αναδείξει τον σημαντικό ρόλο του μητρικού θηλασμού στη διαμόρφωση του μικροβιώματος κατά τους πρώτους μήνες ζωής, μια περίοδο που θεωρείται κρίσιμη για τον λεγόμενο άξονα εντέρου-εγκεφάλου (gut-brain axis).
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το εντερικό μικροβίωμα επικοινωνεί συνεχώς με τον εγκέφαλο μέσω ανοσολογικών, μεταβολικών, ορμονικών και νευρικών μηχανισμών. Το μητρικό γάλα, μέσω των ανθρώπινων ολιγοσακχαριτών, των ωφέλιμων μικροοργανισμών και των βιοδραστικών παραγόντων που περιέχει, συμβάλλει στη δημιουργία ενός μικροβιώματος που ευνοεί τη φυσιολογική ανάπτυξη αυτής της αμφίδρομης επικοινωνίας. Αν και οι μηχανισμοί αυτοί συνεχίζουν να διερευνώνται, η επιστημονική κοινότητα θεωρεί ότι οι πρώτες 1.000 ημέρες ζωής αποτελούν ένα κρίσιμο «παράθυρο ευκαιρίας» για τον ανοσολογικό, μεταβολικό και πιθανώς τον νευροαναπτυξιακό προγραμματισμό του παιδιού.
Οφέλη που διαρκούν μια ζωή
Τα παιδιά που θηλάζουν, παρουσιάζουν μικρότερο κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων, γαστρεντερίτιδας, μέσης ωτίτιδας και νοσηλειών κατά τη βρεφική ηλικία. Παράλληλα, μεγάλες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι ο μητρικός θηλασμός σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο παιδικής παχυσαρκίας, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και ορισμένων αλλεργικών νοσημάτων αργότερα στη ζωή.
Τα οφέλη όμως δεν περιορίζονται στο παιδί. Για τη μητέρα, ο θηλασμός έχει συσχετισθεί με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών, καθώς και με καλύτερη μεταβολική και καρδιαγγειακή υγεία.
Ο θηλασμός ενισχύει επίσης τη συναισθηματική ευεξία της μητέρας και τον δεσμό μητέρας-βρέφους. Η στενή σωματική επαφή, η βλεμματική επικοινωνία, η φωνή και η ανταπόκριση στα σήματα του βρέφους προσφέρουν πολύτιμα αισθητηριακά και κοινωνικά ερεθίσματα, τα οποία υποστηρίζουν τη συναισθηματική ασφάλεια και την ψυχοκινητική του ανάπτυξη.
Μήνυμα των παιδιάτρων
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής καλεί την Πολιτεία, τους επαγγελματίες υγείας, τους εργοδότες και ολόκληρη την κοινωνία να στηρίξουν έμπρακτα κάθε μητέρα που επιθυμεί να θηλάσει. Ο επιτυχημένος θηλασμός δεν αποτελεί αποκλειστικά προσωπική ευθύνη της μητέρας· προϋποθέτει ένα περιβάλλον ενημέρωσης, αποδοχής και ουσιαστικής υποστήριξης.
«Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού, ας θυμηθούμε ότι η υγεία ενός παιδιού δεν ξεκινά μόνο από τη γέννησή του. Ξεκινά από τις πρώτες αγκαλιές, τις πρώτες σταγόνες μητρικού γάλακτος και τη συλλογική μας ευθύνη να προσφέρουμε σε κάθε παιδί την καλύτερη δυνατή αρχή στη ζωή».
