Αν και τα ακριβή αίτια που οδηγούν σε διάφορες νευροεκφυλιστικές εγκεφαλικές παθήσεις, όπως το Αλτσχάιμερ και η άνοια, παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστα, οι ερευνητές μπόρεσαν να εντοπίσουν ένα βασικό κοινό χαρακτηριστικό στους προσβεβλημένους εγκεφάλους: τη μειωμένη ροή αίματος.
Βασιζόμενη σε αυτή τη διαπίστωση, μια ερευνητική ομάδα στο Penn State κατάφερε να αποδείξει ότι ένας σπάνιος εγκεφαλικός νευρώνας που είναι εξαιρετικά ευάλωτος στο οργανικό στρες που προκαλεί το άγχος, φαίνεται ότι ευθύνεται για τη ρύθμιση της ροής του αίματος και τον συντονισμό της νευρωνικής δραστηριότητας, όπως τουλάχιστον έδειξαν σχετικά πειράματα σε ποντίκια. Η σχετική έρευνα δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο eLife.
Ο νευρώνας που κάνει τη διαφορά
Οι νευρώνες nNOS τύπου ένα, αποτελούν λιγότερο από το 1% των 80 δισεκατομμυρίων νευρώνων που διαθέτει ο εγκέφαλος μας. Οι συγκεκριμένοι, έχουν ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό -πεθαίνουν όταν εκτίθενται στις επιπτώσεις που προκαλεί το υπερβολικό στρες. Και αυτό, σύμφωνα με τους ερευνητές, έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση τόσο της ροής του αίματος όσο και της ηλεκτρικής δραστηριότητας στους εγκεφάλους των ποντικών που χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη, αποδεικνύοντας την επίδραση που έχει αυτός ο τύπος νευρώνα στις σωστές λειτουργίες του εγκεφάλου των ζώων, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων.
Ο Patrick Drew, Καθηγητής Μηχανικής στο Penn State και κύριος συγγραφέας της μελέτης, εξηγεί ότι αν και ο εγκέφαλος μας περικλείει περισσότερες από 20 διαφορετικές ποικιλίες νευρώνων, οι νευρώνες nNOS τύπου ένα που βρίσκονται στον σωματοαισθητικό φλοιό - την περιοχή που επεξεργάζεται την αφή, τη θερμοκρασία και άλλα αισθητηριακά ερεθίσματα του σώματος – διαδραματίζουν τελικά κρίσιμο ρόλο στην διέγερση της «αυθόρμητης ταλάντωσης» των αρτηριών και των φλεβών του εγκεφάλου.
«Στον εγκέφαλό μας, οι αρτηρίες, οι φλέβες και τα τριχοειδή αγγεία βοηθούν στην κίνηση του υγρού μέσω συνεχούς διαστολής και συστολής, κάθε λίγα δευτερόλεπτα, κάτι που ονομάζουμε αυθόρμητη ταλάντωση», επισημαίνει ο Drew και προσθέτει: «Προηγούμενη εργασία μας έχει δείξει ότι οι νευρώνες nNOS είναι σημαντικοί για τη ρύθμιση της ροής του αίματος στον εγκέφαλο. Όταν στοχεύσαμε και εξαλείψαμε ένα υποσύνολο αυτών των νευρώνων, παρατηρήσαμε μια σημαντική μείωση στο πλάτος αυτών των ταλαντώσεων».
Σύμφωνα με τον Drew, όταν τα ποντίκια εκτέθηκαν σε ψυχικά αγχωτικές εμπειρίες, αυτοί οι ευαίσθητοι νευρώνες καταστράφηκαν. «Ενδιαφερόμαστε για το πώς ρυθμίζεται η ροή του αίματος στον εγκέφαλο, καθώς παρέχει θρεπτικά συστατικά και οξυγόνο στους νευρώνες», προσθέτει ο Δρ. Drew. «Η μειωμένη ροή αίματος είναι ένας από τους πολλούς παράγοντες που συμβάλλουν στη μειωμένη λειτουργία του εγκεφάλου και στις νευροεκφυλιστικές ασθένειες. Ενώ γνωρίζουμε ότι η γήρανση παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτό, η απώλεια αυτών των σπάνιων νευρώνων λόγω χρόνιου στρες θα μπορούσε να είναι μια ανεξερεύνητη περιβαλλοντική αιτία για την κακή υγεία του εγκεφάλου», καταλήγει.
Η επικοινωνία ανάμεσα στους νευρώνες
Οι συγκεκριμένοι νευρώνες φαίνεται να είναι σημαντικοί και για τη δυνατότητα επικοινωνίας μεταξύ διαφορετικών περιοχών του εγκεφάλου, σύμφωνα με την επιστημονική ομάδα που εκπόνησε τη μελέτη. Η νευρωνική δραστηριότητα, μάλιστα, φάνηκε να είναι πιο έντονη κατά τη διάρκεια του ύπνου παρά σε κατάσταση αφύπνισης.
Σύμφωνα με τον Δρ. Drew, αν και είναι πολύ νωρίς για να γίνει μια άμεση σύνδεση μεταξύ της μειωμένης πυκνότητας αυτών των νευρώνων με πιθανά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ και άνοιας, η έρευνα μελλοντικά θα μπορούσε να κατευθυνθεί στη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο η απώλεια των εν λόγω νευρώνων αλληλεπιδρά με τους γενετικούς παράγοντες κινδύνου για νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
Πηγές: Medicalxpress, Elifesciences
