Οι γυναίκες αντιμετωπίζουν μια σειρά από προκλήσεις όσον αφορά τον καρκίνο, από την έκθεση σε παράγοντες κινδύνου και τις διακρίσεις, έως θέματα δικαιωμάτων και υγείας των γυναικών, το στίγμα και την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης. Το στίγμα γύρω από την υγεία των γυναικών και τον καρκίνο, για παράδειγμα, μπορεί να εμποδίσει τις γυναίκες να αναζητήσουν κατάλληλες υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης ή να συζητήσουν ανοιχτά τα συμπτώματά τους. Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Παθολόγος, Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής), Παναγιώτα Ζαχαράκη (Βιολόγος) και Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος), αναφέρουν ότι αυτό μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου, οδηγώντας σε μειωμένες πιθανότητες πλήρους ίασης.
Oι γυναικολογικοί καρκίνοι, ιδιαίτερα του μαστού και του τραχήλου της μήτρας, μπορούν να αντιμετωπιστούν επιτυχώς όταν εντοπιστούν έγκαιρα, αλλά εξακολουθούν να προκαλούν μεγάλο αριθμό θανάτων σε περιβάλλοντα χαμηλών πόρων λόγω καθυστερημένης διάγνωσης και ελλιπούς θεραπευτικής αντιμετώπισης. Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος στις γυναίκες, τόσο από πλευράς κρουσμάτων όσο και θανάτων, με περίπου 2,3 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις να διαγιγνώσκονται παγκοσμίως ανά έτος. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας και του μαστού μαζί προσεγγίζουν στις 3 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις και περίπου στους 750.000 θανάτους παγκοσμίως, σε ετήσια βάση. Ενώ η συχνότητα του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας αναμένεται να μειωθεί έως το 2040, κυρίως χάρη στον αυξημένο εμβολιασμό κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), ο αριθμός των περιπτώσεων καρκίνου του μαστού αναμένεται να αυξηθεί σχεδόν κατά διπλάσιο. Υπάρχει επίσης σημαντική διαφορά στην αναμενόμενη αύξηση της θνησιμότητας που σχετίζεται και με τους δύο καρκίνους: λίγο λιγότερο από 6% για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας έως το 2040, αλλά σχεδόν διπλάσιο για τον καρκίνο του μαστού.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο καρκίνος του μαστού παραμένει ο πιο διαγνωσμένος καρκίνος, με μέσο όρο το 14% όλων των νέων περιπτώσεων καρκίνου. Οι συστάσεις του Συμβουλίου της ΕΕ επικεντρώνονται εκτενώς στη βελτίωση του προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού και του τραχήλου της μήτρας. Πολλές γυναίκες δεν υποβάλλονται σε προληπτικό έλεγχο για τον καρκίνο του μαστού και του τραχήλου της μήτρας, με αποτέλεσμα χιλιάδες απώλειες σε νεότερες ηλικίες. Άλλοι συχνοί καρκίνοι στις γυναίκες περιλαμβάνουν τον καρκίνο του πνεύμονα, του παχέος εντέρου, της μήτρας και των ωοθηκών. Ενώ ο καρκίνος επηρεάζει γυναίκες όλων των ηλικιών, οι ηλικιωμένες γυναίκες διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν ορισμένους τύπους καρκίνου.
Οι γυναίκες αντιμετωπίζουν ένα υπερβάλλον βάρος όταν έρχονται αντιμέτωπες με τον καρκίνο. Σχεδόν σε κάθε μέτωπο, ο αντίκτυπος είναι συνήθως μεγαλύτερος για τις γυναίκες παρά για τους άνδρες – από δυσκολίες στην εργασία και την οικογενειακή ζωή, στην οικονομική σταθερότητα έως τη συνολική ευημερία και ψυχική υγεία. Επιπλέον, οι γυναίκες διαδραματίζουν μεγαλύτερο ρόλο ως φροντιστές (caregivers), αντιπροσωπεύοντας το μεγαλύτερο ποσοστό των ατόμων που φροντίζουν, που συνεπικουρούν τον καρκίνο, ως σύζυγοι, ως κόρες και ως μητέρες. Αυτό μπορεί επίσης να απαιτήσει να αφιερώσουν χρόνο από τη δουλειά και να θυσιάσουν την οικονομική τους σταθερότητα.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται επίσης σημαντικά στο εργατικό δυναμικό της υγείας στο επίπεδο λήψης αποφάσεων, με τα τρία τέταρτα των ηγετικών ρόλων να κατέχουν οι άνδρες, ενώ οι γυναίκες έχουν τα μεγαλύτερα ποσοστά, όσον αφορά σε χώρους νοσηλευτικής και μαιευτικής αντιμετώπισης. Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν έως και το 67% του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού στον τομέα της υγείας και της κοινωνικής φροντίδας.
Παρά το γεγονός ότι αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των ερευνητών για τον καρκίνο, οι γυναίκες εξακολουθούν να είναι λιγότερο πιθανό να επιτύχουν ανώτερες θέσεις στους αντίστοιχους τομείς τους. Οι στατιστικές δείχνουν ότι μόλις πριν λίγα χρόνια, το 60% των γυναικών καταγράφηκε ως η πρώτη συγγραφέας επιστημονικών εργασιών στη Ρουμανία σε σύγκριση με το 43% στη Γερμανία. Αυτή η μελέτη σχετικά με την ανισότητα των φύλων στις ανώτερες ακαδημαϊκές βαθμίδες της έρευνας για τον καρκίνο δείχνει και την ανάγκη προώθησης της ισότητας των φύλων και της ενδυνάμωσης των γυναικών και σε αυτόν τον εξαιρετικά σημαντικό τομέα.
Τέλος παγκοσμίως, σχεδόν το 80% των θανάτων από καρκίνο του μαστού και του τραχήλου της μήτρας συμβαίνουν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Bασικές υπηρεσίες για τον γυναικείο και παιδικό καρκίνο παρέχονται 70% σε χώρες υψηλού εισοδήματος και 25% σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Αυτές οι ανισότητες οφείλονται στην έλλειψη πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες αντιμετώπισης του καρκίνου –κυρίως πρόληψη και έγκαιρη ανίχνευση– αλλά και στις ανισότητες μεταξύ των φύλων στην εξουσία, τους πόρους και τον πολιτισμό, και αποτελούν μια ξεκάθαρη απεικόνιση των ανισοτήτων που υπάρχουν στη φροντίδα του καρκίνου μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών.
Η βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης και η αντιμετώπιση κοινωνικών και πολιτιστικών παραγόντων για τη μείωση της συχνότητας εμφάνισης, της θνητότητας και της θνησιμότητας από καρκίνο στις γυναίκες, είναι ουσιαστικές τόσο για τη βελτίωση του προσδόκιμου επιβίωσης και της ποιότητας ζωής τους, αλλά και μεταξύ άλλων, για να συνεχίσουν να αποτελούν ουσιαστικούς φροντιστές σε άλλα άτομα που τους έχουν ανάγκη.
