Οι περιβαλλοντικές συνθήκες και όχι το γεωγραφικό στίγμα αυτό καθεαυτό φαίνεται ότι παίζει ρόλο στην εκδήλωση δύο ιδιαίτερα σοβαρών αυτοάνοσων νοσημάτων.

Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports δείχνει ότι η αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS) και η σκλήρυνση κατά πλάκας (MS) έχουν εξαιρετικά υψηλή γεωγραφική συσχέτιση, ακόμη και μετά τον έλεγχο για φυλή, φύλο, πλούτο, γεωγραφικό πλάτος και πρόσβαση σε νευρολογική υγειονομική περίθαλψη.

«Τα αποτελέσματα της μελέτης είναι εκπληκτικά, καθώς προηγούμενες μελέτες συνήθως κατέληγαν στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρχαν ενδείξεις για μηχανιστική ή γενετική σύνδεση μεταξύ των δύο ασθενειών», εξηγεί η συγγραφέας της μελέτης Melissa Schilling, καθηγήτρια στο Stern School of Business του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, η οποία ειδικεύεται στην ανάλυση μεγάλων συνόλων δεδομένων χρησιμοποιώντας οικονομετρία.

Η μελέτη δείχνει επίσης ότι η σχέση μεταξύ των δύο ασθενειών πιθανώς έχει παραβλεφθεί μέχρι τώρα λόγω του «παράδοξου του Simpson» — ενός στατιστικού φαινομένου κατά το οποίο μια τάση εμφανίζεται σε διαφορετικές ομάδες δεδομένων, αλλά εξαφανίζεται ή αντιστρέφεται όταν οι ομάδες συνδυάζονται.

Σε αυτή την περίπτωση, οι ομάδες βασίζονται στο φύλο: τόσο οι γυναίκες όσο και οι άνδρες παρουσιάζουν ισχυρή θετική συσχέτιση (μεγαλύτερη από 70%) στη γεωγραφική κατανομή της ALS και της MS, αλλά όταν τα δεδομένα συγκεντρώνονται ανά φύλο, αυτές οι σχέσεις δεν είναι εμφανείς, επειδή, κατά μέσο όρο, η ALS είναι πιο συχνή στους άνδρες και η MS είναι πιο συχνή στις γυναίκες.

Για αρκετές δεκαετίες, οι ερευνητές έχουν παρατηρήσει μια διαφορά μεταξύ βορρά και νότου στην κατανομή της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Αυτό οδήγησε σε εικασίες ότι η υπεριώδης ακτινοβολία ή η βιταμίνη D ενδέχεται να παίζουν ρόλο στην ασθένεια, αλλά οι μελέτες κατά τις οποίες οι ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας αναπλήρωσαν έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία ή σε βιταμίνη D είχαν ελάχιστα ή ασυνεπή αποτελέσματα.

Το παράδειγμα των νήσων Φερόες

Τα ευρήματα της νέας μελέτης δείχνουν ότι η σκλήρυνση κατά πλάκας και η ALS έχουν πολύ ισχυρότερη γεωγραφική σχέση μεταξύ τους από ό,τι με το γεωγραφικό πλάτος, γεγονός που δείχνει ότι και οι δύο ασθένειες μπορεί να έχουν κοινή σχέση με έναν παράγοντα που δεν διαφοροποιείται πάντα ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος.

«Αυτό το εύρημα είναι σημαντικό, διότι υποδηλώνει ότι ένας περιβαλλοντικός παράγοντας πιθανώς παίζει σημαντικό ρόλο και στις δύο ασθένειες, και αυτό θα μπορούσε να μας δώσει στοιχεία που θα μας βοηθήσουν να προσδιορίσουμε τις αιτίες τους και πώς μπορούν να αποφευχθούν ή να αντιμετωπιστούν».

Στοιχεία του περιβάλλοντος που ποικίλλουν αλλά όχι με συνεπή τρόπο με τη διαβάθμιση βορρά-νότου περιλαμβάνουν φυσικά στοιχεία όπως ιοί, παράσιτα ,φύκια και μύκητες, καθώς και ανθρωπογενή στοιχεία ή πρακτικές όπως η χρήση πετρελαίου θέρμανσης, γεωργικές πρακτικές, βιομηχανικές πρακτικές, εξόρυξη και χημική μόλυνση των αλιευτικών περιοχών.

«Ο κατάλογος των υπόπτων είναι μακρύς, αλλά η σύγκριση μεταξύ γεωγραφικών περιοχών και, ιδίως, μεταξύ απομακρυσμένων τοποθεσιών, όπως οι Νήσοι Φερόες, όπου η σκλήρυνση κατά πλάκας αυξήθηκε εντυπωσιακά μετά την άφιξη στρατιωτικών δυνάμεων εκεί τη δεκαετία του 1940, θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την αναζήτηση», παρατηρεί η Schilling.