Μπορεί το αποκαλούμενο "φαινόμενο γιο-γιο» σε ό,τι αφορά το βάρος να είναι εφιάλτης για τον περισσότερο κόσμο, ωστόσο όπως προκύπτει από νέα έρευνα, προσφέρει μακροπρόθεσμα οφέλη για την υγεία.
Οι κύκλοι απώλειας βάρους και πρόσληψης βάρους, συμφωνα με τους ερευνητές του Πανεπιστημίου Ben-Gurion του Negev. μπορεί να επηρεάσουν όχι μόνο το σωματικό βάρος, αλλά και τη σύνθεση του σώματος, ιδιαίτερα το σπλαχνικό (ενδοκοιλιακό) λίπος, έναν μεταβολικά ενεργό ιστό που συνδέεται με καρδιομεταβολικές παθήσεις.
Έτσι, για πολλά άτομα, το βασικό ζήτημα δεν είναι αν πρέπει να χάσουν βάρος μία φορά, αλλά αν οι επαναλαμβανόμενες προσπάθειες προσφέρουν μακροπρόθεσμα οφέλη ή κινδύνους για την υγεία.
Σύμφωνα με την καθηγήτρια Iris Shai, κύρια ερευνήτρια της μελέτης από το Πανεπιστήμιο Ben-Gurion του Negev, κοσμήτορα της Σχολής Αειφορίας του Πανεπιστημίου Reichman, αναπληρώτρια καθηγήτρια στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Harvard T.H. Chan και επίτιμη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας στη Γερμανία, αυτά τα ευρήματα αμφισβητούν την παραδοσιακή εστίαση στην απώλεια βάρους ως ένα απλό παιχνίδι αριθμών.
«Η επίμονη δέσμευση σε μια υγιεινή διατροφική αλλαγή δημιουργεί καρδιομεταβολική μνήμη στο σώμα. Η επαναλαμβανόμενη συμμετοχή σε ένα πρόγραμμα τρόπου ζωής που στοχεύει στην απώλεια βάρους, ακόμη και μετά από μια φαινομενική «αποτυχία», κατά την οποία ένα άτομο ανακτά όλο το βάρος που έχασε σε μια προηγούμενη δίαιτα, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά και βιώσιμα οφέλη για την υγεία με την πάροδο των ετών, ιδίως μέσω της μείωσης του επιβλαβούς σπλαχνικού (κοιλιακού) λίπους».
Οφέλη για την υγεία πέρα από τη ζυγαριά
Ο Hadar Klein, RD MSc, διδακτορικός φοιτητής και κύριος συγγραφέας, λέει: «Το σωματικό βάρος από μόνο του δεν αποτυπώνει τις αλλαγές στο σπλαχνικό λίπος ή στους μεταβολικούς βιοδείκτες. Ακόμα και όταν το βάρος ανακτάται, η καρδιομεταβολική υγεία μπορεί να παραμείνει βελτιωμένη και η επιτυχία δεν πρέπει να ορίζεται αποκλειστικά από τον αριθμό στη ζυγαριά. Είναι σημαντικό ότι, ακόμα και όταν η απώλεια βάρους είναι μειωμένη κατά τη δεύτερη προσπάθεια, τα σωρευτικά οφέλη για το κοιλιακό λίπος και τη μεταβολική υγεία είναι σημαντικά».
Στη νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο BMC Medicine, οι ερευνητές πραγματοποίησαν μια μοναδική παρακολούθηση 5 και 10 ετών των συμμετεχόντων από δύο συνεχόμενες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες διατροφικές δοκιμές (DIRECT-PLUS και CENTRAL), στις οποίες συμμετείχαν συνολικά περίπου 500 άτομα.
Κάθε δοκιμή διήρκεσε 18 μήνες και περιελάμβανε περίπου 300 συμμετέχοντες. Το ένα τρίτο των συμμετεχόντων στην πρώτη δοκιμή συμμετείχε και στη δεύτερη δοκιμή. Οι δοκιμές εξέτασαν παρεμβάσεις βασισμένες στη μεσογειακή διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα σε σύγκριση με τις διατροφές ελέγχου, με λεπτομερείς μαγνητικές τομογραφίες που πραγματοποιήθηκαν πριν και μετά από κάθε παρέμβαση.
Αποδεικτικά στοιχεία για μόνιμη καρδιομεταβολική μνήμη
Η μελέτη διαπίστωσε ότι παρόλο που οι συμμετέχοντες ξεκίνησαν τη δεύτερη παρέμβαση με σωματικό βάρος παρόμοιο με αυτό κατά την έναρξη της πρώτης παρέμβασης, κάτι που δέιχνει πλήρη ανάκτηση βάρους, το προφίλ κοιλιακού λίπους και οι μεταβολικοί δείκτες τους ήταν πιο ευνοϊκοί, με βελτιώσεις περίπου 15-25% σε σύγκριση με την αρχική τους βάση, συμπεριλαμβανομένης της ενισχυμένης ευαισθησίας στην ινσουλίνη και ενός πιο ευνοϊκού λιπιδικού προφίλ. Αυτό το εύρημα υποδηλώνει την ύπαρξη μιας θετικής «καρδιομεταβολικής μνήμης» από την προηγούμενη παρέμβαση, η οποία παραμένει ακόμη και μετά την επαναπρόσληψη βάρους.
Επιπλέον, αν και οι συμμετέχοντες που επανήλθαν στο πρόγραμμα απώλειας βάρους έχασαν λιγότερο βάρος κατά τη διάρκεια της δεύτερης παρέμβασης, διατήρησαν καλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα υγείας.
Πέντε χρόνια μετά την ολοκλήρωση της δεύτερης παρέμβασης, αυτοί οι συμμετέχοντες παρουσίασαν μικρότερη επαναπρόσληψη βάρους και μικρότερη συσσώρευση κοιλιακού λίπους σε σύγκριση με τους συμμετέχοντες που είχαν συμμετάσχει σε πρόγραμμα απώλειας βάρους μόνο μία φορά.
