Τέσσερα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία (24 Φεβρουαρίου 2022), με το σύστημα υγείας της χώρας να βρίσκεται υπό διαρκή και πολυεπίπεδη πίεση.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας – ΠΟΥ, το 2025 καταγράφηκε ο υψηλότερος αριθμός επιθέσεων κατά της υγειονομικής περίθαλψης από την αρχή του πολέμου, αυξημένος κατά σχεδόν 20% σε σύγκριση με το 2024.

Από τις 24 Φεβρουαρίου 2022 έως σήμερα, ο ΠΟΥ έχει τεκμηριώσει τουλάχιστον 2.881 επιθέσεις σε βάρος υγειονομικών δομών, επαγγελματιών υγείας, ασθενοφόρων και αποθηκών ιατροφαρμακευτικού υλικού.

Επιθέσεις σε υγειονομικές δομές: Παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου

Μόνο το τρίτο τρίμηνο του 2025 καταγράφηκαν 184 επιθέσεις, με αποτέλεσμα τον θάνατο 12 ανθρώπων και τον τραυματισμό 110 υγειονομικών και ασθενών.

Συνολικά, την τετραετία έχουν χάσει τη ζωή τους 233 υγειονομικοί και ασθενείς, ενώ 930 έχουν τραυματιστεί σε επιθέσεις που συνιστούν παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι και η τριπλάσια αύξηση επιθέσεων σε ιατρικές αποθήκες μέσα στο 2025, γεγονός που διαταράσσει σοβαρά τις αλυσίδες εφοδιασμού και τη διανομή φαρμάκων σε ολόκληρη τη χώρα.

Διπλή πίεση: Βόμβες στα νοσοκομεία και μπλακ άουτ στην ενέργεια

Το ουκρανικό σύστημα υγείας βρίσκεται αντιμέτωπο με δύο παράλληλα μέτωπα:

• Άμεσες επιθέσεις σε δομές υγείας

• Καταστροφές κρίσιμων πολιτικών υποδομών, ιδίως του ενεργειακού δικτύου

Οι επιθέσεις σε θερμοηλεκτρικούς σταθμούς και μονάδες παραγωγής ενέργειας έχουν αφήσει εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς θέρμανση, ηλεκτρισμό και νερό.

Τον Ιανουάριο του 2026, επίθεση στο Κίεβο άφησε σχεδόν 6.000 κτίρια χωρίς θέρμανση σε συνθήκες πολικού ψύχους (-20°C), οδηγώντας περίπου 600.000 κατοίκους να εγκαταλείψουν την πρωτεύουσα.

Η καταστροφή δεν σταματά στην πόρτα του νοσοκομείου: Νεογέννητα, καρδιοπαθείς, ογκολογικοί ασθενείς και τραυματίες επιστρέφουν σε σπίτια χωρίς θέρμανση και τρεχούμενο νερό, ακυρώνοντας στην πράξη τη θεραπευτική προσπάθεια.

Δραματική επιδείνωση της υγείας του πληθυσμού

Σύμφωνα με έκθεση του ΠΟΥ του Δεκέμβριου 2025:

• Το 59% των κατοίκων σε περιοχές πρώτης γραμμής δηλώνουν κακή ή πολύ κακή υγεία (έναντι 47% σε μη εμπόλεμες περιοχές).

• Το 72% ανέφερε συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης τον τελευταίο χρόνο.

• Μόνο 1 στους 5 αναζήτησε βοήθεια για ψυχική υγεία.

• 1 στους 4 Ουκρανούς εμφανίζει επικίνδυνα υψηλή αρτηριακή πίεση.

• 8 στους 10 δηλώνουν ότι δεν έχουν πρόσβαση στα φάρμακα που χρειάζονται.

• Το 71% αποδίδει τη δυσκολία πρόσβασης στο υψηλό κόστος.

Στις εμπόλεμες περιοχές, το κλείσιμο φαρμακείων, οι κίνδυνοι ασφαλείας και οι οικονομικές δυσκολίες επιδεινώνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Εκρηκτική αύξηση αναγκών αποκατάστασης και χειρουργικής φροντίδας

Η αύξηση των τραυματισμών από τον πόλεμο έχει οδηγήσει σε:

• Ραγδαία αύξηση χειρουργικών επεμβάσεων

• Αυξημένη ανάγκη για αίμα και προϊόντα αίματος

• Μεγαλύτερη ζήτηση υπηρεσιών ψυχικής υγείας

• Ανάγκη για πρόληψη λοιμώξεων και μικροβιακής αντοχής

• Έκρηξη αναγκών αποκατάστασης

Ωστόσο, μόνο το 4% των νοσοκομείων παρέχει ενδονοσοκομειακή αποκατάσταση και μόλις το 3% διαθέτει υπηρεσίες παροχής προσθετικών μελών και βοηθητικών τεχνολογιών.

Η παρέμβαση του ΠΟΥ

Το 2025 ο ΠΟΥ:

• Υποστήριξε 1,9 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλη τη χώρα

• Προμήθευσε 954 υγειονομικές μονάδες με υλικά τραύματος και ιατρικό εξοπλισμό

• Υποστήριξε πάνω από 1.200 ιατρικές διακομιδές

• Πραγματοποίησε παρεμβάσεις σε 131 δυσπρόσιτες περιοχές

• Εκπαίδευσε περισσότερους από 2.500 επαγγελματίες υγείας

• Παρείχε 284 γεννήτριες σε δομές υγείας σε 23 περιφέρειες

Για το 2026, ο Οργανισμός απευθύνει έκκληση για χρηματοδότηση 42 εκατ. δολαρίων, προκειμένου να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας για τουλάχιστον 700.000 ανθρώπους.

«Η καλύτερη ιατρική είναι η ειρήνη»

Όπως δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Tedros Adhanom Ghebreyesus:

«Μετά από τέσσερα χρόνια πολέμου, οι ανάγκες υγείας αυξάνονται, αλλά πολλοί άνθρωποι δεν μπορούν να λάβουν τη φροντίδα που χρειάζονται, καθώς νοσοκομεία και κλινικές δέχονται συστηματικά επιθέσεις. Τελικά, η καλύτερη ιατρική είναι η ειρήνη».

Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, η Ουκρανία δεν αντιμετωπίζει μόνο μια στρατιωτική σύγκρουση, αλλά μια βαθιά και παρατεταμένη κρίση δημόσιας υγείας, με τις επιπτώσεις της να επεκτείνονται πολύ πέρα από το πεδίο των μαχών.