Η κλιματική αλλαγή δεν επηρεάζει μόνο τους παγετώνες και τα οικοσυστήματα — επηρεάζει ακόμη και το ποιος γεννιέται. Νέα μεγάλη διεθνής μελέτη αποκαλύπτει ότι η άνοδος της θερμοκρασίας συνδέεται με μεταβολές στην αναλογία φύλων κατά τη γέννηση, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για τη δημόσια υγεία σε έναν πλανήτη που θερμαίνεται.
Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, ανέλυσε περισσότερες από πέντε εκατομμύρια γεννήσεις σε 33 χώρες της υποσαχάριας Αφρικής και στην Ινδία. Συνδυάζοντας μεγάλης κλίμακας δημογραφικά δεδομένα με αρχεία θερμοκρασίας υψηλής ανάλυσης, οι ερευνητές εξέτασαν πώς η έκθεση στη ζέστη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης επηρεάζει την πιθανότητα γέννησης αγοριού ή κοριτσιού.
Η αναλογία φύλων κατά τη γέννηση — δηλαδή ο αριθμός αγοριών σε σχέση με τα κορίτσια — αποτελεί βασικό δείκτη της πληθυσμιακής υγείας. Αντανακλά τη βιολογική ανθεκτικότητα των εμβρύων, την υγεία της μητέρας, αλλά και κοινωνικούς παράγοντες, όπως η προτίμηση για τους γιους και οι εκτρώσεις λόγω φύλου.
Τι έδειξαν τα στοιχεία
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι θερμοκρασίες άνω των 20°C συνδέονται σταθερά με λιγότερες γεννήσεις αγοριών — ωστόσο μέσω διαφορετικών μηχανισμών ανά περιοχή.
Στην υποσαχάρια Αφρική, η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες κατά το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης σχετίζεται με μείωση των γεννήσεων αρσενικών εμβρύων. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το θερμικό στρες αυξάνει τον κίνδυνο προγεννητικής απώλειας, ιδιαίτερα σε γυναίκες που ζουν σε αγροτικές περιοχές, έχουν χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο ή βρίσκονται σε προχωρημένη σειρά γεννήσεων.
Στην Ινδία, όπου ιστορικά παρατηρούνται στρεβλώσεις στην αναλογία φύλων λόγω κοινωνικής προτίμησης για τους γιους, η εικόνα είναι διαφορετική. Εκεί, οι υψηλότερες θερμοκρασίες στο δεύτερο τρίμηνο συνδέονται με λιγότερες γεννήσεις αγοριών, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερες σε ηλικία μητέρες, σε γυναίκες με πολλά παιδιά και σε όσες δεν έχουν ήδη γιο — κυρίως στις βόρειες πολιτείες. Το μοτίβο αυτό υποδηλώνει ότι η ακραία ζέστη ενδέχεται να περιορίζει προσωρινά την πρόσβαση ή την επιλογή της έκτρωσης λόγω φύλου.
Θερμοκρασία, υγεία και κοινωνικές ανισότητες
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η ακραία ζέστη δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική ή οικονομική πρόκληση. Επηρεάζει θεμελιωδώς την ανθρώπινη αναπαραγωγή — τόσο βιολογικά όσο και κοινωνικά.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι οι επιπτώσεις δεν κατανέμονται ισότιμα. Οι γυναίκες με λιγότερους πόρους και όσες ζουν σε πιο ευάλωτα περιβάλλοντα φαίνεται να πλήττονται περισσότερο, ενισχύοντας τον κίνδυνο διεύρυνσης των ανισοτήτων υγείας λόγω της κλιματικής αλλαγής.
