Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε την επιδημία Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό ως «έκτακτη ανάγκη δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος», καθώς έχουν πλέον επιβεβαιωθεί κρούσματα και στη γειτονική Ουγκάντα. Δείτε τι πρέπει να γνωρίζετε.

1. Τι είναι ο Έμπολα;

Ο Έμπολα είναι μια σοβαρή και δυνητικά θανατηφόρα λοιμώδης νόσος. Προκαλεί πυρετό, βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία και, σε σοβαρές περιπτώσεις, αιμορραγία, ανεπάρκεια οργάνων και θάνατο. Αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά το 1976 στην κεντρική Αφρική και οι περισσότερες επιδημίες έχουν εμφανιστεί εκεί έκτοτε.

2. Τι είναι ο ιός Bundibugyo και πώς διαφέρει από τον «κλασικό» Έμπολα;

Ο Έμπολα είναι στην πραγματικότητα μια ομάδα συγγενικών ιών. Ο πιο γνωστός και θανατηφόρος είναι το στέλεχος Ζαΐρ, το οποίο έχει προκαλέσει τις μεγαλύτερες επιδημίες. Ο ιός Bundibugyo είναι διαφορετικό στέλεχος και εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Ουγκάντα το 2007.

Ο ιός Bundibugyo σκοτώνει περίπου το 30-50% των ανθρώπων που μολύνει — ιδιαίτερα σοβαρό ποσοστό, αλλά ελαφρώς χαμηλότερο από ορισμένες επιδημίες του στελέχους Ζαΐρ.

Για σύγκριση, η εποχική γρίπη σκοτώνει λιγότερο από έναν στους 1.000 ανθρώπους. Ο COVID-19 σκότωνε περίπου έναν έως δύο στους 100 ανθρώπους στα πρώτα στάδια της πανδημίας. Ο Έμπολα είναι επομένως πολύ πιο θανατηφόρος από τις περισσότερες ασθένειες που έχουν συναντήσει οι περισσότεροι άνθρωποι. Η έκβαση εξαρτάται από παράγοντες όπως το πόσο γρήγορα λαμβάνει φροντίδα ο ασθενής, η ισχύς του τοπικού συστήματος υγείας και το αν υπάρχουν άλλα υποκείμενα νοσήματα.

Τα υπάρχοντα εμβόλια για τον Έμπολα σχεδιάστηκαν για το στέλεχος Ζαΐρ και ενδέχεται να μην προστατεύουν από τον ιό Bundibugyo.

3. Πώς μεταδίδεται ο Έμπολα από άνθρωπο σε άνθρωπο;

Ο Έμπολα μεταδίδεται μέσω άμεσης επαφής με σωματικά υγρά μολυσμένου ατόμου, όπως αίμα, εμετό, διάρροια, ιδρώτα ή σπέρμα. Αυτό συμβαίνει συχνότερα κατά τη φροντίδα ασθενών, κατά τις παραδοσιακές ταφικές πρακτικές που περιλαμβάνουν επαφή με το σώμα ή μέσω επαφής με μολυσμένα ζώα. Ο Έμπολα δεν μεταδίδεται αερογενώς όπως η γρίπη ή ο COVID και οι άνθρωποι δεν είναι μεταδοτικοί πριν εμφανίσουν συμπτώματα.

4. Γιατί εμφανίστηκε αυτή η επιδημία στην Ουγκάντα και θα μπορούσε να εξαπλωθεί διεθνώς;

Η Ουγκάντα συνορεύει με τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, όπου οι επιδημίες Έμπολα εμφανίζονται συχνά. Άνθρωποι, ζώα και εμπορεύματα μετακινούνται τακτικά μέσω των συνόρων, κάτι που μπορεί να επιτρέψει την εξάπλωση της νόσου πριν εντοπιστεί. Η διεθνής εξάπλωση μέσω αεροπορικών ταξιδιών είναι πιθανή αλλά δύσκολα θα προκαλέσει μεγάλη παγκόσμια επιδημία — ο Έμπολα απαιτεί στενή φυσική επαφή για να μεταδοθεί και τα διεθνή συστήματα παρακολούθησης και ελέγχου στα αεροδρόμια βοηθούν στον έγκαιρο εντοπισμό κρουσμάτων.

5. Τι σημαίνει «έκτακτη ανάγκη δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος»;

Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο παγκόσμιου συναγερμού του ΠΟΥ. Σηματοδοτεί ότι μια επιδημία αποτελεί πιθανό διεθνή κίνδυνο και ότι οι χώρες πρέπει να συνεργαστούν επειγόντως. Βοηθά στην εξασφάλιση χρηματοδότησης, τεχνικής υποστήριξης και ταχύτερης διεθνούς συνεργασίας. Δεν σημαίνει ότι μια παγκόσμια πανδημία είναι αναπόφευκτη. Είναι ένα εργαλείο για την κινητοποίηση μιας γρήγορης και συντονισμένης αντίδρασης.

6. Ποια είναι τα συμπτώματα της νόσου από τον ιό Bundibugyo;

Τα πρώιμα συμπτώματα μοιάζουν με γρίπη ή ελονοσία: πυρετός, κόπωση, πονοκέφαλος, μυϊκοί πόνοι και πονόλαιμος. Καθώς η νόσος εξελίσσεται, οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν εμετούς, διάρροια, κοιλιακό άλγος, εξάνθημα, σύγχυση και σοκ. Ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν αιμορραγία, αν και αυτό δεν συμβαίνει σε όλους. Επειδή τα πρώιμα συμπτώματα μοιάζουν με πολλές κοινές ασθένειες, απαιτούνται εργαστηριακές εξετάσεις για επιβεβαίωση της διάγνωσης.

7. Γιατί συνεχίζουν να εμφανίζονται επιδημίες Έμπολα στη ΛΔ Κονγκό;

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο Έμπολα ζει φυσικά σε ορισμένα είδη νυχτερίδων. Οι επιδημίες συνήθως ξεκινούν όταν άνθρωποι έρχονται σε επαφή με μολυσμένα ζώα — για παράδειγμα μέσω κυνηγιού ή χειρισμού άγριας ζωής. Η ΛΔ Κονγκό αντιμετωπίζει επαναλαμβανόμενες επιδημίες λόγω των πυκνών δασών, της έντονης επαφής ανθρώπων και άγριας ζωής, των αδύναμων υποδομών υγείας, των συγκρούσεων, της φτώχειας και της περιορισμένης πρόσβασης σε ιατρική περίθαλψη. Η κλιματική αλλαγή και η αποψίλωση των δασών ενδέχεται να αυξάνουν περαιτέρω τον κίνδυνο.

8. Αν δεν υπάρχει εμβόλιο, ποιες θεραπείες είναι διαθέσιμες;

Δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή ειδική θεραπεία για τον ιό Bundibugyo. Οι ασθενείς λαμβάνουν υποστηρικτική αγωγή, δηλαδή ιατρική φροντίδα που βοηθά το σώμα να λειτουργεί όσο καταπολεμά τη λοίμωξη. Αυτό περιλαμβάνει χορήγηση υγρών, οξυγόνου, διατροφική υποστήριξη και αντιμετώπιση επιπλοκών. Η σωστή υποστηρικτική φροντίδα μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τις πιθανότητες επιβίωσης. Οι ερευνητές μελετούν ενεργά αντιιικά φάρμακα και θεραπείες με αντισώματα που ενδέχεται να λειτουργούν απέναντι σε πολλαπλά στελέχη του Έμπολα.

9. Τι γίνεται για να σταματήσει η επιδημία;

Οι υγειονομικές αρχές, με τη στήριξη του ΠΟΥ και διεθνών εταίρων, εργάζονται για τον γρήγορο εντοπισμό κρουσμάτων, την απομόνωση ασθενών, την ιχνηλάτηση επαφών και την ενημέρωση των κοινοτήτων. Οι ασφαλείς πρακτικές ταφής είναι επίσης κρίσιμες. Η παγκόσμια ικανότητα αντιμετώπισης του Έμπολα έχει βελτιωθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, με καλύτερα εργαστηριακά τεστ, ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών και ισχυρότερο περιφερειακό συντονισμό.

10. Υπάρχει εμβόλιο για τον Έμπολα; Αν όχι, υπάρχουν εξελίξεις σε αυτόν τον τομέα;

Ναι, υπάρχουν δύο εμβόλια για το στέλεχος Ζαΐρ του Έμπολα και έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικά. Ωστόσο, κανένα δεν έχει εγκριθεί για τον ιό Bundibugyo. Οι επιστήμονες εργάζονται τώρα επειγόντως για την ανάπτυξη εμβολίων που θα προστατεύουν ταυτόχρονα από πολλαπλά στελέχη του Έμπολα. Νέες θεραπείες με αντισώματα που θα μπορούσαν να λειτουργούν απέναντι σε διαφορετικά στελέχη βρίσκονται επίσης υπό ανάπτυξη, με ενθαρρυντικά πρώιμα αποτελέσματα. Η τρέχουσα επιδημία ανέδειξε πόσο σημαντικό είναι να γίνουν επενδύσεις σε αυτά τα ευρύτερα εργαλεία πριν από την επόμενη κρίση.

Πηγή: THE CONVERSATION.COM